Мәтіннен деректі, дерексіз зат есімдерді, көптік мәнді есімдерді тауып, кестені толтыр. Абай ауылына жеткенше асықты. Абай, Абай ғой, айналайын-ай! Апасына айтайыншы, Анау деді бір үлкен әйел Бәсе, Телғара ғой... Жаным-ау, мынау... Телғара! деді жас әйел, Абайдың келген хабарын естіп, анасы Ұлжан мен әжесі Зере сыртқа шықты. Зеренің ең жақсы көретін немересі Абай еді. Оның тілеуін тілеп отыратын. Абай аттан түсті. Ол көп ішінен, ең алдымен, өз шешесін көрді. Соған қарай жүре беріп еді, шешесі: Шырағым, балам, ар жағыңда әкең тұр... Сәлем бер! деді. Абай әкесіне қарай тез бұрылды. Әкесіне қол беріп амандасты. Әкесі: Балам, бойың өсіп, ержетіп қалыпсың! Бойыңдай болып білімің де өсті ме? – деді. Ұялғанды, жауап айтпағанды кешірмейтін әке мінезі Абайға бел- гілі. Ол сабырмен: - Шүкір, әке, Қазіреттің рұқсатын, фатиқасын алып қайттым, деді. Құнанбай: — Бар, енді шешелерің жаққа бар, амандас, балам! — деді (М. Әуезов).

Қоян – сүт қоректілердің бір тұқымдасы , 8 туысқа бөлінетін 50 түрі бар . Бұлардың ішінде тез жүгіруге , ін қазуға , жүзуге , ағашқа өрмелеуге бейімделген түрлері кездеседі . Салмағы 0,1 — 4,5 кг , дене тұрқы 12 – 75 см , Мадагаскар аралы , Оңтүстік Американың оңтүстік аймағы , Антарктидадан басқа барлық жерде таралған . Шөп , ағаш қабығын , бүршігін , бұтағын жейді . Жылына 4 рет 2 – 8 ( кейде 15 ) көжек туады . Тұрақты іні болмайды , көжегі жүндес , бірден жүріп кететіндей жетіліп туылады , бірнеше күннен кейін өзі қоректенеді . Үй қояны ғана ін қазады , топ - топ болып тіршілік етеді . Көжегі көзі ашылмай , өте дәрменсіз , қызылшақа болып туылады . Кәсіптік маңызы бар , әуестік үшін де ауланады . Қоянның кейбір түрлері жайылымға , жеміс бағына , жас орманға үлкен зақым келтіреді . Кейбіреулері індет таратады . Қазақстанда кездесетін 3 түрі ( ақ қоян , құм қоян , ор қоян ) бар . Ақ қоян , негізінен , қалың қар түсетін Қостанай , Солтүстік Қазақстан , Павлодар және Ақмола облыстарындағы орманды далаларда , Қарағанды ,Шығыс Қазақстан облыстарындағы таулы аймақтарда көптеп , ал Батыс Қазақстан , Ақтөбе , Алматы облыстарында сирек кездеседі . Жыл бойы жайылым жағдайына , қардың түсуіне орай , жыртқыштардың азды - көптігіне қарай қоныстарын ауыстырып отырады .

Балкаш - Қазақстандағы *ең ірі*

көлдердің бірі. Ол алғашқы дәуірдегі *Пятис деген*

теніздың қалдығы болып есептеледі. Көл Сарыарқа мен Сарыесік құмдарының аралығында

орналасқан

Сонғы кезде Балқаш көлінің деңгейі *2 м-ге* төмендеген. Қазіргі Балқаштың ұзындығы -

614 нм, ең терең жері - 26,5 м.

Балкаш нөне түркі тілінде «балшық», «балық» деген мағынаны білдірген. Суының деңгейі бірде көбейіп, бірде азайып отырады.*Ұзынарал* бұғазы Сарыесік пен Балқашты байланыс

тырады. Соның нәтижесінде көлдің батысында су - тұщы, ал шығысында - ащы. Келге

негізгі суды Іле өзені кияды. Іле өзенінің орындығы - 2 385 км. Іле өзенінің басы Қытайдың

Темес және Күнгес өзендерінің қосылатын жерінен басталады. Іле өзенінің Қазақстандағы

70 нм. Іле - Жетісу аймағындағы ең ірі өзендердің бірі. «Іле» сөзі моңғол тілін-

дегі сил, ил» деген сөзге жакын, яғни «ашық, айқын» дегенді білдіреді.

fіnе взенінің Балқашқа құяр жеріндегі тоғайлы-батпақты жерлер мемлекеттің қорғауына

алынды. Мұнда балықтың сазан, консерне, аңбалық, ақмарңа т. б. 12 түрі кездеседі.