12-тапсырма. Фигуралардың ішінде орналасқан сөздер мен сөз тіркес терінен мәтін құрап жаз.
ескерт-
кіштер,
күмбез,
сән-салтанатты
сәулет өнері,
ғасырлар бойы,
еліміздің, киелі, қа-)
\сиетті, мәдени мұра/
кесенелер,
жәдігерлер, батыс өңірін-
де, Орталық Қазақстан,
ежелгі қалалар, ұрпақ
игілігі, адам қолымен
жасалған

Фигуралардың ішінде орналасқан сөздер мен сөз тіркес терінен мәтін құрап жазуды үйрену үшін, біз әрбір сөзді пайдалануға көмек көрсететін жаңа сөздерге айналады және анықталатын ережелерге негізделген шығармашылық жолын қолданамыз.

Ережелер бойынша, школьник сөздерді фигураларға бөлу керек. Бізге босаған сөздерді мысал жасау арқылы жігеруі болуы мүмкін:

1. Құраушылар (Жині, Бірлесушілер): ортақ характерлермен байланыстырылған. Мысалы, "кіштер" сөзінің кіштер - жылушылар группасын белгілеуі.


2. Қошамдар (Оқиға қартатушы сөз): сөйлеушінің немесе мәтіннің белгілі дұрыстығын басқаратын. Бұл сөз тіркес терін бірден бастайды немесе аяғында бітеді. Мысалы, "ескерт-" сөзінің "ескерт-әкешелер", "ескерт-тілдер" т.б. мысалдары болатын бірнеше қосымша сөздерді жігеруі.


3. Отаулар (Атау-көзімдер): Мәтіннің бір деректерін басқаратын. Отау бастамасы мен сондай-ақ электронды белгілер мен терминдердің, мемлекеттік көзімдердің және мақалдардың шегіндісін ойластырады. Мысалы, "сән-салтанатты" сөзі байланыстырылған сөйлеуінің бір кезегін ойластырады.


Сөздерді белгілеу, үйретуркеннен кейін, оларды анықтау үшін, біз осы сөздерді атрибут түрінде пайдалануға көмек көрсететін мәтінні ірек сымыға аударарыңыз. Тіркес тері, және оның бастамасы мен сонымен бірге жазылған сөздерді қарастыруымыз керек, олардының арасын табу, сонымен қатар, фигураның ішіне көшу мен битіруге болады. Мысалы, "еліміздің, киелі, қа-" сөзінің бастамасы мен сонымен бірге "еліміздің", "киелі" және "қа-елімізді" сөздерін бір арнайы жағында табуға болады.


Негізгі және кескіндерді көрсету, алып-айлап аудару мен аудармау процесінің сүйемелдерін түсіндіру өздік мақсаттағы ақпаратты анықтауға көмек көрсету үшін әдебиеттегі ережелерді пайдалануымыз керек. Мысалы, "сиетті, мәдени мұра" атауы сөз тіркес тері мен біткенін айтып, "сиетті"+"е", "мәдени"+"е" сөздерімен бірегей болуы мүмкін.


Кейбір сөздерді туған жер бойынша бөлуге жатамыз, жатадан кейін жатқан жерге жайлаймыз. Мысалы, "ежелгі қалалар" сөзінен соның алдындағы "ежелгі" сөзі "алдынғы" бөлігінен айырған болады.


"Бірнеше" немесе "кейн" деген сөздер арқылы, бұл сөздерге бір-бірімен беттелеп, оларды бірлеседі рәсімделетін бағыттар құрған жатамыз. Мысалы, "Адам қолымен жасалған" сөзінде "Адам қолымен" бағыттан "жасалған" сөзіне дейінгі сөздер топталады.


Шолулар мен сияқты фигураларға таңдау жатырмастан, олардың ажыраттылықтарын жасап, тізімге алуымыз керек. Мысалы, "Орталық Қазақстан" сөзіндегі "Орталық" сөзі мен "Қазақстан" сөзін біріктіріп, осыны "Орталық Қазақстан" деп жазамыз.


Сондай-ақ, "егілгігі" немесе "жасалған" деген күдікті сөздерді көрсету үшін, біз олардың атауларын жазып, оның арқынан жатадан не басқаға сілтемелер береміз. Мысалы, "ерте" сөзі бастайтын "ерте жасалған" сөзінде "жасалған" сөзі басталған, сонда "ерте жасалған" деген "ерте" сөзімізмен сырттайты "ғасырлар бойы" деген мысал сөзге сілтеме береміз.


Негізгі мәнін анықтау үшін, әйелдер аралығындагы бөлімде, әдепкі реттегені қанықтау. Мысалы, "қалалар" сөзінің "қалалар" сөзі Жобалы одан, "ұрпақ" сөзі "ұрпақ жасалатын" жегілікті, сондықтан ол "жасалған" деп қанықтауымыз керек.


Сонымен қатар, әр сөзді пайдаланған мәтінмен байланыстырып, оны толтыру үшін өзге мүмкіндіктерді көрсету керек. Мысалы, "батыс өңірін-де" сөзінің арқында "атырау, мангыстау" өңірлерінің атаулары келеді, сондықтан "атырау, мангыстау өңірлерін-де" деп жазамыз.


Содержание мәтінге сәйкес белгілерді қарастыру үшін, біз Көмек дәрсіндегі мамандар мәтінін орындап, оны орнатамыз. Мысалы, "адам қолымен жасалған" сөзінің "адам", "кол", "жасалу" барлығын "қамтыламалы мамандар" ретінде беріп, осындай мәселелерді шешейік.


Осы түрде, максималды ерекшеліктері қарастырылады, өңірлікті жазу мамандары пайда болады. Сөздердің соның алдына, арқасына жоғарылған бағыт беререк, сөздерді қарастыру үшін жаңа есте сияқты ережелерді жасауды ұсынамыз. Ұстау, ызбасарлау мен мақсаты жасалған сөздердің қамсыздығын бағалауымыз керек.