Осы жылы жексенбінің таң мен қыдыр- бару жиналдым, бірақ маған мама, ойлап тапқан жұмыс себя күт- мәжбүрлемеді. Тағы минутты кейін мен бақытты баламен және міне болдым, енді - барлық рухнуло. Мен, толықтай разачарованный өмірде, соңмен метлой, жуушының ақы-пұлдарының және ысқышпен поплелся. Метлы бас-басы серпі- тозаң вокруг менің жалпылдады және кездестір- в ауызды, мұрынды, көздерді, неден жұмыс істе- ақ ада-гүде тяжко болды. Барлық осы мен чихнул, тозаңның кезекті партиясын мен қапта- пәндерді көтеріп. Мүмкін, не мен бы ешқашан және ойланбады, не үйде мүмкін олай атал-сатал, бірақ мен сездім, бұл есепте- олай бұрын терең қателесті. Мен аса көп уақыт пайымдарға деген аса алаң болып айырыл-. Ақырында, бір сыпыр- мен около сағат айырылдым. Настало уақыт терезенің жу- үшін. Тозақтың көрінісі - барлық таратуларда шынылар, рама, сияқты, барлық тозаңның екі трети үйде себя деген жиды. Мен почти ашындым және ойлады, бұл олай және емес аяқтаймын, баста жерде мәңгүртке деген құлатылып. Бірақ жоқ, мен тағы керек үшін ана болдым, не бы аяқта-
Коғамы пайда болғаннан бастап оның мүшелері мінез-құлық, мүдде, тілек т.б. жағынан бір-бірімен санасуға тура келді. үлы ғабит мүсірепов жазып кеткендей: "мал бауырында өсіреді, ағаш жапырағын ығына қарай төгеді, болса, қоғамның шылауында өседі" емес пе? ! бұл қажеттілік әрі карай ң қоғамдық парыз-міндеттерін орындаумен ұштасады. арасындағы осынау күрделі өзара қарым-қатынастарды ілік-имандылық тұрғысынан реттеудің шартты қағидалары болып әдеп-инабат нормалары қалыптасты. әдептілік коғамдык жағдайды біркелкілікке түсіріп, халыктың өзіндік таным-түсінік (ерекшелігін, өмір сүру тәсілі мен стилін қалыптастырады. халық өзіндік болмыс-бітімін ұлттық әдептілік негіздері арқылы сақтайды. қазақ халкының төлтумалылығы, ерекше бітімі, «әмбебаптығы, міне, оның әдептілік қағидаларында жатыр. әрбір ұлт өзінің рухани-психологиялык тұрпатын сақтап қалғанда, үлттық-мәдени игіліктерін алғанда ғана өзге елдермен терезесі тең әріптестер ретінде ынтымақтастықта бола алады. халқымыз бұл орайда өзге ған елдердің білім мен технологиясына қақпасын теріс жаппай, олардан өркениеттілік әдебін ала отыра, өзіндік болмыс-бітімін сақтап калды. қоғамның әрбір мүшесі әлеуметтік өмірде қолданылып жүрген мінез-құлық нормаларын сақтауға тиіс. ал, ол нормалар: қоғаммен және отандастарыңмен санас, оларды құрметте, өзіңмен басқалардың қалай қарым-қатынас жасағанын каласаң, өзінді де нақ солай ұста деген ұстынға негізделеді. ң ішкі жан-дүниесі, оның интеллектісі, парасаты мен сезімі сыртқы келбетінен, көздерінен, бет-әлпетінен, сондай-ақ, тұлға-мүсіні мен мінез-құлқынан көрініс табады. оның ішкі жан-дүниесі бай болса, оған мінез-құлқының жоғары мәдениеті де сай келеді. халқымыздың қоғамдық моралында арасындағы шынайы . катынастар: тең құқықтық пен жолдастық, өзара сыйластық және жақын ға камқорлық жасау қатынастары көзделеді. мінез-қүлық ережелерінің негізіне нақ осы талаптар алынған. ң орындауға тиісті әдеп нормалары олардың өз еркімен, өз мүдделер сыйысымдылығын және ортақ қоғамдық мүдделерін ескере отырып, өздері келісіл жасаған дүниелері болып табылады. сондықтан өзі өмір сүріп отырған қоғамдық жүйеге сыйымды болғысы келген , алдымен, сол кағидаларға, нормаларға мойынсұнуы керек. қоғамда бір ға жүктелген міндет басқа ң міндетімен тікелей байланысты. бұл тізбекті зәрулік - қоғамдық құрылыс. оның әрбір ң әдептілігіне тікелей қатынасы бар. олай болса, қоғамға зиян тигізбеу үшін әрбір басқа ға нұқсан келтірмеуі қажет. яғни бір ң әдептілікті бұзуы қалғандарға міндетті түрде әсер етеді. бұл егер жалпы халықтық сипат алса, онда ол қоғам тығырыққа тіреледі, берекесі қашады. сондықтан әдептілік нормаларын орындай отырып және оның талаптары негізінде өмір сүре отырып қана коғамның сенімін ақтай алады. олай болса, тірі пендеге жамандық жасамау, кісі көңілін себепсіз калдырмау, ға жазықсыз жапа шектірмеу қоғам үшін аса қажетті әдептілік іс болып табылады. аталарымыз: "жақсылық қолыңнан келмесе, жамандык жасаудан сақтан. өйткені жамандық қашан да қайта айналып иесін табады", — деп бекерге айтпаған ғой. қандай да болмасын коғам тәртіпті қажет етеді, оған мүдделі болады. сондықтан да тәртіп орнауға тиіс. ал тәртіптің бастауы — әдеп. өйткені әдебі жоқ қоғамда тәртіптің орнауы екі талай. ал, тәртібі жоқ қоғамның ыдырамауы да мүмкін емес. сол себепті де " әдепті болуға тиіс" деген сөз тәртіпті болуы керек дегенді де ұқгырады. өйткені тәртіп — әдептің бір түрі. қоғамдағы ең бағалы — әдепті . әдепті - коғамның баға жетпес байлығы, әрі мәртебесі. қай қоғамда әдеп жоғары қойылса, сол қоғамның абыройы жоғары, түрмысы да бақуатты болады. бір ң қандай да бір әдепсіздік ісі міндетті түрде айналасына күйедей жүғып, қоғамға зор зиянын келтіреді. халыктың: "бір қарын майды бір күмалақ шірітеді",- дейтіні сондықтан болса керек. әдеп белгілі бір коғамның рухани кажеттігі негізінде пайда болып, өзіндік белгілері, сипаттары арқылы сол қоғамды құрайтын біріктірудің куатты құралы қызметін атқарады. демек, әдеп - қоғамдағы келісімді іс-қимылды ажарландыратын тетік, арасын ілік негізде байланыстыратын қоғамдық. құрал. сондыктан да ң әдептілігі оның арасындағы жүріс-тұрысынан, басқалармен қарым-қатынасынан көрінеді. халық: "жақсы-жақсы дерсің, ісің түссе білерсің",— деп бекерге айтпаған ғой. әдептілік заңы салтанат құрған қоғамның абыройы жоғары, тұрмысы сәнді, тіршілігі шуақты болмақ.
0,0(0 оценок)
Полный доступ
Позволит учиться лучше и быстрее. Неограниченный доступ к базе и ответам от экспертов и ai-bota
Оформи подписку