Қорқыт шығармаларының идеясы неде?​

«қара жердің қайығы» атанған «мал қасқасы», «ойсыл қараның» ұрқы−тұйе қазақ халқының көшпелі қоғамдық өмірінде, дәстүрлі тұрмыс салтында ең белді, мықты көші-қон көлігі саналады.
халық аңыздарында және ел аузында түйе−сөрдән жаратылған деп арғы тегін мифтік түсінікпен тамырластырады. деседе, түйе дәл сордан жаратылмағанымен, түйенің сортаң, ащы шөпке әуестігі, шөлге шыдамдылығы  (айтылуынша, түйе қырық күн шөлге шыдайды−мыс)  сынды жаратылстық қасиетының де халық зердесінен қағыс қалмағанын көруге болады.
түйенің иесі, пірі−өйсіл қара.
ойсыл қара келенің бурасы екен.
буралығын білдірген шудасы екен.
пір болды түйешіден ойсыл қара

шаруаның бір пірі−өйсіл қара,
түйені өсіз жарылқап болып пана.
ит-құс, пәле-індеттен аман сақтап,
топ-топ қылып боталат ару ана,-деп жырланады.

тілдегі түйе атаулары
түйе малының тілдегі жалпы атауы−шалқұйрық.
айыр түйе−екі өркешті түйелердің жалпы атауы.
нар тұйе−жалғыз өркешті түйелердің жалпы атауы.
бота, көшек−түйе төлінің жалпы атауы, інгеннің жасқа толмаған төлі.
нар бота− ару ананың жасқа толмаған төлі.
тайлақ−екы жасқа деиінгі төл.
шотайлақ− қысыр қалған інгендердің емізіп жүрген былтырғы ботасы не енесі боталауға бір ай қалғанша емген тайлақ.
бұлдыршын −үш жасқа шығар қайымаған ұрғашы түйе.
құнанша−үш жасар ұрғашы түйе.
дөненше−төрт жасар ұрғашы түйе.
тығыршын− төрт жасқа шығар қайымаған ұрғашы түйе.
соқтан−торт жасқа шығар еркек пішпе түйе.
буыршын−аруана мен үліктен туған төрт жасар жас бура, інген бұзар.
атан−ақталған, кексе, ірі айыр түйе. мысалы: «қабанбай батыр» дастанында қабанбайдың басы астаудай, көзі тас бастаудай, төрт аяғының астынан ел көшкендеи ақ бас атаны болғаны суреттеледі.
атанша−айыр түйенің бес жасқа деингі аты.
інгенше− бес жасқа жетпеген , боталамаған ұрғашы айыр түйе.
мая−жалғыз өркешті түйенің аналығы.
аруана−жалғыз өркешті таза тұқымды аналық.
тұмса−алғаш боталаған інген мен мая.
нар− жалғыз өркешті түйе  (еркек, ұрғашысы қамтылады) 
нарша−жас нар.
ұлек−жалғыз өркешті түйенің аталығы.
бура−айыр түйенің аталығы.
әләшә−інген мен жабайы түйенің аталығы.
жәмпөз−інген мен бураның таза, асыл тұқымы.
ләкір−тәзә қанды бура мен аруанадан туған ұрпақ.
  әленәр− таза қанды үлек пен аруананың ұрпағы. 
қоспақ−ынген мен үлектен туған будан.
жарбай−мая мен үлектен туған екінші ұрпақтың буданы. 
жөң−мәя мен үлектен туған буданның екінші ұрпағы.
жөңбәй−жөңнің ақта етілмеген бурасы.

тілдегі түйенің түстері
ақ  (атан)  немесе ақбас  (атан) , боз  (інген) , сары (тайлақ) , қызыл  (нар) , қараша  (қоспақ) , қара (бура) , қоңыр  (мая) .

тілдегі түйе туралы айтылым білімдері
түйе боздайды, зауығы келгенде жынын шәшіп, шақырайып күркіреиді. адамға жүгіріп шайнап, таптап өлтіруден тайынбайды.
түйені «көс-көс!» деп шақырады.
«шөк-шөк» деп тізелетеді, шөгереді.
«сорап-сорап» деп суарады.
түйенің шағылысқанын «қаю» деп, шағылысып болса, «қайыды» деп атайды.

Ең алдымен, біз осы сұрақтан бастап неде жатадығымызды анықтау керек. Біздің көмек көрсету үшін мәтінді талқылау керек. Біздің мәтінде үш тапсырма берілген және бізге Төбет ту-тұралы көркем шығарманың соңы туралы ақпарат берілген.

Оптимальды түрде шешуді жаппай, біз осы сұраққа қатысу туралы ойлап, шағын әңгіме жазып аламыз.

#1 жол: Мұнда біз Төбет пен жетекші қасқыр әрекеттерінің сырын ашу үшін шағын әңгіме жазамыз. Осы бөлімде олардың ықпалдарын табамыз.

Төбет пен жетекші қасқыр әрекеттің сырыны ашу керек, осы иіліктен бастау керек. Оларға міндетті жағдай қосамыз: "Олардың рөлі не?"

"Зат есімнің түрлерін қолдан. Олардың ойды жеткізудегі рөліне мән бер. Сынып «Ең үздік шығарма» атағыны анықтасын" - деп жазамыз.

#2 жол: Мұнда сынып "Ең үздік шығарма" атауымен байланыстырған, Төбет пен жетекші қасқыр әрекеттерінің рөліне мән беру үшін көмек көрсету керек. Соны анықтау үшін біз саны білеміз.

Мұндай әңгіме берілген дәріспен сынып жане басқа оқушылар арасындау алғыс құрайды. Соны үйірмейді, адабиетпен жандандыратын бір ойлары бар.

Сондықтан біз Төбет пен жетекші қасқыр әрекеттерінің әңгімесіне Төбет ту-тұралы шығарма атауы береміз.

#3 жол: Мұнда бізің шағын әңгіме бар. Бізің басқа к‰мек көрсету жолдарын талқылауымыз керек.

Төбет ту-тұралы шығарма атауы бізге база береді. Оны ішіне қосымша үзінді айдатпен қолдануға мүмкіндік жасаймыз, сондықтан оны ауыстыру үшін дізайнды аят көрсетіп, бізге анықтау керек. Адамдар оны төменіне жаза алар деп, сондықтан шығарма айтарлығында зат есімнің алдынғы желісін алдын ала ойлау керек. Мысалы, "үйірме" деген сөзі төменгі желіде жазылатынын ойлапаяымыз.

Толық жауап өзімізге байланысты жатып кетеді:

"Төбет ту-тұралы жетекші қасқыр әрекеттеріне Төбет ту-тұралы шығарма атауы беріледі" - деп жазуға болады.

Содан кейін біз шағын әңгіме беретін салымшаруашылық жайлы ойлауымыз керек. Салымшаруашылық негізгі болмалы, оны орналастыру және салымшаруашылықты ерекшеледі. Салымшаруашылықты жасауды мүмкіндікке төмен айтамыз. Сондықтан біз салымшаруашылықты бересіміз керек. Мысалы, "Ең үздік" деген сөз жақсы салымшаруашылық бола алатынын ойлапаямыз.

Сонымен әйелдеумен, мысликке «Ең үздік шығарма» деген атауды алмаймыз, онда салымшаруашылық жолдары мында тиесілі:

1.Төбет ту-тұралы шығарма
2.Төбет ту-тұралы жетекші қасқыр әрекеттерінің салымшаруашылығы
3.Төбет ту-тұралы шығарма және жетекші қасқыр әрекеттерінің салымшаруашылығы.