Ғабит Мүсірепов 1902 жылы қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданында шаруа отбасында дүниеге келді. Оның азан шақырып қойған аты – Ғабді әл-Ғабит. Бұл арабша "Құдайдың құлы" деген мағынаны білдіреді. Қаламгердің әкесі Махмұт діни сауатты, өз ортасында беделді, парасатты адам болған.
1908-19қоқыс, арабша хат таниды. 1916 жылы Ғабитті нағашысы Оңғарбай шаруаға көмектесуге алып кетеді. Артынша Ақпан көтерілісі басталып, әскерде жүрген Оңғарбайдың балалары елге оралады. Осыдан соң, шаруадан қолы босаған Мүсірепов ауылдағы Ыбырай Алтынсарин жүйесімен ашылған орысша-қазақша бастауыш мектебінде оқиды. Онда ол белгілі ұстаз Бекет Өтетілеуовтен дәріс алады. Мұғалім болашақ жазушының әдебиетке ерекше ықылас аударуына септігін тигізді. Сондай-ақ Ғабит орыс тілін жетік меңгеруге мүмкіндік алды.
1918-1921 жылдары Пресногорьков станциясындағы жоғары жеті жылдық училищеде орысша білімін шыңдайды. Ал 1923 жылы ол жазушы Сәбит Мұқановпен бірге Орынбордағы жұмысшы факультетіне (рабфак) оқуға түседі. Бұл білім ордасында әлем әдебиеті саңлақтары мен XIX ғасырдағы орыс классиктерінің шығармаларымен танысады.
Алғашқы туындысы қабырға газетінде жарияланды
Жазушы, филология ғылымдарының докторы Нұрдәулет Ақыш Мүсірепов жұмысшы факультетінде алғашқы шығармасын жазғанын жеткізді.
"Сәбит Мұқановтың айтуынша, ол рабфактің қабырға газетінде өзінің "Тулаған толқынында" деген очеркін жариялаған. Бұл оның алғашқы шығармасы еді. Көптеген әдебиеттанушы Ғабеңнің алғашқы шығармашылығы "Тулаған толқыннан" басталды деген пікірде", - дейді ол "Ұлт мақтанышы". Ғабит Мүсірепов" деректі фильмінде.
Оның айтуынша, әдебиет зерттеушілері "Тулаған толқынды" таза очерк деп қабылдамайды.
"Олар оны көркем шығарма деп те есептейді. Өйткені бұл шығарманың бойында әрі очерктік сипат, әрі деректілік, әрі көркемдік қасиеттер тоғысқан. Бірақ алғашқы туынды болғандықтан кемшіліктер де бар. Себебі, бұл шығарма сол кездегі кеңестік саясатқа үндес жазылған", - дейді ол.
Әдебиетпен айналысуына кім түрткі болды?
Сәбит Мұқанов пен Ғабит Мүсіреповтің жас айырмашылығы бар болғаны екі жас. Жазушы өзінің "Автобиографиялық әңгімесінде" әдебиетпен шұғылдануына кім түрткі болғанын былайша баяндайды:
"Менің кітапқа деген құмарлығымды, азды-көпті сынай алатынымды байқап, Сәбит маған – "жазуға кіріс" деп мазалап жүрді. "Сәкеннің көрдей қараңғы бөлмесінде Сәбитпен бірге тұрдым. Бейімбет пен Сәкеннің өлеңдерін газет-журналдардан оқи бастадым. Бейімбеттің "Шұғаның белгісі" бір түрлі әдемі жазылғанын көрдім. Ішімнен жазуды қаласам да, қолым бармай жүрген".
Мүсірепов 1926 жылы Орынбордағы жұмысшы факультетін бітіреді. Ал 1926-1927 жылдары Омбы қаласындағы ауылшаруашылық академиясында оқиды. 1927-1928 жылдары Щучинск орман шаруашылығы техникумында оқытушы болып еңбек етеді. 1927 жылдан коммунистік партияның мүшесі атанады.
1928 жылдан бастап Қазақстанның партия, совет баспа орындарындағы әртүрлі жауапты қызметтерде болды. 1928-1932 жылдары Қазақстан мемлекеттік баспаның бас редакторы міндетін атқарды.
1933 жылы Қазақ КСР оқу халық комиссариатының өнер секторының меңгерушісі, 1934-1935 жылдары алдымен "Қазақ әдебиеті" кейін "Социалистік Қазақстан" газетінің бас редакторы болды.
"Бейімбет жау болса, мен де жаумын"
Жазушы 1936 жылы ВКП (б) қазақ өлкелік комитетінің ба з бөлім меңгерушісінің орынбасары, 1937 жылы Қазақстан компартиясы саяси-ағарту бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді. Қазақстан орталық партия комитетінде түрлі жауапты қызметтер атқарды. Бірақ шындықтың бетіне тіке қарай алатын Ғабиттің іс-әрекеті кеңес иделогиясына кереғар бола бастайды.
