Атомның өзі де күрделі бөлшек екенін, ал ядро мен электрондардан тұратынын білдік. Енді осы электрондар ядроның төңірегінде қандай заңдылықтармен орналасатынына тоқталайық.
Атомның ядро заряды қанша болса, ондағы электрондар саны да сонша болады дедік. Алайда, осы электрондардың барлығы ядроға бірдей күшпен тартылмайды, олар ездерінің энергия қорының шамасына қарай ядродан әр түрлі қашықтықта орналасады. Энергия қорлары шамалас электрондар ядродан бірдей қашықтықта орналасады, осы деңгейлерді энергетикалық деңгейлер деп атайды. Ол N әрпімен белгіленеді, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 сан мәндерін қабылдайды, N-нің мәні элементтің орналасқан периодының нөмірімен анықталады. Әрбір энергетикалық деңгейдегі электрондар саны N = 2n2 формуласымен анықталады.
Мұндағы N— электрондар саны, n - бас квант саны; егер n = 1 болса, N = 2; n = 4, N = 2 • 42 = 32 электрон болады.
Ядроға жақын орналасқан электрондар ядроға жаксырақ тартылады, ал одан алшақтаған сайын тартылу күші өлсірейді.
Периодтық жүйеден сутек пен гелий элементтерінің I периодта орналасқанын көреміз, яғни олардың электрондарының энергия қорлары бірдей болғандықтан бір энергетикалық деңгейде жатады. Мысалы, сутек атомы үшін +1 1-е, ал гелий атомы үшін +2 2е, сонда бірінші энергетикалық деңгей электрондармен толып бітеді. Бірінші энергетикалық деңгейдің сыйымдылығы 2-ге тең, сондықтан ол аяқталған қабат болады. Келесі элемент литий екінші периодтың элементі. Оның ядросының сыртында екі энергетикалық деңгей бар, олардың ішкісі гелийдің құрылысын қайталайды, ал үшінші электрон екінші деңгейге орналасады. Екінші периодта n = 2, олай болса N = 2n2 формуласы бойынша N=2 * 22 = 8, ендеше екінші периодта 8 элемент орналаса алады.
Сонымен екінші периодтың соңғы элементі неонда сыртқы энергетикалық деңгей аяқталған 8 электронды қабат түзеді.
Үшінші энергетикалық деңгейде натрийден аргонға дейін осы заңдылық қайталанады, олардың ішкі екі қабаты неонның электрондық құрылысына сәйкес келеді.
Аргон атомында үшінші деңгей 8 электронмен толып бітеді. Энергетикалық деңгейлері аяқталған элементтер тұрақты келеді.
Енді калий атомындағы келесі электрон төртінші энергетикалық деңгейге орналасады, бұл деңгейдің элементтерінің ішкі үш қабаты аргонның электрондық құрылысын қайталайды.
Әрбір период сілтілік металдан басталып, бекзат газбен аяқталып тұр (I периодтан басқасы). Период бойынша солдан оңға қарай сыртқы деңгейдегі электрондар саны 1-ден 8-ге дейін артады, сыртқы деңгейдегі электрондардың ядроға тартылуы ішкі деңгейдегі электрондардың тартылуынан нашарлау келеді де, олар көпшілік элементтердің қосылыстарындағы валенттіліктерін анықтайды, сондықтан олар валенттілік электрондар деп аталады.
Сонымен, период дегеніміз сілтілік металдан басталып, бекзат газбен аяқталатын электрондық деңгейлер сандары бірдей элементтердің, көлденең қатары.
Tоп дегеніміз сыртқы деңгейлеріндегі электрондар сандары бірдей қасиеттері ұқсас элементтердің тік қатары.
Объяснение:
Припасы
Всё лето геологи искали в тайге алмазы. Пришла осень. Начались дожди. Геологи стали собираться домой. Перед отъездом завхоз сообщил начальнику экспедиции, что осталось сто банок сгущёнки, три килограмма муки, мешок компота и ящик масла.
– Надо поставить склад-хранилище, – решил начальник.
Геологи взяли топоры, пилы и за три дня срубили хранилище. Склад получился вроде небольшой избушки без окон, с бревенчатыми стенами. Он был поставлен на четырёх тонких столбах так, чтобы медведь по ним не мог залезть в хранилище. Получился склад, как избушка на курьих ножках.
Уложили геологи припасы и убрали лестницу. Геологи ушли, а избушка осталась стоять в тайге.
Весной геологи вновь вернулись в тайгу искать алмазы, но расположились на другой стороне реки. Завхоз предложил молодому геологу Проньке сходить и принести ребятам сладенькой сгущёнки.
Пронька взял мешок, ружьё и отправился к старому хранилищу. Пронька шёл и свистел в костяной свисток – дразнил весенних рябчиков.
Вот и знакомое место. В груди у Проньки похолодело, а в голове вдруг стало очень горячо. Под избушкой стоял огромный бурый медведь. Передними лапами он расшатывал столб. В раскрытой двери что-то зашевелилось. Оттуда сам собой стал вылезать мешок муки. Медведь подхватил мешок, когтём продырявил дырку, поднял его и стал вытряхивать муку себе на голову. Вмиг он стал похож на огромный жёлтый одуванчик. Языком он хватал мучное облако и облизывался.
Из открытой двери склада вновь высунулась рука в лохматой варежке и бросила вниз банку сгущёнки. Медведь ловко подхватил её и с силой сдавил. Липкая сладкая масса полилась на язык медведицы. В это время ловко спустился медвежонок и подхватил банку с молоком. Он лизал её, словно сплющенный леденец.
Пронька отошёл в сторону и с другой стороны подошел к медведям. Он поднял ружьё вверх и дважды выстрелил. Не успел заглохнуть выстрел, Пронька принялся кричать, громко смеяться, звать несуществующих друзей, он даже запел. Голос его звучал хрипло, но он отыскал лестницу и приставил ее к складу. Он разыскал муку, сгущёнку, чернослив, сухие груши и яблоки, сложил всё в сумку.
Слез Пронька на землю и подобрал сплющенную банку сгущёнки, похожую на блин. Теперь нужно поскорее уходить, и Пронька запел ещё громче...
(По Ю.И. Ковалю)
Задания к тексту
7. Для чего Пронька начал кричать, смеяться, звать несуществующих друзей, когда увидел медведей?
1) чтобы привлечь внимание медведей
2) чтобы его услышали люди, которые находились поблизости
3) чтобы испугать медведей
4) чтобы повеселиться
8. Выпишите предложение, подтверждающее то, что медведи съели не все припасы.
9. Восстанови порядок описанных событий. Пункт с цифрой 1 – начало рассказа.
1) Путешествие за припасами
2) Приезд экспедиции через год
3) 1. Конец первой экспедиции
4) Встреча с медведями
5) Постройка хранилища
10. Какие слова подходят для замены выражения «мучное облако».
1) белое облако
2) рассыпавшаяся мука, летающая в воздухе
3) туман
4) мутное облако
11. Что подразумевается под выражением «рука в лохматой варежке».
1) медвежья лапа в муке
2) большая лапа
3) мохнатая лапа
4) мягкая рука
12. Как ты понимаешь выделенное выражение в предложении: «Получился склад, как избушка на курьих ножках».
1) очень старым
2) деревянным, вместительным
3) высоким, на подпорках
4) с печкой и трубой
13. Определи жанр этого произведения:
1) сказка
2) басня
3) художественный рассказ
4) исторический рассказ
5) научно-познавательный рассказ
14. Что нужно для того, чтобы сохранить
Объяснение:
