UTUL Птар сДІҢ!
Жаны сүрту адамды қалай
ен
үн
Н.
1-тапсырма. Әсемдік, сұлулық туралы қанатты сөздермен танысып,
шынайы сұлулық туралы айтылғандарын таңдандар. Тандауларыңды
дәлелдеп беріңдер.
Халық даналығы: «Сөзі райлының – жүзі шырайлы».
Л.Н. Толстой: «Қарапайымдылық — моральдық сұлулықтың басты шарты».
Абай: «Атымды адам қойған соң, қайтіп надан болайын..».
В.Гюго: «Сыртқы сұлулық толық болуы үшін ішкі сұлулықпен жандану керек».
Қабуснама: «Табиғи сұлулық дегеніміз - оның ұнамдылығы. Әрбір ұнамды
мінез-құлық пен келісімді көріктен әдемілік пайда болады».
П.Буаст: «Қарапайымдылық дегеніміз
өзінің адамдық қадір-қасиетін
түсіну».
33​

Жалқы есім — жеке заттың, құбылыстың атауы болатын сөз, сөз тіркесі. Жалқы есімге адам аттары антропонимдер), географиялық атаулар (топонимдер), діни атаулар (теонимдер), жануарлар атаулары (зоонимдер), аспан денелерінің атаулары (астронимдер), тарихи уақиғалармен байланысты мезгіл атаулары (хрононимдер), рухани нысандар атаулары (идеонимдер) т. б. жатады. Жалқы есімдер бас әріптен жазылады.

Мысалы: Қазақстан Республикасы, Балқаш көлі, Бауыржан Момышұлы, "Балдырған" журналы т.б.

Тәуелдік жалғау – сөзді қатынасқа түсіретін қосымшаның бір түрі. Тәуелдік жалғау заттың біреуге немесе бір нәрсеге тәуелді ( меншікті) екенін білдіреді. Тәуелденетін зат 3 жақтың біріне меншікті болып тұрады. Сол себепті,тәуелдік жалғауының 3 жағы және әр жақтың өзіне тән жалғаулары болады. Мысалы:

Жекеше түрі

І жақ–ым, -ім, -м

ІІ жақ-ың, -ің, -ң

-ыңыз,-іңіз,-ңыз,-ңіз

ІІІ жақ-сы, -сі, -ы, -і

Көпше түрі

І жақ-мыз, -ымыз, -міз, -іміз

ІІ жақ – тарың, -терің, -дарың, -дерің, -ларың, -лерің

-тарыңыз, -теріңіз, -дарыңыз, -деріңіз, -ларыңыз, -леріңіз

ІІІ жақ-сы, -сі, -ы, -і.

Менің кітабым

Сенің кітабың

Сіздің кітабыңыз

Оның кітабы

Біздің кітабымыз

Сендердің кітаптарың

Сіздердің кітаптарыңыз

Олардың кітаптары

Кісінің аты- жөні, жер- су аттары, жануарларға қойылатын атаулар жалқы есім деп аталады. жалқы есім бас əріппен жазылады. мысалы : Астана, Естай, Ақтөс
тəуелді жалғау біреуге немесе бір нəрсеге тəуелді екенін білдіреді. мысалы:
жекеше түр жəне көпше түрі. 1 жақ -м,-ым, - ім. - мыз, - ымыз,- міз, - іміз.
2 жақ- ң, - ың, - ің,- ыңыз,- іңіз,- ңыз,- ңіз. тарың,- терің,- дарың,-дерің,- ларың,- лерің,- тарыңыз,- терініз. 3 жақ -сы,- сі,- ы,- і. сы,- сі,- ы,- і.
мысал.
1 жақ. менің үйім біздін əкеміз
2жақ. сенің уйін сендердін ікелерің
сіздін уйіңіз сіздердің əкелеріңіз
3 жақ. оның үйі олардың əкелері.
сұраулы шылауларға мысал: үйге берілген тапсырманы білесің бе?
дəптер сатып аласың ба? уйді жинап қойған Айгүл ме, Анар ма?