Қорқыт атаның кеңестері далалықтардың қоғамдық өмірінде үлкен рөл атқарды, олар күні бүгінге дейін халық даналығы шоғырланған мақал мен мәтелдер ретінде қабылданады. Оның қанатты сөзге айналған нақыл сөзі мынадай: «Қар қалың жауса да, көктемге дейін қалмайды, жайқалып өскен көк майса күзге дейін қалмайды. Ескі мақта мата болмас, ескі жауың дос болмас. Сулар тарам-тарам болып, қаншама тасып аққанымен, теңіздерді толтыра алмайды. Менмен, тәкәппар адамды тәңірі сүймейді. Басқалардан өзін жоғары ұстаған адамға тәңірі бақ бермейді. Қара есектің басына жүген таққанмен тұлпар болмас. Қар қаншама қалың жауғанмен- жазға бармас, гүлденіп өскен бәйшешек күзге бармас. Тозған мақта бөз болмас, ежелгі жау ел болмас болмас. Қайы ара балтасыз жау алынбас. Мыңғырған мал жиғанмен, адам жомарт атанбас. Анадан өнеге көрмеген қыз жаман, атадан тағлым алмаған ұл жаман. Ондай бала ел басын құрап, үйінен дәм беруге жарамайды».
Осындай қанатты сөздерін қазақ мақал-мәтелдеріне ұқсатып мазмұнына қарай тақырыптарға бөлдім:
Қорқыт атаның тұрмыстық қажеттіліктерге
байланысты нақыл сөздері:
Ер жігітке қара таудай мал бітсе, жияр, көбейтер, талап етер, бірақ
несібесінен артығын жемес
Мыңғырған мал жиғанмен адам жомарт атанбас,
Ондай бала ел басын құрап, үйінен дәм беруге де жарамайды
Алла, алла демейінше іс өнбес, қадір тәңірі демейінше ер байымас
Баба малынан не пайда, баста дәулет болмаса
Қонақ келмеген қара үйдің құлағаны игі
Шабуын білмеген оқалы (үкілі) қылыштан шоқпар артық
Міне және көктем келді. Дем ал- жеңілтек, жас жел және күншуақ тағы өзінің күлімсіреуінің масайратады. Мен оларға в жауапты күлемін, себебі маған сол мезгіл ұнайды. Табиғат тіріледі және жаңа ерліктерге деген дайындалады. Өзеншіктер жібі- қарлармен қампайады, қармақбаулар тіріледі, аң және құстар оянады өзінің ұяларына деген қайт-.
Жазғытұры барлық әлдеқандай ертегі және оғаш болады. Бас-басы күнді жас ертегіге деген айналады. Мен ерте азанда тұрамын және айтар-айтпастан ғой көшеге деген қыдыру барамын, себебі көктем өзінің жылысын және сыйға тартады қала-, чтобы ол бас-басы адамға деген вселилось. Взрослые түсінбейді, неғып мен шаттанамын. Мен жаңа өмірге шаттанамын.
