 Бәмсіге әкесі Байбөрінің тұлпар,садақ,шоқпар

беруінің мәнісі неде?осы сөдерге түсініктеме​

Қиял — сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының субъективтік образдарын қайтадан жаңартып, өндеп, бейнелеуде көрінетін, тек адамға ғана тән психикалық процесс: «...барлық жан қуаттарын (рухани күштерді) тек қиял ғана өзіндік сақталатынсөзімдік заттарды модельдендіре алады» (әл-Фараби). Адамда қиял пайда болған кезде ми қабығында бұрын жасалған уақытша байланыстар түрлі комбинацияларға түседі де, жаңа нәрселердің бейнесі туып отырады. Уақытша байланыстарды қайта жасап, өндеу процесінде екінші сигнал жүйесі шешуші рөл атқарады. Адамдардың қиялына тән кейбір ерекшеліктерді төмендегіше топтастыруға болады:

әр адамның қиял ерекшеліктері оның жеке қызығулары мен қасиетгеріне, алдына қойған мақсатына байланысты болып келеді. Бүл арада суды аңсап шөлдеген жолаушының қиялы мен екі-үш күннен кейін емтихан тапсыратын студенттің машинасының тетігін жетілдіруді ойлап жүрген инженердің қиялын салыстырып көруге болады;

қиялдың мазмүны мен формасы адамның жас және дара ерекшеліктеріне де, білім тәжірибесіне де байланысты. Мәселен, көргені де, түйгені де көп, өмір тәжірибесі мол, әр тарапты білімі бар ересек адамның қиялы мен енді ғана өмірге аяқ басайын деп түрған жеткіншектің қиялын бір өлшемге салуға болмайды;

қиял адамның өскен ортасына, этностық ерекшелігіне, табиғат, жер-су қоршауына байланысты да көрініп отырады. «Жаратылыстың қүшағында,—деп жазады М. Жүмабаев, — меруерт себілген көк шатырдың астында, хош иісті жасыл кілем үстінде, күнмен бірге күліп, түнмен бірге түнеп, желмен бірге жүгіріп, алдындағы малымен бірге өріп, сары сайран далада түрып өсетін қазақ баласының қиялы жүйрік, өткір, терең болуға тиісті».

қиял адамның барлық психикалық құбылыстарымен ұштасып жататын процесс. Мәселен, алға қойған мақсатты жоспарлап, жүзеге асырудың жолдарын іздестіру қиялсыз мүмкін емес. Бұл - қиялдың ерікпен байланысына жақсы мысал. Қиялдың ойлау процесінде алатын орны ерекше. Өйткені ойлау белсенділігі адамды шығармашылық әрекетке жетелейді. Ал ондай әрекет қиялдың өте күшті дамуын қажет етеді. Ойлау мен қиял бір-бірімен тығыз байланысты. Жан қуаттарының осы екеуі де мәселені шешуге, сұраққа жауап беруге қатысады. Бірақ қиялда мәселені шешудің өзіндік ерекшелігі болады. Қиял — мәселені суреттеу, жанды көрініс арқылы шешсе, ойлау оны тірі суретсіз жалпылай, ұғым, пікір, тұжырым түрінде шешеді;

адам қиялы еңбек процесінде, іс-әрекет үстінде жарыққа шығып, дамып отырады. Мұндағы негізгі шарт: саналы мақсаттың болуы, болашақты болжай алу, істейтін еңбектің нәтижесін күні бүрын көре білу, яғни оны өңдеп, өзгертіп, елестете алу — адам қиялына тән негізгі белгілер. Қиялда адамның дүние жөніндегі әр түрлі таным-түсінігі әртүрлі формада қиюласып, жаңа сапаға ие болады. Қиял бейнелері адам қажеттігінен тәуелді бола түрып, оны белсенді кызметке итермелейді,творчестволық ісіне күш-жігер қосады. Қиял тек теориялық және практикалық қызметте ғана емес ол адамның бүткіл рухани өмір жүйесінде елеулі орын алады. Кісінің өмір жолы, жеке басының ойдағыдай дамуы, даралық қасиеттері, іс-әрекетінің қүрылымы, өмір салтының қалыптасуы мүнсыз мүмкін емес. Адам санасының жануар психикасынан басты айырмашылығы адамда ойлаумен қатар қиял әрекетінің олғандығында.

1.Өзге елде сұлтан болғанша,

Өз еліңде ұлтан бол!

Перевод:

В родной долине

Лучше прахом быть

Чем на чужбине

Падишахом быть.

2.Ит тойған жеріне

Ер туған жеріне.

Перевод:

Тянет пса туда,где он кормился,

Молодца туда, где он родился.

3. Әкесі өлгенді де естіртеді.

Перевод:

Что погиб отец,и эту весть

Сыну кто-то вынужден принесть.

4. Шабан үйрек бұрын ұшады.

Перевод:

Утка,что хромая

Позади идёт,

Ранее,чем стая,

Пустится в полёт

5.Мал да иесіне ұқсайды.

Перевод:

Порою походит скот

На тех,кто его пасёт.

6.Шын жыласа,соқыр көзден де жас шығады.

Перевод:

Хоть и не зрячи у тебя глаза,

Плачь от души,и потечёт слеза.

7.Өгізге туған күн баспаққа да туады.

Перевод:

Участь,что волу дана,

И телёнку суждена.

8. Кәрі келсе-асқа

Жас келе-іске.

Перевод:

Седой пришёл-так пусть садится и ест.

А молодой пришёл-работа есть.

9.Таудай талап бергенше,

Бармақтай бақ берсін.

Перевод:

Чем желанье с гору,пусть нам бог

Счастье даст,хотя бы с ноготок.

10. Сасқан үйрек артымен сүңгиді.

Перевод:

В тот миг,когда опасность рядом

И утка в пруд ныряет задом.

11. Қайтқан малда қайыр бар.

Перевод:

Почитай,что твой доход-

Найденный после пропажи скот.

12. Тәуекел түбі-желқайық

Өтесің де кетесің.

Перевод:

К кому благоволит властитель,тот

И по суху на лодке проплывёт.

13. Бергенге бесеу де көп

Алғанға алтау да аз.

Перевод:

Пять -много кажется дающему.

Шесть- мало кажется берущему.

14. Алтын көрсе,періште жолдан таяды.

Перевод:

При виде злата и пророк

Собьётся с праведных дорог.

15. Есек жүгі жеңілдеген сайын жатаған келеді.

Перевод:

Оттого что вьюк не столь тяжёл

Стал ещё ленивее осёл.

16.Торғайдан қорыққан егін екпес.

Перевод:

Кто воробьёв боится

Тот не взрастит пшеницы.

17. Ұяда не көрсең,ұшқанда соны аласың.

Перевод:

Чем кормили птенца в родном гнезде,

То и ловит птенец потом везде.