Объяснение:
Бесоба қорымы — б.з.б. 6 — 4 ғасырлардан сақталған ғұрыптық жерлеу орындары. Ақтөбе облысы, Мартөк ауданы, Хлебодаровское ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 3,5 км жерде.
1973, 1974, 1976 жыдары Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшілері М. Қадырбаев, Ж. Құрманқұлов) зерттеген. Қорым шығыстан батысқа қарай тізбектеле, топырақтан үйілген 12 обадан тұрады. Олардың диаметрі 16 — 48 метр, биіктігі 0,3 — 3 метр. Үйінді астында балшықтан, ағаштан салынған төртбұрышты және дөңгелек қабір болғаны анықталды. Іші тегістеліп сыланған. Мәйіттердің басы бір жаққа қаратылып (батысқа қаратылғаны басым), шалқасынан жерленген. Әр қабір ішінде 1 — 4 адам қаңқасы бар. Олардың қасынан аттың жүгені (темір ауыздық, аң бейнесі салынған тоғалар, т.б.), тартпасы, киім әшекейлері, қорамсақ пен темір ақинақтар, ағаш, қыш ыдыстар, сырға, моншақтар табылған. Аса беделді әскербасы (9-оба) үлкен оба астындағы қабірге және абыз әйел (3-оба) диаметрі 6 метр, тереңдігі 0,6 метр шұңқыр ішіне жеке-жеке жерленген. Бұлардың жандарынан алынған заттары да ерекше. Әскербасының қорамсағында қоладан жасалған 94 жебе ұшы, белінде балдағы алтынмен апталған темір ақинақ, асатаяқ және мойнында алтын алқасы бар. Абыз әйел мойнына алтын моншақтар, алқа, киімінің өңіріне жартышар пішінді жапсырмалар тағылған. Белбеуіне ілдірілген қалталарға жасыл, көк, сары, ақ түсті минерал ұнтақтары, охра кесектері, жеке қалтаға қола айна салынған. Аяқ жағында жыртқыш аңның басын бейнелейтін үш аяқты тас тостаған бар. Оң жағында айналасына жылқы сүйектері қойылған төртбұрышты жер ошақ. Қабір үстін шатыр тәрізді етіп ұзын бөренелермен жапқан. Бесоба қорымының материалдары б.з.б. 6 — 4 ғасырлар аралығында Елек өзені бойын мекендеген сармат тайпаларының материалдық және рухани мәдениетінің, әл
еуметтік құрлысының куәлары болып табылады.
Довелось мне как-то попутешествовать с одним купцом. Многие торговые порты мы посетили. Мы торговали и Южной Европе, и в Карфагене, были и на Сицилии, в Северной Африке, и в Египте. Посетили Аравию, Финикию, Малую Азию, Причерноморье. Но самым богатым и удивительным оказался афинский порт Пирей в Греции. Он был центром международной торговли. Там было все: от зерна и рабов, до золота и драгоценных камней. Там «слупили» с моего купца огромную пошлину, но он продал почти весь свой товар, не оставшись в «накладе». Чего там только не продавали купцы из разных стран, порадовали меня:
1) Диковинные ковры и подушки из Карфагена;
2) Ароматные фрукты, сыр и свиньи, доставленные с острова Сицилия;
3) Слоновая кость и лотос из Северной Африки;
4) Египетский папирус;
5) Благовония, специи и драгоценные камни из Аравии;
6) Пурпур, финики и мука из Финикии;
7) Золото, серебро, мрамор и керамика, лошади, лес из Малой Азии;
8) Железо, мед и рыба из Причерноморья;
9) Мясо, керамика, рабы и вино из Южной Европы.
А сами греки торговали оливковым маслом, чудесным вином, очень красивыми расписными лакированными вазами, кожей, льном, тканями, серебром, бронзовым и железным оружием, мрамором, медом, лошадьми и рабами.
Конечно, весь этот товар я видел и в других торговых портах, но в таком количестве и все вместе – ни разу. В связи с этим, очень удивительным и богатым показался мне афинский порт Пирей!
