Дәм сезу мүшесі - ауыз қуысына түскен заттың дәмін қабылдайды.
Дәм сезу рецепторлары тілдің ұшында, артқы бөлігінде, жиегінде, жұмсақ таңдайда, жұтқыншақтың артқы жағында орналасады. Дәм сезу рецепторлары тағамның химиялық құрамын жақсы сезеді. Әсіресе тәтті, ащы, тұзды, қышқылдың әсерін сезеді. Тілдің сілекейлі қабықшасында дәм сезу емізікшелері мен бүртіктері болады. Бүртік жасушаларының ұшында 40-50-дей жіңішке түтікшелер орналаскан. Тамақ заттары дәм сезу жасушаларының түтікшелерін тітіркендіреді. Қозу дәм сезу рецепторларынан тілге келетін жүйке талшығы арқылы сопақша миға, одан ортаңғы мидағы көру төмпешіктері мен ми қыртысына беріледі. Тілде сезімтал рецепторлар біркелкі орналаспайды. Мысалы, тілдің ұшы тәттіні, артқы бөлігі ащыны, жиегі қышқылды, ұшы мен жиегі тұздыны сезеді
Объяснение:
Иіс сезу мүшелері – адамның және жануарлардың иіс қабылдайтын органы. Иіс сезу мүшелері иіс сезу шұңқыршасын жауып жатқан иіс сезу клеткаларынан тұрады. Омыртқасыз жануарларда иіс сезу мүшелері эктодермадан дамиды және олардың әр жерінде жеке не топтанған клетка түрінде болады. Кейбір буынаяқтыларда шоғырланған ұзын не қысқа талшықтары бар көп клеткалы өсінді түрінде болады. Мысалы, иіс сезімі жақсы арасының әрбір мұртша буынында 15 мыңдай сезім түйіні болса, иіс сезімінен гөрі көзі жақсы дамыған инелікте ол 10 – 12 ғана болады. Омыртқалы жануарлар мен адамдарда мұрын қуысының (иіс сезу шұңқыршасының) кеңейіп, тереңдеуіне байланысты Иіс сезу мүшелері одан әрі жетіле түседі. Бұлайша күрделену – иіс сезуі өте күшті дамыған жануарларда (макросоматиктерде) – жыртқыштарда, кемірушілерде, тұяқтыларда ең жоғары дәрежеге жетеді. Керісінше иіс сезуі нашар дамыған (микросоматик) жануарларда, мысалы, ескекаяқтылар, тіссіз киттер, т.б. иіс сезу мүшелері біршама жетілмеген (редукцияланған). Кейбір жануарлардың иіс сезу мүшелері болмайды (аносоматиктер). Оларға дельфиндер жатады. Адамдарда Иіс сезу мүшелері мұрын қуысының жоғарғы бөлімінде, яғни жоғарғы мұрын қалқаны мен мұрын қалқасының жоғасыр бөлігінде орналасқан. Заттардың иісі ауамен бірге мұрын қуысына еніп, иіс сезу мүшелерінің иіс сезетін, жүйке клеткаларынан түзілген рецепторларда қабылданады. Бұл клеткалардың орт. өсінділері бассүйектің тор сүйегі арқылы миға өтетін 15 – 20 иіс сезу жүйкелерін құрайды. Мидың ілгек деп аталатын бөлігінде иіс сезу мүшелерінің (анализаторының) орталығы орналасқан. Осы орталықта әр түрлі иістер саналы түрде қабылданады.
Моё мнение почему вымерли динозавры
Около 65,5 млн. лет назад произошло так называемое мел-
палеогеновое вымирание , когда погибла шестая часть всех видов живых организмов на Земле, в том числе и динозавров. Такие глобальные вымирания случались и раньше. Например, 199,6 млн лет назад произошло триасовое вымирание, в результате которого погибла половина всех видов, живших на Земле в то время. А 251,4 млн.лет назад случилось «великое» пермское вымирание, самое массовое вымирание из всех, приведшее к исчезновению более 95 % морских видов и более 70 % видов наземных позвоночных. Существует множество гипотез о причинах этих вымираний. Наиболее убедительной из них на сегодняшний день считается космическая катастрофа – падение большого астероида. Другие ученые считают, что динозавров истребили первые хищные млекопитающие (они могли уничтожать кладки яиц динозавров), усиление вулканической активности, резкое понижение уровня моря, раскол суперконтинента, изменение климата, скачок магнитного поля Земли и др. Все эти версии малоубедительны и не выдерживают серьезной критики. В настоящее время большинством ученых окончательно принята версия падения астероида, что явилось основной причиной гибели динозавров, остальные версии признаны неверными и маргинальными. И действительно, падение астероида размером порядка 10 км около 65 млн.лет назад с образованием кратера Чиксулуб на полуострове Юкатан в Мексике привело к резкому изменению климата Земли. Согласно расчетам, из-за поднятой в атмосферу пыли в течение 3-16 лет после падения астероида температура на планете снизилась на 26°С.
