Текст Абай өлеңдерінің бір алуаны – табиғат лирикасы. Табиғат – а ң еңбек етіп, өмір сүретін ортасы. Абай асқан шеберлікпен жылдың төрт мезгіліне де арнап өлең жазды. «Жазғытұры», «Жаз», «Күз», «Қыс» атты өлеңдерінде табиғаттың тылсым құбылыстарын шынайы өмірмен астастыра суреттейді.
Абайдың «Жазғытұры» өлеңінде көктем мезгілі әдемі бейнеленген. Ақын «Жаз» өлеңінде ауылдың тұрмыс-тіршілігін шебер суреттеген. Өлең жолдары арқылы қазақ ауылын көз алдыңа елестетеді. Ал «Күз» өлеңінде ауылдың көңілсіз күйі суреттелген. Жан-жануардың күз мезгіліндегі бейнесі шебер көрсетілген. Абай қысты кәрі құдаға теңеген. Қазақ даласының боранды, аязды, қарлы қысын асқан шеберлікпен бейнелеген. Ақын шығармаларын оқығанда жаратылыстың жайдары жазын, түсі суық тұманды күзін не болмаса сақылдаған аязы мен қарлы боранын өзің көріп тұрғандай боласың.
Абайдың өлеңдерінде күнделікті өмір, адамдардың күнкөрісі мен іс-әрекеті және өзінің де көңіл күйі анық көрінеді.

1. Мәтіннің негізгі ойын анықтаңыз./ Определите основную мысль текста
2. Мәтінге 5 тірек сөз жазыңыз/К тексту напишите 5 опорных слов

Судан алады,
Суға салса өледі.
(Тұз)
Добывается из воды,
А положишь в воду – умирает.
(Соль)

 Күндіз толады,
Түнде солады
(Шалбар)
Днём полные,
Ночью пустые.
(Брюки)

 Аяғы жоқ жүреді,
Тілі жоқ сөйлейді.
(Хат)
Ног нет, а ходит,
Языка нет, а говорит (расскажет).
(Письмо)

Әкесі – тышқан,
Шешесі – құстан.
(Жарқанат)
Отец – мышь,
Мать – из птиц.
(Летучая мышь)

 Төрт аяқты,
Мың таяқты.
(Кірпі)
Четыре ноги,
Тысяча палок.
(Еж)

 Көгілдір ақ жайма жер-жиһан киіндіреді.
(Аспан)
Голубая простыня весь свет одевает.
(Небо)

 Кім төкпе жаңбырдың астында шаштарды суламайды?
(Шашсыз)
Кто под проливным дождем не намочит волосы?
(Лысый)

 Аймақ көрікті, да жетпейсің.
(Көкжиек)
Виден край, да не дойдешь.
(Горизонт)

 Tail алға және артқа, бірақ лай емес.
(Балық)
Хвостом туда-сюда, но не гавкает.
(Рыба)

 Тәулік ішінде ол ұйқың, түнде аң.
(Жапалақ)
Днём она спит, а ночью охотится.
(Сова)

Бір нәрсе өзі түкті шұбар ала,
Сипаты бек асып тұр көрсең жаңа.
Ішінде шығар жері қиын екен,
Егер де қолға түссе болар пана.
/Пұшпақ ішік/.

Бір нәрсе менен биік,
Кейде менен аласа.
Мұндай қызық дүниеде,
Көріп пе едің тамаша.
/Бөрік/.

Атамдікі - шошақ,
Апамдікі - жалпақ.
/Атамның тымағы мен    
апамның кимешегі/.

Төрттен қосқан басы бар,
Маңдайында шашы бар.
Өзің көрген баяғы,
Салпылдайды сабағы.
/Тымақ/.

Дөп-дөңгелек басы бар,
Маңдайында шашы бар.
Өзің көрген баяғы,
Сапылдайды сабағы.
/Тымақ/.

Ашамайды арта салдым,
Айыл жібін тарта салдым.
/Тымақ/.

Жансызға бітеді екен құйрық қанат,
Адамнан қалмаймын деп етер талап,
Ішінде қанатының екі жіп бар,
Не нәрсе бұл айтқаным, тезірек тап.
/Тымақ/.

Үшеуі салпы,
Бірі таңқы.
/Тымақ/.

Алды ұзын, арты қысқа, 
Беттері өзіне сай әрбір тұста,
Суықта да, жылыда да пана болар,
Таппасаң басыңдағыны қолыңа ұста.
/Тымақ/.

Басы жоқ, құсқа біткен екі қанат,
Адамнан қалмаймын деп қылдым талап.
Ішінде қанатының екі жіп бар,
Не нәрсе бұл айтқаным, тезірек тап.
/Тымақ/.

Керегесі тыртық, уығы қысқа,
Керек болған үй екен біздің тұсқа.
Отарға мал айдасам, жолға шықсам,
Үйімді тігіп жүрем жазда, қыста.
/Бөрік/.

Шылдыр-шылдыр жүгенім,
Сұлу қара құнаным.
Көлеңкесі көсіктей,
Ауырлығы асықтай.
/Сәукеле/.

Сылдыр-сылдыр кісенім,
Сылдырлайды кісенім,
Құлағында құлпы жоқ,
Құдіретті кісенім.
/Сәукеле/.

Құйын, құйындікі түйін.
/Шашбау/.

Биік таудың басында қара лашық,
Түңлік жабық болғанмен есік ашық,
Қайда жүрсең қажетің соған түсіп,
Құтылмассың керексіз деп одан қашып.
/Бас киім/.

Бір жануар бар екен өзі сұсты,
Себеппен ортасында сызық түсті.
Бір жігітті тұрады буындырып,
Дүниеде көрмедім ондай күшті.
/Сақина/.

Жайсам - жамшыдай,
Жапсам - қамшыдай.
/Қолшатыр/.

Күрке ғой көрсең алыстан, 
Астында адам қорғалар.
Ұстасаң бір тал қамыстан,
Төбеден суы сорғалар.
/Қолшатыр/.