Лептесіктер арқылы судың булану сатыларының ретін анықта. лептесіктер арақылы қоршаған атмосфераға булануы судың жасуша қабықтарынан жасуша аралық кеңістіктерге өтуі судың жапырақ жүйкелерінен мезофилл жасушаларының қабықтарына өтуі

ІV ТОҚСАН БОЙЫНША ҚАЗАҚ ТІЛІ  ПӘНІНЕН

ТОҚСАНДЫҚ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

Тапсырмалар ( барлығы- )

1-тапсырма. Мәтінді мұқият оқы.

Марс «Қызыл ғаламшар» деп аталады*. Оның бетін қызыл* түсті тозаң жауып тұрады. Ал жел тұрған кезде сол тозаң көтеріледі де, қызыл бұлтқа айналады.Марстағы жартастардың құрамында темір* көп. Сол темір тотыққан кезде қызыл түске енеді.

Ғалымдар Марста тіршілік болуы мүмкін деп зерттеу жасап жатыр.

А) шартты белгімен жұмыс жаса. * белісімен тұрған сөздерге сұрақ қойып, қай сөз табынан екенін анықта. ( )

Жұлдызшамен тұрған сөз Сұрағы  сөз табы

аталады Не істейді? Етістік

қызыл Қандай? Сын есім

темір  Не?  Зат есім

Ә) Егер Жер бетінен темір жойылып кетсе, не  болуы  мүмкін деп ойлайсың? ( )

Жер бетінде  темір жойылып кетсе - темір жол да, поездар да , машиналар да жоқ болып кетеді. Адам денесіндегі  3 грамм   темір жойылса , тіршілігін тоқтатып , өліп қалар еді. Бұл өте қорқынышты.

Б) Мәтіндегі соңғы пікірді оқы. Оның ақиқат немесе жалған екеніне тұжырымда.( ) ( )

Ақиқат Жалған

*  

2-тапсырма ( )

«Болашағым» сөзін септе.

Атау септігі: болашағым

Ілік септігі: болашағымның

Барыс септігі: болашағыма

Жатыс септігі: болашағымда

Табыс септігі: болашағымды

Шығыс септігі: болашағымнан

Көмектес септігі: болашағыммен

Объяснение:

Табиғат - тіршілік көзі. Оның әрбір әсері адам өмірінде үлкен роль атқарады. Аяулы табиғатсыз осы ғаламда өмір сүру, тіршілік ету мүмкін емес еді. Жыл мезгілдерінің өзгеруі де, табиғатты одан әрі әсерлейді. Әр жыл мезгілі әр қилы. Төрт жыл мезгілі бізге төрт түрлі ғажайып күйін сыйлайды. Таудан сарқырап аққан өзеннің айналасында өксіген оттай жанған жануарларды көрудің өзі керемет көрініс емес пе?! Бау-бақшада өскен жеміс-жидектердің иісі мұрын жарады. Жайқалып өскен түрлі гүлдер көзге өз кереметтігін сыйға тартады. Аспаннан күннің көзі түскенде, жердің жүзі қуана қыбырлайды. Көлдер қойнын ашса, қаңқылдап оған құстар қонар. Табиғат жайлы өнегелі сөздер, мақалдар мен өлең- жырлар да аз емес. Оның керемет әсемдігін жырлаған, суреттеп жазған ақындар баршылық. Табиғат көркемдігін өз өлең-шумақтарында жырлаған ақындардың қатарында Абай Құнанбайұлы («Жаз!, «Күз», «Қыс»), Сұлтанмахмұт Торайғыров («Шілде»), Қасым Аманжолов («Дауыл»), Ыбырай Алтынсарин («Өзен») сияқты ақындарды атауға болады. Шалғайын шалқар маушыған Бұлт келді, көктем кір кетті. Топырлап ұрған тамшыдан, Топырақ иісі бұрқ етті. Шілде мен тамыз пышаны Шаң ғана болса, Қалдырма Терезелер құшағын Түгелдей ашшы жаңбырға,- деп Қадыр Мырзағали атамыз әсем табиғатты жырлады. Табиғат көркемдігін ақ қағаз бетіне түсірген ақындарымыз оның құдіретін білген. Сол өлең жолдарын болашақ ұрпаққа, яғни бізге қалдырып отыр. Біздің әрбір басқан қадамымыз, әрбір істеген ісіміз табиғатқа байланыты болғандықтан, оның біздің өмірімізде ерекше орын алуы сөзсіз. Бірақ, адамзаттың кейбір істері табиғатқа кері әсер етуде. Оның кері әсері біздің денсаулығымызға да зиян келтіреді. Табиғатты қорғау- табиғатты аялау әр адамның міндеті. Үлкен- кіші әрдайым оны таза ұстап, құрмет тұту қажет. Оның бізге қаншалықты қажет екені баршамызға мәлім.