Қазақстан жерінде құрылған ежелгі түрік мемлекеттерінің бірі Түргеш қағандығы еді. Түргештер, негізінен, Жетісуды жайлаған. VIII ғасырдың ортасында Түргеш мемлекеті ыдырау кезеңін бастан кешірді. Алғашында осы сәтті қарлұқтар пайдаланды. Бірақ түргештер мен Жетісудағы өзге түркі тайпаларына қытайлар мен арабтар да айтарлықтай қатер төндірген еді. 751 жылы Жетісуға шығыстан Қытайдың Тан империясы әскері баса көктеп кірді. Олар Түргеш астаналарының бірі - Суябты басып алып, қиратты. Осы кезде оңтүстіктен арабтар да жорық бастады. Осылайша Жетісуда Қытай мен Араб халифатының мүдделері тоғысты. Қытай мен араб әскерлері Талас өзені алқабында түргештердің шағын қаласы Атлахтың маңында кездесті. Екі жақтан соғыс майданына 100 мыңнан жауынгер қатысты. Бес күнге созылған ұлы шайқастың тағдырын қарлұқтар шешті. Соғыстың шешуші кезеңінде олар көтеріліс жасап, қытайларға қарсы шықты. Қиян-кескі шайқаста арабтар жеңіске жетті.
Бұл тарихи жеңіс болды. Өйткені осы шайқастан соң талай жүз жылға дейін Қытай басып алмақ ойынан түңіле бас тартты. Арабтар бұл жерде ұзақ тұрақтай алмады. Шамалы уақыттан соң олар Жетісу жерінен кетіп, түрік тайпалары қайтадан осы жердің иесіне айналды
Уйсуни – кочевое племя, которое обитало на территории Синьцзяна. Нет четких данных по поводу их происхождения. То ли уйсуни были индоиранского происхождения, то ли тюркского. В эпоху гуннов они переселились в Семиречье, это было во 2 веке до нашей эры.
Считается, что уйсуни отличались от всех внешне. Занимались они кочевым скотоводством, в основном, разводили лошадей.
У них было социальное неравенство, которое проявляется в следующем:
• Общественное устройство уйсуни включало такие элементы, как гуньмо (глава государства), беки (племенная и родовая знать), дружинники, жрецы, рядовые скотоводы и земледельцы.
• У уйсуни была частная собственность, которая распространялась на скот и землю.
• Все лучшие пастбища автоматически переходили богатым.
• Если в собственности человека находилось 4 или 5 000 лошадей, он считался самым богатым.
• Социальное неравенство также выражалось в тамгах, которой метили лошадей. Глиняные тамги – символ простолюдинов, золотые – знати.
• Даже погребальный курган отличался в зависимости от положения – больший курган был у людей, занимавших более высокое социальное положение.
• У уйсуни было рабство, которое распространялось в домашнем хозяйстве, то есть среди оседлой части уйсуни.
