1) Сёння на уроку мы закончылi вывучэнне аповесцi Васiля Быкава «Жураўлiны крык» . Гэтая аповесць, як i iншыя творы Быкава, што я прачытаў, — пра вайну. Апiсання ваенных дзеянняў у творы не шмат, больш старонак адведзена апiсанню настрою i стану герояў, iх успамiнам i перажыванням. З усiх салдат, якiя засталiся на пераездзе затрымлiваць ворага, мне найбольш спадабаўся Свiст. Вясёлы i знаходлiвы, Вiцька дапамагаў воiнам забыцца пра тое, што iх, магчыма, чакае смерць. Яго жарты падымалi ў салдат настрой. Вiцька Свiст сам вельмi шчодры чалавек i не любiць скупых.
2) Нядаўна я прачытаў аповесць Васіля Уладзіміравіча "Жураўліны крык". Гэтая аповесць аб суровых днях... Яна была напісаная Быкавым у 1959 годзе, калі пісьменнік жыў у нашым горадзе Гродна. З гэтага твора пачынаецца Быкаў-пісьменнік.
Што такое подзвіг? У чым сутнасць гераізму? На гэтыя пытанні дае адказ пісьменнік у аповесці "Жураўліны крык".
Шасцёра салдат на чале са старшыной Карпенка павінны пратрымацца суткі на скрыжаванні шашы і чыгункі, каб абяскроўленыя полк змог замацавацца на новых пазіцыях. Салдаты - вельмі розныя, зусім не падобныя адзін на аднаго людзі. У кожнага свой характар, свае адносіны да жыцця, сваё мінулае.
У аповесці "Жураўліны крык" Быкаў піша пра тое, пра што ў той час казалі шэптам! А шматлікія беларускія пісьменнікі наогул не пісалі. Ім не хапала мужнасці, каб сказаць, што на вайне былі смяротнікі, якi загадваў цаной жыцця спыняць фашыстаў. Пра гэта - "Жураўліны крык". Аб воінскім гонару і антыгуманных рашэннях камандавання. Аб маладых і не вельмі людзей, якім так хацелася жыць. Пра людзей, запісаных у лагер "ворагаў народа" (Віцька Свіст, Пшанічны), якія гінуць 1 героем, а другі - здраднікам. Аб маладым, зялёным Глечык, падобным на падбітага, параненага жураўля, які, выбіваючыся з сіл, імкнецца дагнаць жураўліны клін і не можа. Складаная і жорсткая гэтая вайна.
Гераізм ў Быкава - гэта праява высокага чалавечага духу. Вобраз салдата ў аповесці "Жураўліны крык" паказаны Быкавым на фоне суровага і трагічнага сорак першага года, самага цяжкага года вайны, калі найбольш востра стаяла пытанне не толькі пра мільёны чалавечых жыццяў, але і пра лёс Радзімы, яе будучыні.
Паставіўшы сябе на месца самага маладога салдата, Глечыкаў, я падумаў пра тое, колькі адвагі і мужнасці трэба было мець, каб выстаяць да канца і не здрыгануцца. Дзякуючы такім салдатам, мы сёння жывем, ходзім у школу і марым пра будучыню.
3) Прынцып арганізацыі аповесці «Жураўліны крык» абумоўлены мэтай — прааналізаваць матывы паводзін людзей, гераізму і баязлівасці, ваганні паміж абавязкам і страхам. У аповесці, якая складаецца з кіраўнікоў-навел, прысвечаных кожнаму з персанажаў, раскрываецца супярэчлівасць, складанасць унутранага жыцця Пшанічнага, Глечыка, Фішэра. Прасторава-часавыя межы аповесці «размыкаюцца» адступленнямі ў мінулае герояў, у даваеннае жыццё. Ва ўспамінах адкрываецца «гісторыя» характару, яго фарміраванне….
«Ім, — піша Быкаў, — хацелася толькі аднаго — дажыць да канца вайны. Толькі б перамагчы фашызм, дачакацца перамогі, убачыць хоць бы адзін мірны дзень без агню і крыві, і болей, здаецца, нічога б не трэба было. Яны былі згодныя на любую працу, на самае сціплае месца ў жыцці, ім усюды быў бы жаданы спакой пасля таго пекла, якое яны перажылі на фронце».
Пад ціскам абставінаў не ўсе людзі здольныя вытрымаць абстаноўку, але гэтыя людзі ўнутрана гатовыя да здрады і баязлівасці.
Такія людзі свядома здзяйсняюць здраду, але ў той жа час не пазбаўленыя жалю…
У канчатковым выніку толькі ў барацьбе да чалавека прыходзяць поспех і перамога над сабой. Яшчэ раз хочацца падкрэсліць, што ў апісанні чалавека на вайне пісьменнік пазбягае аднабаковага малюнка: бо чалавек пастаянна змяняецца, праяўляе то адны, то іншыя якасці. Усе героі быкавскіх аповесцяў, вельмі розныя па характары, узросце, тэмпераменту, аб’яднаныя адным: пачуццем гонару, адчуваннем таго, што яны выконваюць свой воінскі абавязак, уменьнем браць на сябе адказнасць у цяжкіх жыццевых сітуацыях. Самы галоўны подзвіг гэтых людзей — гэта перамога над сабой, над сваей стомленасцю і болем, якая і есць самы галоўны залог духоўнай крэпасці чалавека.
Свae xaты бeлapycы cпpaдвeкy бyдaвaлi тoлькi з дpэвa. Для бyдaўнiцтвa выкapыcтoўвaлicя ў acнoўным cacнa, eлкa, дyб. Дyбoвыя бяpвёны iшлi нa пoдpyб, клaлicя нa ўкaпaныя ў зямлю дyбoвыя cлyпы, былi пepшымi вянцaмi нaшыx xaт. Бeлapyc нiкoлi нe cтaвiў xaтy тaм, дзe pacцe acoт i кoнcкae шчaўe. Вeдaў, штo тaм cыpa, блiзкa гpyнтoвaя вaдa. Рaнiцaю нaзipaў зa pacoю. Кaлi янa гycтaя aж дa цeмнaты, тaм мoжнa кaпaць кaлoдзeж, aлe нiкoлi нeльгa pyбiць xaтy. Лiчылacя, штo зaўcёды цёплым мecцaм для xaты бyдзe тoe, дзe любяць ляжaць aвeчкi. Шчacлiвымi для бyдaўнiцтвa xaты лiчылicя мяcцiны, дзe любiлi cялiццa пaвyкi, шэpшнi, пчoлы, мypaшкi. Хaтy pyбiлi caмi. Кaлi нe cтaвaлa cвaix ciл нa яe бyдaўнiцтвa, клiкaлi тaлaкy, дaпaмoгy. Хaты яшчэ нe былo, a бeлapyc yжo бaчыў яe, бo пepaд гэтым дoўгa дyмaў, якoй янa бyдзe. (129 cлoў) Пaвoдлe Я. Сiпaкoвa.
