ответ:
средний каменный век (мезолит) охватывает период 12—5 тысячелетий до н.э. в казахстане памятников эпохи мезолита обнаружено немного. в конце палеолита и в начале мезолита произошли значительные природно-климатические изменения. ранее покрывавший поверхность земли лед наконец- то растаял. под влиянием солнца начали формироваться растения и животные современного типа. в эпоху мезолита одной из главных особенностей стало появление микролитов - мелких каменных орудий труда первобытного человека, которые имели длину 1-2 сантиметра. в основном микролиты - это тонкие каменные пластины, служившие наконечниками стрел и вкладными лезвиями в костяных, деревянных или роговых орудиях эпохи мезолита. еще одной особенностью мезолита является изобретение лука и стрел. лук позволил людям охотиться на мелкую дичь с дальнего расстояния. по сравнению с копьем лук повысил знание охоты в жизни родовой общины. охота превратилась в основное занятие древних людей, так как в эпоху мезолита, исчезли такие крупные животные, как мамонт,шерстистый носорог, а также крупные стадные животные. раньше их было легко добыть, загнав в ямы и загоны. теперь следовало научиться охотиться на осторожных и ловких, в основном одиночных животных, таких как олень, кабан. лук же позволил людям охотиться на мелкую дичь.
в эпоху мезолита люди не жили подолгу в одном месте. они вынуждены были менять места своего обитания, следуя за мигрировавшими животными, которые постоянно искали богатые травами пастбища. мезолитические охотники жили по берегам рек иртыш, есиль (ишим), тобол,торгай, жайык (урал). в казахстане известны более 20 мезолитических стоянок. ввиду того, что мезолитические охотники не жили подолгу на одном месте, их жилища тоже не были постоянными. они сооружали себе жилища из вкопанных в землю жердей, покрыв их шкурами животных. основания таких жилищ глубоко вкапывались в землю, а площадь их составляла 40-60 квадратных метров. остатки подобного жилища были обнаружены на берегу реки есиль (ишим). в 8 тысячелетии до н.э. на всей территории казахстана установился благоприятный климат. резкое потепление не требовало теперь, как ранее, строительства теплых жилищ. ученые считают, что в самом конце мезолита первобытными людьми начался процесс диких животных и окультуривания некоторых растений. в эпоху мезолита окрепла родовая община. роды постепенно объединялись в племена. возниклоразделение труда между мужчинами и женщинами. теперь мужчины охотились на зверей, а женщины занимались собирательством. в общине все члены рода были равноправны. обязанности распределялись в зависимости от возраста членов общины. в роду четко делились по возрастному признаку на взрослых, стариков и детей. старики были хранителями традиций, обычаев, мудрыми наставниками. взрослые добывали пропитание, строили жилища, охраняли род от внешних врагов. дети получали по потребности пищу и одежду, однако не могли участвовать в общественной жизни общины. переход детей в сообщество взрослых осуществлялся при специальных обрядов - инициации. мальчики испытывались в охоте, в натягивании лука, меткости стрельбы из него, а девочки - в ведении хозяйства, в приготовлении пищи. обычно к таким испытаниям дети подготавливались с малых лет.
возникновение земледелия и скотоводства. около 10 тысяч лет назад люди стали заниматься земледелием. ученые считают, что первоначально земледелие было занятием женщин. в то время, когда мужчины охотились, женщины были занять: сбором дикорастущих растений, их плодов и кореньев. возможно, однажды они заметили, что упавшее на землю семя дало на следующее лето исходы, а затем и плоды. развитие собирательства к возникновению примитивного земледелия. люди стали высевать дикие растения. древние люди обрабатывали землю палкой- копалкой. затем была придумана мотыга с каменным основанием. также люди изобрели простейший серп и зернотерку из камня. постепенно научились сортировать различные виды растений. выбирая лучшие семена и создавая для растений благоприятные условия (поливая их), стали получать хорошие урожаи. обработка земли мотыгой требовала большого труда, тем не менее земледелие приносило постоянные урожаи и обеспечивало людей пропитанием. из занятия охотой возникло скотоводство.представьте, что охотники поймали на охоте маленьких козлят и ягнят! их было жалко убивать. люди стали строить специальные загоны для них, где они содержались и подрастали. таким образом были приручены овца, коза, корова, свинья, лошадь. возле поселений древних людей всегда обитали дикие собаки, питавшиеся отбросами и остатками пищи людей. при приближении к поселению диких зверей они воем и лаем людей. человек приручил собаку. она стала незаменимым древнего человека при охоте. собакибыстро находили зверя и способствовали удачной охоте. люди вкладывали много труда и терпения для и выращивания прирученных животных.
ответ:Қазақ болмысын бүкіл жан дүниесімен қоса өнердің қай түрі қопара, қотара айшықтап бейнелей алады десек, ең алдымен күйді айтар едік.
Күй – құдірет, күй – кие!
Қазақ болмысын бүкіл жан дүниесімен қоса өнердің қай түрі қопара, қотара айшықтап бейнелей алады десек, ең алдымен күйді айтар едік.
Egemen Qazaqstan
Бастап бірінші айтушы біз емес, бұл өзі әлімсақтан бері айтылып келе жатқан, белгілі жай, елдің санасына әбден сіңген әңгіме. Әлімсақтан дейтін себебіміз, замана зарлығы. Мағжан ақынның толғамалы найзадай толғанысты жырларына жүгінсек, күй атасы, шерлі һәм шерменде Қорқыт та жан жұмбағын шешпек болып, шеше алмай қиналған кездерінде қолындағы қара қобызынан, содан шыққан, сай-сүйекті сырқыратқан салқар да шалқар сарыннан жұбаныш тапқан ғой.
