Бірінші кезең VII ғ.екінші жартысынан VIII ғ. соңына дейін қыпшақтар маңызды рөл атқарған қимақ тайпалық одағының өзегін қалыптастырумен байланысты. Бұл кезде қыпшақтардың теле тайпаларымен тығыз этномәдени қарым-қатынасы орын алды.
Екінші кезең — VIII ғ.аяғынан XI ғ. басына дейін осы хронологиялық шеңберге қыпшақтар біртіндеп Шығыстағы Алтай мен Ертістен батыстағы Оңтүстік Орал таулары мен Еділге дейінгі ұлан-байтақ аумақта орналасты. Қыпшақтармен бірге Батыс Қазақстанда орталығы Мұғалжарда құмандар мекендеді. Өзара іс-қимыл және интеграция негізгі үш : қимақтардың, қыпшақтардың және куманов майталмандары топтастырушы рөлін кимекских тайпалар. Қыпшақтар, қимақтар да, құмандар да ежелгі башқұрт, печенег, Қарлұқ және әсіресе оғыз тайпаларының конфедерацияларымен тығыз қарым-қатынаста болды. Сонымен қатар, қыпшақ этносының ішкі этникалық даму желісі ежелгі тұрғындардың, жергілікті теле, угро-фин, сармат-Алан этнокомпоненттерінің ассимиляциясына бағытталды. Қыпшақ этносы қандас туысқандық байланыстар негізінде емес, аумақтық-шаруашылық қатынастар қағидаты бойынша біріккен көптеген рулар мен тайпалар негізінде қалыптасты.
ХІІІ ғасырдың басынан бастап Қыпшақтардың этникалық қауымдастығының қалыптасуы, ең алдымен, билігі Ель-Бөрілі хан әулеті заңдастырған қыпшақ хандары билігінің өсуімен байланысты дамудың үшінші кезеңіне аяқ басты. Қыпшақ хандығындағы этникалық байланыстардың даму және тереңдеу дәрежесі, сондай-ақ қыпшақ этносының қалыптасу деңгейі белгілі дәрежеде Шығыс ұлысындағы қыпшақтардың тайпалық құрамы бойынша анықталды.
XI-XII ғғ. қыпшақтар конфедерациясының тайпалық құрамының құрылымы күрделі және біртекті емес болды. Қыпшақ қауымы өзіне қыпшақтардан басқа, түркітілдес қимақ, құман, ежелгі бәшкір, оғыз тайпаларын, сондай-ақ иран тілді этникалық қабаттың түркітілген элементтерін алды.
