Болжам таным әдісі ретінде ежелгі заманда-ақ (мысалы, ежелгі Грекия философиясы мен математикасында) белгілі болғанымен, оның ғылыми танымдағы эвристикалық рөлі ХВЫЫ–ХЫХ ғасырларда эксперименттік-математиканың, жаратылыстанудың айрықша жетістіктеріне (Ньютон механикасының дамуы, физика мен химияда атомдық-молекулярлық көзқарастың қалыптасуы, энергияның сақталу және айналу заңының ашылуы, т.б.) орай нақтылана бастады. Қазіргі ғылым философиясы мен методологиясында болжам тек жаратылыстанудың ғана емес, жалпы ғылыми танымның әмбебап әдісі екендігі негізделген. Болжам ғылыми-зерттеудің пәрменділігін арттырады. Ол қисапсыз эмпирикалық ізденістерге шек қойып, ақиқатқа жетуді тездетеді. Таным процесінде бірнеше болжамдар қатар ұсынылып, олар өзара бәсекеде ұштала келе ғылыми теория құруға негіз болатын идеяны нақтылай түседі.
П.С Рад
Кыргыз жомоктору көбүнчө турмуш көрүнүшүнөн келип чыгат. Мисалы акылдуу дыйкан, ырыс алды ынтымак. Бул жомок түн баары турмуштан келип чыккан. Ал эми миф жомокторго токтолсок, ал чындыкты адилеттүүлүктү окуп жаткан адамга таасир берсин деп апыртмалар кошулуп кетет. Кыргыз жомоктору көбүнчөсү эмгек жөнүндө да берилет. Кыргыз жомокторунда көбүрөөк кездешкен темалар :эмгекчилдик, адилеттүүлүк чындык акыйкат жана адамдын пейили жөнүндө көп берилет. Бул жомоктор адамдарды чынчыл жашоого, кара өзгөй ойлор оңунан чыкпаарына, жана эң негизгиси пейлдин кең болуусуна жардам берип, окуп жаткан киши таасир алыш үчүн айтылып келет.
