Күлтегін (684-731 жж.) - Құтлық(Елтерiс) қағанның екiншi ұлы, Білге қағанның (Могилян) туған iнiсi. Шешесi Елбiлге қатұн. Ашина тектi.
Күлтегiн 7 жас кезiнде әкесi Құтлық ( 680-692 жж. билік құрған) қайтыс болады. Қаған тағына оның iнiсi Қапаған (692-716 жж.) отырады. Күлтегiн мен Бiлге, Қапағанның iнiсi Бөгүнi (716 ж.) тақтан тайдырып, қағандық билiктi Бiлге қолына (716-734 ж.) алады.[1]
Екінші Шығыс Түрік қағанаты әскерінің бас қолбасшысы, «көк түріктің көк семсері» атанған атақты батыры. Әкесінен жастай жетім қалып, ағасы Қапаған қағанның тәрбиесінде өскен Күлтегін тым ерте есейіп, қабырғасы қатып, бұғанасы бекімей жатып, жау жарағын асынып, түрік еліне тұс тұстан төнген басқыншы жауға қарсы үлкендер қатарында тұрып, ерлікпен күреседі. Бұл ретте түріктің атақты Білге қағаны Күлтегін батырдың басына қойылған ескерткіші тасқа ойып жаздырған ғұмырнамасында: «әкем қаған өлгенде інім Күлтегін жеті жаста қалды. Он жаста Ұмай текті шешемнің бағына інім Күлтегін ер атанды» деп жазды. Тарихи деректерді салыстыра зерделесек, бұдан Күлтегіннің он жасында ер атанып, алғаш көзге түскен соғысының табғаш елінің әйел патшасы У хыудың Қапағанның басына ақша тігіп, кімде кім оны өлтірсе, соған «Жан чо» («Чоны өлтіруші», яғни Мочо Қапағанды өлтіруші) деген атпен бірінші дәрежелі кінәз атағын беремін деген уәдесін арнайы жарлықпен бекітіп, түрік еліне жазалау жорыққа қалың қол аттандырғаннан кейінгі, 694 жылғы Жау жыу және Дин жыу аймақтарында болған соғыс екені анық көрінеді. Қапаған осы соғыста 90 мың тұтқынды қолға түсірген. Міне, осыдан былай Күлтегіннің ерлік жолы басталады. Тарихи деректер сол кездегі ел тәуелсіздігін сақтап қалу жолында болған қырғын соғыстардың бірде біреуінің Күлтегінсіз өтпегенін, дулығасы жарқырап, жауын жапырып қан майданның ортасында жүргенін тамсана баяндайды. Бұл арада сол деректерді тізіп жатпай ақ, батырдың өзіне арнап орнатылған ескерткіштегі мына жазулардан да біраз жайды аңғаруға болады. Тас жазудың авторы Йолығ тегін Күлтегін ерлігін былайша тізбелейді:
Он алты жасына келгенде алты чуб, соғдыларға қарсы аттандық. Күлтегін жауға жалғыз ұмтылды. Ол тұтықты қарулы басшылармен қолға түсірді. Ол әскерді сонда талқандады. Жиырма бір жасында Чача Сеңүнмен айқастық. Күлтегін әуелі Тадықан шораның Боз атын мініп шапты. Ол ат сонда өлді. Екіншісінде Ышбыр Жамтардың боз атын мініп шапты. Ол ат та сонда өлді. (Күлтегіннің) сауытына, қалқанына жүздеген оқ тиді, бірақ бірі де денесіне дарыған жоқ. Күлтегін жиырма алты жасқа келгенде қырғыздарға қарсы аттандық. Күлтегін Байырқының Ақбоз айғырына мініп, шабуылға ұмтылды. Бір батырын оққа ұшырды, екі батырын найзамен түйреп түсірді. Ақбоз айғырдың белі үзілді. Қырғыз қағанын өлтіріп, елін алдық... Тоғу қаласында шайқастық. Күлтегін Азбан ағын мініп ұмтылды. Алты батырын шаншып түсіріп, жетіншісін қылышпен шапты. Тоғыз батырын қуып жетіп, тақымға басты Оғыздармен соғыстық Күлтегін Жетімек (Өгсіз) атқа мініп шауып, тоғыз ерін шанышты... Түргеш халқы жау болды. Күлтегінді шағын қолмен жібердік. Жойқын соғыс жасапты. Қара түргеш халқы сол жерде өлім тауыпты...
