Күп кенә совет язучылары революция ярдәмендә үз талантларын тормышка ашыра алдылар. Җәлил дә шундый иде. Ул 1906 елда Мостафа авылында крестьян Залиловлар гаиләсендә туа. Аның әнисе Рәхимәнең әтисе мулла була, шуңа күрә Мусага дини киләчәкне күрәләр. Гаилә Оренбургка күчкәч, аның язмышы болай була: малай мәдрәсәгә укырга керә, дини белемнән тыш, дөньяви белем дә ала; аның беренче шигырьләре барлыкка килә. Муса тормышындагы кардиналь үзгәрешләр революциядән соң башлана. Ул рабфак һәм Комсомол укучысы була, техник һөнәр ала, ә аннары туган якларына кайнар теләк белән кайтып, үзгәрешләр утын чистарта.
Казан чоры.
Муса МДУ әдәби бүлекчәсе студенты итеп 21 яшендә билгеләнә. Аны курсташлары яраткан һәм хөрмәт иткән, ә иҗади уңышларын бик тиз атаклы иттеләр. Яшь кешенең татар телендәге әсәрләрен үзәк газета - журнал алдынгылары бизәде. Укуны тәмамлап, Җәлил журналистлык эшчәнлегенә кереште. 30 яшькә Казан опера театрында әдәби бүлек мөдире була. Бу вазыйфада ул рус классик язучыларын татар теленә тәрҗемә итү, рецензияләр, сәнгать һәм әдәби мәкаләләр язу белән шөгыльләнә. 1930 еллар ахырына Муса Язучылар берлегенең Татар бүлекчәсе башлыгы була. Күбрәк укырга.
Член «Идель-Урал» и антифашист.
1941 елның блицкригы өзелгәннән соң, Советлар Союзының көчле каршылык күрсәтүеннән соң сугыш сузыла. Совет халкының бердәмлеген өзү максатыннан, нацистлар республика халкының милли хисләрендә уйнарга карар кылган. Алар үз сафларына белемле кешеләрне җәлеп итеп, алардан махсус оешма булдырганнар. "Идел-Урал" Идел буе халыклары берлеге була. Оешманың бурычы-идеологик яктан алга таба хәрәкәтчәнлек алып бару максаты белән СССРның идеяле дошманнарын тәрбияләү. Аның сафына керүчеләр кирәк-яраклар белән тәэмин ителгән, ашатылган һәм яхшы шартларга урнаштырылган. Әсирләр башта бойкот оештырырга телиләр, тик соңыннан риза булуын, ә чынлыкта, эчтәге ярылыш белән шөгыльләнергә карар кылалар. Муса Җәлил каршы торуның идея илһамчыларының берсе иде. Бу аның ил тарихына иҗат белән беррәттән керткән өлеше булды.
Муса Җәлил: шигырьләр:
Иртә башланган
Иптәшләр», «без барабыз»
Легко!)
Қазақстанның минералдық ресурстарға өте бай. Қазақстан дүние жүзінің 186 елінің ішінде вольфрам, қорғасын және барийдің қоры бойынша бірінші орында, хромит, күміс, цинк бойынша екінші, марганец және малибден-үшінші, мыс-төртінші, уран-бесінші, алтын-алтыншы, темір кені-жетінші, қалайы мен никель- сегізінші, көмір мен табиғи газ-тоғызыншы, мұнай бойынша он үшінші орында.
Қазақстан жерінде хромиттің әлемдік қорының үштен бір, уран мен марганецтің төрттен бір бөлігі, темір кенінің оннан бір бөлігі орналасқан.
Қазақстанда барланған тас көмір және қоңыр көмірдің үлесі 200млрд. тоннадан астам. Көмір бассейіндеріне Қарағанды, Екібастұз, Майкөбен, Обаған, Жіліншік, Шу, Теңіз-Қорғалжын, Іле, Орал Каспий жатады.
