ТапсырмаІ. 1. Мәтіннің атауын талдап жазыңыз.

2. Мәтінде көтерілген мәселені болжап жазу.

Оқжетпес туралы аңыз

Көкшетауға ат басын бұратын көптеген саяхатшылардың қызығушылығын оятатын нәрсе - табиғаттың көз тартар сұлулығы. Соның ішінде Бурабайдағы «Оқжетпес» тасының жөні бөлек, атауының өзі бір ерекше. Жыл сайын демалуға барып жүргенімізбен, сол «Оқжетпес» жартасының қалай біткені жайында біле бермейміз әрі мән де бермейміз. Ал аңыз былай дейді:

Бурабай дейтін елді мекенде кезінде Оқжетпес атты баһадүр өмір сүрген. Оқжетпес туа салып күн сайын емес сағат сайын өсіп, жетіле берген. Тіпті бойы тоқтаусыз өскен. Бала күнінде далада ойын қуып жүрсе, қасындағы балалардың атқан садағы оның кеудесіне әрең жеткен. Бойы ұзын, өзі батырдың тірі кезінде елде абыройы асқақ болады. Жаугершілік заман келіп, күн артынан күн өтіп жаумен шайқасады. Ол әр күн сайын жаудың бетін қайтарып, елін аман сақтап отырған. Жарақат алса, жарасын сол көлдің бойында емдеп, Бурабайдың ауасымен тыныстаған. Дәл сондай күннің бірінде ол жауға қарсы соғысады. Соғыс ұзақ күндерге созылады. Жаудың беті қайтар емес. Тіпті жау санында есеп жоқ. Айларға созылған соғыстың салдарынан Оқжетпес шаршап, түнде тынығып жатқан кезінде жау тыңшылары сырын біліп, үстінен бас салады. Бірақ алып денелі батыр оған да көнбей орнынан сілкіне тұрып тағы соғысады. Тек ең ақырында әлі кетіп, ақыры демі бітті-ау деген кезде, Оқжетпес қатты даусымен: «Уа, Тәңірім, мені жау қолынан өлтіріп, ұятқа қалдырғанша, тасқа айналдыр» десе керек, лезде аспан айналып жерге түскендей күй тұнып, Оқжетпес сол жерде жартасқа айналып кеткен. Бұл аңыздың бір түрі ғана. Жалпы Бурабайдағы түрлі ескерткіштерге қатысты көптеген аңыздар бар. Аңыздың өзі ертегі емес, шындыққа жанасатын жанрдың түрі екенін ұмытпаңыз.

ДАМ 20 ​

Ойын-сауық, тұрмыс-салт ойындары
Қалтырауық қамыр кемпір және Ақ боран
Күзем алу
Тоғыз аяқ, тоғыз табақ
Тоқым қағар
Жар-жар (ойын-сауық)
Қыз кәде
Беташар
Бастаңғы
Шалма (ойын)
Түйілген шыт
Дауыста, атыңды айтам
Сиқырлы таяқ
Шертпек
Инемді тап
Айдап сал
Қарамырза
Белбеу тастау
Монданақ
Қаһарлы-Бану
Көрші ойыны
Кім шертті?
Есімде (ойын)
Сақина тастау (ойын)
Жылдырт-жылдырт
Үйімнің үстіндегі кім?
Алтыбақан
[өңдеу]
Жануарлар дүниесіне, аңшылыққа байланысты ойындар
Аңшылар (ойын)
Тұзақ құру
Ақ байпақ
Көк сиыр
Түйе-түйе
Жануарлар қалай үндейді (ойын)
Қой бағу (ойын)
[өңдеу]
Дене шынықтару спорт ойындары
Атқаума (ойын)
Айгөлек (ойын)
Мәлкі тотай
Соқыртеке
Орамал тастау
Жаяу жарыс
Әуе таяқ
Жанды дөңгелек
Қап киіп жарысу (ойын)
Тоспа доп
Қарғымақ
Қарақұлақ (ойын)
Алакүшік
Доп тебу
Қасқырқақпан
Қырықаяқ (ойын)
Бойға доп дарытпа
Ақ сандық, көк сандық
Көген тартыс
Тең көтеру
Кім түртті?
Бүркіт (ойын)
Ұшты-ұшты
Сақ құлақ (ойын)
Қуалап соқ (ойын)
Сен тұр, сен шық!
Шымбике
Тауқырайдан
Асау мәстек
Көги гөк
Үй артында қол ағаш
Марламқаш
Айқұлақ ойыны
Біз де
Арқан тарту
Ептілік (ойын)
Бәлләй
Теңге ілу
Ортаға түспек
Дәл басу
Етек-етек
Даусынан біл
Күшің жетсе — үзіп кет
Жаңылма
Байқап қал!
Қазан доп
Күллій
Ақ сүйек (ойын)
Орда (ойын)
Жаяу көкпар
Таяқ ойнау
Таяқ жүгірту
Атшылар жарысы
Қардан жасалған тир
Тепе-теңдік (ойын)
Жүйріктер жеңеді
Қармақ (ойын)
Судағы жасырынбақ
Бөрік теппек
Жігіт қуалау
Тымақ ұру
Бұғынай
Қосқұлақ (ойын)
Тартыс (ойын)
Қындық-сандық
Қара сиыр
Сиқырлы таяқ
Қарагие
Түйілген орамал
Жүрелей секіру
Қазақша күрес
Жатып күресу
Тауық күрес
Білектесу
Сірес
Арқан тартыс
Бәйге мен аламан бәйге
Тай жарыс
Құнан жарыс
Дөнен жарыс
Жорға жарыс
Аударыспақ
Түйе жарыс
Табақ алып қашу немесе мүше алып қашу
Қыз қуу
Теңге алу
Ат омыраулату
Жігіт қуу
Ат үстіндегі тартыс
Жаяу тартыс
Сайыскерлер
Аш қасқыр
Дүмпілдек
Кім жылдам?
Үш орындық
Шүлдік (ойын)
Домалақ ағаш
Арынды арқан
Қарт-құрт
Тұтқын алу
Бөрік жасырмақ
Қамалды қорғау
Жасырынбақ
Ошақ (ойын)
Шалма тастау
Жапалақтар мен қарлығаштар (ойын)
Асық ойындары
Бес тас
Атбақыл

А с - мектеп, көше, кітапхана, зауыт, кәсіпорын, өндіріс, бөлме, пәтер

І с - мектептің, көшенің, кітапхананың, зауытты, кәсіпорынның, өндірістің, бөлменің, пәтердің

Б с - мектепке, көшеге, кітапханаға, зауытқа, кәсіпорынға, өндіріске, бөлмеге, пәтерге

Т с - мектепті, көшені, кітапхананы, зауытты, кәсіпорынды, өндірісті, бөлмені, пәтерді

Ж с - мектепте, көшеде, кітапханада, зауытта, кәсіпорында, өндірісте, бөлмеде, пәтерде

Ш с - мектепте, көшеден, кітапханадан, зауыттан, кәсіпорыннан, өндірістен, бөлмеден, пәтерден

К с - мектеппен, көшемен, кітапханамен, зауытпен, кәсіпорынмен, өндіріспен, бөлмемен, пәтермен