Осылай жалғаса береді. Қарап отырсаңыз, Күлтегін батыр 47 жасқа жетіп, қаза тапқанша соғыссыз өткен жылы болмапты. Соның бәрінде ол жау қолына жасындай тиіп, түрік қолын жеңіске жеткізіп отырыпты.
Әкесі Құтылығ (Елтеріс) қаған Екінші Шығыс Түрік қағанатының іргесін қалап, шаңырағын көтерсе, артында қалған екі баласы: үлкені Білге қағаны ел бастап, кішісі Күлтегіні қол бастап, сол қағанаттың айбынын асырып, мерейін тасытыпты. Ағайынды екі ұлан ақыл қосып бірге қимылдап, елінің бірі алтын тұтқасына, бірі айбарлы асыл тірегіне айналыпты. Ажал алытн тұтқасына, бірі айбарлы асыл тірегіне айналыпты. Ажал жетіп, сол асыл тірек құлағанда Ұлы Дала күңіреніп, төрткүл дүниеден түгел елшілер келіп, Күлтегін рухына тағзым етіпті. Басына ел тарихын жазып, алып ескерткіш орнатыпты. Сол ескерткіштің ғылыми көшірмесі бұл күнде тәуелсіз еліміздің астанасында, Еуразия ұлттық университеті бас ғимаратының төрінде тұр. Батыр бабаның бақытты ұрпағы күн сайын ескерткіш қасына келіп, ұлы Ерлікке тағзым етеді, ата рухына адалдықтарын білдіреді.
Объяснение:
Не обладая достаточной смелостью для того, чтобы по примеру Петра единолично принимать решения, связанные с ведением внутренней политики, его приемниками создается ряд учреждений которые им в этом.
Так при правлении Екатерины был создан Тайный Верховный Совет, члены которого имели влияние на ход государственных дел. Анна Иоанновна учредила Кабинет Министров, который контролировал сферы общественной жизни, а также Канцелярию тайных дел – орган, который занимался расследованием политических преступлений.
В этот период значительно укрепляло свои позиции дворянство. В знак благодарности за поддержку в осуществлении дворцовых переворотов, правители боготворили дворянские рода, которые отстаивали их кандидатуры денежными вознаграждениями и вольностями.
При Елизавете Петровне в Российскую монархию входит фаворитизм. Императрица щедро вознаграждала своих фаворитов не только привилегиями, но и дворянскими титулами. Естественно укрепление дворянства как высшего сословия повлекло за собой ужесточение политики касаемо крепостных крестьян.
Помещикам разрешалось отправлять своих крестьян на каторгу и увеличивать по своему усмотрению налоги. Число людей, которые были порабощены крепостной зависимостью, в этот период неуклонно возрастало.
Мануфактуры практически перестали существовать, так как банально для их полноценной деятельности не хватало свободной рабочей силы. Внутренняя политика приемников Петра была настолько безрезультатна, что вся реформаторская деятельность Императора фактически была перечеркнута ею.
Внешняя политика России в 1725-1762 годахПравители послепетровской России в ведении внешней политики достаточно правдоподобно сохраняли видимость продолжения направленности Петра, некоторые из них даже совершали попытки расширения государственной территории.
Так с инициативы Анны Иоанновны, была развязана Русско – турецкая война. Однако, не смотря на огромные человеческие и материальные потери, Россия не смогла получить ни выхода к Черному морю, ни права создания флота на Азове.
Осенью 1741 года войну Российской Империи объявила Швеция, которая хотела взять реванш за свое поражение в Целью шведов было возвращение земель Прибалтики. Швеция надеялась на безоговорочную быструю победу, так как в России на тот момент не было сильного императора, а регент Анна Леопольдовна не создавала видимости мудрого стратега, который смог бы противостоять захватчикам.
Однако спустя два месяца после начала военных действий к власти пришла Елизавета Петровна, которая благодаря своему влиянию на армию, смогла отстоять территориальную целостность страны.
Кавказский вопрос, который требовал решения еще при жизни Императора Петра I, его приемники отказались затрагивать, фактически пустивши ситуацию на самотек. Только с приходом к власти Екатерины, началось постепенное его решение, которое впрочем, затянулось на целое столетие.