Қазтуған жырау «Кетбұқадай билерден кеңес сұрар күн қайда?!» деп желпіне тебіренуі де тегін емес. Сол Кетбұқа абыз Дешті Қыпшақты жайлаған қалың қауым халқының атынан Шыңғыс қағандай қаһарлы хандарға келелі кеңесін қоңыр домбыраның сырлы күйімен айтқан, ұлы Жошының өлімін де айбатты әміршіге күймен естірткен. Сонда бабаларымыздың орнына жазаны домбыра тартқан. Тәңірім сөйтіп домбыраға әу бастан-ақ қазақтың тілі болуды, қазақтың үні болуды еншілеп сыйлаған екен. Ендеше, күй өнері қазаққа Тәңірдің тартқан ерекше пешенелі сыйы екендігі де еш шүбәсіз.
Олай болса, 2014 жылы ықылым замандардан бері жер-жаһан танып, бірегей құбылыс ретінде мойындалып келген қазақтың қасиетті киіз үйімен қоса халқымыздың қалтқысыз қастер тұтқан күй өнерінің де ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне еніп, бүкіл адамзаттың асыл қазыналарының қатарына қосылуы тиесілі сыбағамыз, заңды жазмышымыз, лайықты мерейіміз екеніне сөз бар ма! Осы киелі күйімізге ілесе бұл қатарды сонымен рухтас суырыпсалма айтыс, Наурыз мейрамы, қазақ күресі, құсбегілік пен саятшылық толықтырды, қаумалай қоршап күйді төбелеріне көтерді. Осындай жауһар қатарда, әсіресе күй қазақтың елдігінің көрінісіндей атойлап, халықтың өр рухын әйгілеп тұрған жоқ па! Бұл да бізге Тәуелсіздік тарту еткен зор жетістік екені ақиқат.
Күйдің тәңірлік сипаты жайындағы әңгімені тірілте түсейік. Түркі дүниесінің асылдарын түптеп түгендеуші атақты Махмұд Қашғари өзінің түпнұсқада «Диуани-лұғат-ат-түрк» деп аталатын түркі тектес сөздерінің жинағында «күй» сөзінің көне түркідегі «көк» сөзінен шыққандығын, тәңір мағынасындағы «көкпен» көгендес, тамырлас, түптес екендігін ізерлеп айтыпты. Бұл айқындаманы қазақтың тіл ғылымының көгентүбіндегі марғасқа Құдайберген Жұбанов пен қазақтың күй ілімінің ілкі бастауындағы ізашар академик Ахмет Жұбанов бар ықыласымен қолдап қуаттайды. Ал «Ақаң» деген әзиз атқа лайықты тағы бір абзалымыз, «Күй шежіре», «Қазақтың күй өнері» атты іргелі еңбектер тудырған Ақселеу Сейдімбек бұл айғақты болжамды одан әрі түбірлеп тексеріп, байыпты тұжырым жасайды. Күй деп басталатын қай сөзіңіз де сезіммен астасып жатады. Сол сөз көшпенділердің ең киелі сезімі – тәңірлік наным-сеніммен ұштасып жатады. Демек, «күй» деген сөз әу баста Тәңірлік құбылысты білдірген. Тәңірдің дыбысы деген мағынамен шендес болғаны аңғарылады» деп күйдің қасиет-киесін шығанға шығара, шынайы болмыс-бітімін айғақтай көрсетіп асқақтатады.
Әйгілі әншіміз Роза Рымбаева шырқайтын «Домбыра» әнінде «Күй ойнайды қазағымның қанында, күй ойнайды қазағымның жанында» деп келетін шырайлы жыр жолдары бар емес пе еді. Дәл айтылған. Осы рухты әнді тыңдамаған қазақ кемде-кем болар десек, тыңдаған жамағаттың баршасы осынау сөздердің шындығына ден қойғаны күмәнсіз. Қалай десек те, қазақтың жаны – күйінде. Жанының барлық қатпарлары, қуанышы мен қайғысы, күйініші мен сүйініші, мұң-шері мен шаттығы баяулап, толқындап, тасқындап тек домбыра шанағынан төгіледі. Қазақтың мінезі, ерлігі мен өрлігі, сабыр-сабаты да қазақтың өзінің күйлерінде жатыр. Халқымыздың әдет-ғұрпы, дарқандығы мен даналығы, ерке назды сұлулары кейіптелген күйлер ше? Қазақтың ұлан-байтақ даласы, сол даланың табиғаты, Алатауы мен Қаратауы, Сарыарқасы мен Сары өзені, Саржайлауы – бәрі-бәрі қазағымның күйлерінде көрініс тапқан.
«Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ – домбыра» деген Қадыр ақынның терең ақыл-парасатының меңзеп отырғаны да осы емес пе. Тарау-тарау, тармақ-тармақ, желі-желі болып уақытпен бірге үдере көшкен қазақтың мың сан күйлерінде, сайып келгенде, ата қазақтың өзі, оның ата тарихы, елдігі мен береке-бірлігі, ұлттық мерейі мен мәртебелі мемлекеттігі бейнеленген. Өз алдына дербес ел болып, кеудесі биік, еркін отырмаған халықта мұндай кең салалы, ұлағаты зор, асқақ рухты, мұхиттай айдынды, өрелі өнер тумас еді. Байқасаңыз, біздің күйлеріміздің өне бойында тұтаса жүлгеленген қазақтың соқталы тарихы өріліп шығады.
Объяснение: