Қорқыт атаның нақыл сөздері адам мәселесі, оның өмір сүру қағидалары, мақсат-мұраттары және қоғам мен ұлттық болмыс хақындағы әлеуметтік- тұрмыстық толғаныстарына алып келеді. Онда халқының болашағы, жалпы адамгершілік құндылықтар мен қасиеттерді сақтау, тәлім-тәрбие, ата салтын, дәстүрін құрметтеу мен қастерлеу мәселелері сөз болды. Қорқыт Атаны жалпы түркі халықтарының мәдени-дәстүрінің негізін салушылардың бірі деп қарастыруға болады. Қорқыт ата дана-ақылшы ретінде, біріншіден, даналық толғаныстары мен тұжырымдары, өсиетнамалардан, ғибратнамалар арқылы көрінсе, екіншіден, жырларының идеясы мен ішкі формасынан, үшіншіден, әрбір жыр соңындағы қорытынды сөздерінің ақыл-кеңестері мен батасынан сезімдік сипатты тәлімдік-тәрбиелік ой толғаныстарынан байқатады.
өнер алды қызыл тіл.
тіземнен сүріндірсең, сүріндір,
тілімнен сүріндірме.
тіл - буынсыз, ой түпсіз.
тіл жүйрік емес, ой жүйрік.
тіл қаруы - сөз,
сөз қаруы - ой.
тіл – шекер,
– кетер,
байлық – бекер.
тіл жүйріктен де озады.
анам берген туған тілім,
атам берген құрал тілім.
ана сүті бой өсіреді,
ана тілі ой өсіреді.
тіл тас жарады,
тас жармаса бас жарады.
шебердің қолы ортақ,
шешеннің тілі ортақ.
тіл буынсыз, ой түпсіз.
ат жүйрігі айырады,
тіл жүйрігі қайырады.
тіл – тиексіз.
басқа пәле – тілден.
ат жүйрігі асқа,
тіл жүйрігі басқа.
піл көтермегенді,
тіл көтереді.
сүңгінің жарасы бітер,
тіл жарасы бітпес.
тіл қылыштан да өткір.
тамған тілден у да тамар.
туған ел - түғырың,
туған тіл – қыдырың.
бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ.
бас кеспек болса да,
тіл кеспек жоқ.
ең тәтті де - тіл,
ең ашты да - тіл,
ең жұмсақ та - тіл,
ең қатты да - тіл.
