Абай дана , Абай дара .
Абай - ақын , ағартушы , жазба қазақ әдебиетінің , қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы , философ , композитор , аудармашы , саяси қайраткер , либералды білімді Исламға таяна отырып , орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор . Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік , қоғамдық , моральдық мәселелерін арқау еткен . Абай Шығыс пен Батыс мәдениеті мен өркениетін жетік білген . Бірқатар әлем ойшылдарының еңбектерімен жақсы таныс болған . Болашақ ақынның дүниеге көзқарасының қалыптасуына оның озық ойлы орыс зиялы қауымының өкілдерімен араласуы орасан зор ықпал етті . Абай — ұлы ақын әрі ойшыл . Ол өз төңірегіндегі адамдардың , жақындары мен шәкірттерінің бойындағы өз халқына риясыз берілгендікті , оның мүдделерін қорғау қасиеттерін қолдап отырды . Ұлы ақын жас ұрпақты имандылыққа , адамгершілікке , ғылым - білім үйренуге шақырды . жастарды бес нәрседен өсектен , өтіріктен , мақтаншақтықтан , еріншектіктен , бекер мал шашпақтықтан қашық болуға , бес асыл іске талап етуге , еңбекті сүюге , терең ойлай білуге , қанағатшыл болуға , қайырымды рақымшылық жасауга шақырды . Абай жастардың бойындағы кеселді кемістіктерді , арсыздық пен ұятсыздықты , дөрекі надандықты тәрбие және білім беру арқылы жоюға үндеді . Ақын ол үшін қазақ балаларын оқытатын мектептерді көптеп салуды жақтады .