Сталиндік репрессияның зияны Ғабит Мүсіреповке де тиді. Профессор Шериаздан Елеукенов бұл жағымсыз оқиға 1937 жылы болғанын айтады.
"Онда Ғабит Мүсірепов орталық партия комитетінде мәдениет бөлімін басқаратын. Ол жазушылар одағында жиналыс болып жатыр дегенді естіп, сонда барады. Онда отырған адамдар оған "Бейімбет деген жаудың досы келді" деп айтқан. Сонда Ғабекең "Бейімбет Майлиннің ұсталғанын білемін. Бірақ ол қате ұсталып жатыр. Бейімбет жау болса, мен де жаумын" деп, жиналыстан кетіп қалыпты", - дейді ғалым.
Мен осындай керемет сыныпқа түстім. Менің сыныптастарымның бәрі өте еңбекқор және табанды, олардың әрқайсысы бір істе үздік болу үшін бар күшін салады. Бірінші мұғалім бізге жиі: «Ата -аналар балаларын мақтан тұту үшін бәрін жасау керек», - деп жиі айтатын. Бұл сөздерді есте сақтаған жігіттер табысқа жетуге ұмтылады, бір -бірін қолдайды, әр жетістікке қуанады. Біз партаға бірге отырғанымыздан бері бірнеше жыл өтті. Біз бір -бірімізді жатқа білдік және осы уақыт ішінде өте жақсы дос болдық. Сыныпта ешкім жайбарақат отырмайды, барлығы тақырыпты талқылауға белсенді қатысады және сұрақтарға жауап береді. Қол орманы біз туралы. Біз бір -бірімізге өте ұқсаспыз, бірақ сонымен бірге біз бәрімізге мүлде ұқсамаймыз. Біреу сабақтан кейін кинотеатрға барғысы келеді, біреу алаңда доп ойнағысы келеді немесе жай ғана қызықты тақырыптарда сөйлескісі келеді, әрқашан қалайтындар болады. Егер біздің біріміз жоқ болсақ, бұл сыныпта бірден сезіледі, тіпті мұғалімдер өзгерістерді бірден байқайды, біз бұрынғыдай емеспіз. Біздің сыныптағы дәстүрлер өте ұзақ уақыт бойы қалыптасқан. Соның бірі - туған күнмен құттықтау. Біздің сыныпта құттықтау бағдарламасын дайындап жатқан балалардың барлық тобы бар, сондықтан құттықтаулар әрқашан шулы, көңілді болып шығады, ал оқиға кейіпкері көптеген жағымды эмоциялармен және керемет көңіл -күймен үйіне қайтады. Біз мұғалімдерімізге тосын сыйлар дайындап жатырмыз. Бірақ қандай да бір себептермен олар мұндай бастамаларға әрқашан риза емес. Біз мектептегі іс -шараларды ешқашан жіберіп алмаймыз және оларға белсенді қатысамыз. Бірнеше жыл қатарынан біздің сынып «Жол инспекторының жас көмекшісі» байқауында бірінші орынды жеңіп алды, сонымен қатар бізде басқа жарыстарға арналған сертификаттар көп. Біз сондай -ақ сынып жетекшісімен бақытты екенбіз, ол өте керемет. Ол әрқашан көмектеседі, тез және қажет болған жағдайда тым белсенді студенттерге ұрысады. Біздің сынып жетекшісі біз үнемі кездесетін жағдайдан шығудың жолын табады. Сыныптағы барлық ұлдар өте мықты және батыл. Олар ешқашан жоғары сынып оқушыларына сыныптастарын ренжітуге ешқашан жол бермейді. Біз әрқашан қыздарымызды басқа сыныптардан қорлаудан қорғаймыз, дегенмен біз кейде олардың торсықтарын тартамыз, бірақ олар ренжімейді, тек жауап ретінде бізге қисық жүздер жасайды. Менің ойымша, көптеген жігіттер мектептен кейін үлкен спортпен айналысып, нағыз жұлдыз болады. Менің досым Димка міндетті түрде бокстан әлем чемпионы болады, жақсы, ол жұдырығын сермеуде өте жақсы. Біз ұзақ уақыт бірге оқуымыз керек. Мектептен кейін біреу колледжге немесе техникумға барады, ал біреу колледжге түсу үшін тағы екі жыл мектепте қалады. Бірақ менің ойымша, біздің достығымыз мектеп бітіргеннен кейін де, барлық жігіттер жан -жаққа шашылып кетсе де жалғаса береді. Біз міндетті түрде бір -бірімізге хабарласамыз, хат алмасамыз және міндетті түрде бүкіл сыныппен кездесеміз және мектепте өткізген ұмытылмас жылдарды және біздің сыныптастар деп аталатын тату отбасымызды еске аламыз.
