І.Есенберлин. «Көшпенділер» кітабынан 1-тапсырма. Мәтінді оқыңдар.
расын анықтаңдар.
Осынау ұшы-қиыры жоқ кең даланың ортасында төңкерілген
күміс кеседей жарқырап, ақ айдын Ақкөл жатыр. Жан-жағы
сонау көкжиекке дейін мидай дала. Ұшқан құстан, жүгірген
аңнан бөтен тірі жан көрінбейді. Тек көлдің батыс жағында
көгілдір белес бар. Белестің үстінде сұрғылт оба тас пен бірнеше
балбал тұр. Оба тас - мұрты салбыраған, оң қолына қымыз ішетін
тостаған тәрізді ыдыс ұстаған келсаптай шомбал ғажайып бір
бейне. Бұл тастар жөнінде халық арасында екі аңыз бар. Бірі
көне қыпшақтарда өлген адамды жерлегенде не жетісін, қырқын,
асын бергенде, оның бейнесіне сәйкестендіріп қуыршақ ойып,
үстіне бұрынғы киімдерін кигізіп, өздерінің ортасына отырғыза-
тын дәстүр болған. Өйткені көне қыпшақтардың түсінігінше, адам
жаны өлмейді, үнемі туыс-туғандарымен бірге жүреді. Жоқтау-
ға жиналған кісілердің бәрінің денесінде өз жаны болғандық
тан, өліктің жаны өзінің қуыршақ бейнесіне барып орналасуға
тиіс. Қуыршақ боп ол өзінің жерлеу рәсіміне, жетісіне, асына
қатысуы керек.​

1)кәсіп және еңбек үйлесімді заттар.

перевод:проффесия и труд совместимые вещи.

2)әркімнің жақсы жұмысқа орналасу мүмкіндігі бар.

перевод:у каждого есть возможность получить хорошую работу.

3)біз геолог және дәрігер жұмыстарын салыстырдық.

перевод:мы сравнивали работы геолога и врача.

4)мен геолог мамандығы туралы ақпарат анықтадым.

перевод:я узнавал информацию о профессии геолога.

5)бәріне жету үшін тырысу керек.

перевод:чтобы достичь всего нужно стараться.

6)білікті маман болашақ айнасы.

перевод:квалифицированный специалист зеркало будущего.

7)жұмыс туралы маңызды ақпаратты іріктеу.

перевод:подбор важной информации о работе.

8)сөйлеуді дамыту жұмысы логопед деп аталады.

перевод:работа по развитию речи называется логопедом.

9)жұмыстағы проблемаларға сәйкес кейбір адамдар кешіктіріледі.

перевод:в соответствии с проблемами на работе некоторые люди задерживаются.

10)Абу Насыр Әл-Фараби шығармашыл адам болған.

перевод:Абу Наср Аль-Фараби был творческим человеком.

Бұл съезді ұйымдастырушылар - Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, Е. Омаров, С. Досжанов, М. Дулатовтар. Съезге Самарханд облысы мен Алтай губернниясы атынан - 58 өкіл, әр түрлі қазақ ұйымдарынан - 8 өкіл, арнайы шақырумен - 15 адам, барлығы - 81 адам қатысқан.

Алғаш болып баяндаманы Ә. Бөкейханов жасады. Осы баяндама бойынша қаулы қабылданып, қазақ автономиясы, милиция және Ұлт кеңесін құру мәселерін қарауға жеті адамдық комиссия құрылған. Комиссия атынан Халел Ғаббасов автономия, милиция және Ұлт кеңесі туралы баяндама жасайды. Баяндама негізінде:

1. Бөкей ордасы, Орал, Торғай, Ақмола, Семей, Жетісу, Сырдария, Ферғана, Самарханд облыстары, Амудария, Закаспий облыстарындағы қазақ уездері және Алтай губерниясындағы қазақтар қазақ автономиясының құрамына кіреді.

2. Қазақ-қырғыз автономиясы «Алаш» деп аталсын. Ұлт кеңесі құрылып аты «Алаш Орда» болсын. Алаш Орданың ағзасы (мүшесі) 25 адам болып, 10 орын қазақ-қырғыз арасындағы орыс және басқа халықтарға қалдырылсын.

3. Алаш орданың уақытша орны - Семей қаласы болсын.

Алашорда үкіметінің мүшелері:

1. Уәлитхан Танашев (1887 - 1968) заңгер, Бөкей ордасынан.

2. Халел Досмұхаммедов (1883 - 1939) әскери дәрігер, Орал облысынан.

3. Айдархан Тұрлыбаев (1877 - 1937) заңгер, Ақмола облысынан.

4. Ахмет Бірімжанов (1871 - 1927) заңгер, Торғай облысынан.

5. Халел Ғаббасов (1888 - 1931) физик-математик, Семей облысынан.

6. Салық Аманжолов (1889- 1941) заңгер, Жетісу облысынан.

7. Мұстафа Шоқай (1890-1941) заңгер, Сырдария облысынан.

Облыстардан тысқары:

8. Әлихан Бөкейханов (1866-1937) Алаш Орда үкіметінің төрағасы.

9. Жанша Досмұхаммедов (1887 - 1930) заңгер, Орал облысынан.

10. Әлімхан Ермеков (1891-1970) математик, Қарқаралыдан.

11. Мұхаметжан Тынышпаев (1879-1937) Орал облысынан.

12. Бақтыкерей Құлманов (1859-1919) шығыстанушы, Бөкей ордасынан.

13. Жақып Ақпаев (1876-1931) заңгер, Қарқаралыдан.

14. Базарбай Мәметов заңгер, Лепсіден.

15. Отыншы Әлжанов (1873-1918) мұғалім, Шығыс Қазақстаннан.

Мүшелікке кандидаттар:

1. Иса Қашқынбаев (1891-1948) дәрігер, Орал облысынан.

2. Нүсіпбек Жақыпбаев (190-1932) дәрігер, Жетісудан.

3. Ережеп Итбаев (1873-1930) заңгер, Шығыс Қазақстаннан.

4. Сатылған Сабатаев (1874-1921) Қаскелеңнен.

5. Есенғали Қасаболатов (1889-1938) дәрігер, Оралдан.

6. Батырқайыр Ниязов (1872-1924) заңгер, Бөкей ордасынан.

7. Мұқыш Боштаев (1888-1921) заңгер, Баянауылдан.

8. Сейілбек Жанайдаров (1884-1929) заңгер, Атбасардан.

9. Сәлімгерей Нұралиханов (1878-ө.ж.б) заңгер, Бөкей ордасынан.

10. Өмір Алмасов (?-1922) халық мұғалімі, Торғайдан,

11. Сейдәзім Қадырбаев (1885-1938) заңгер, Торғайдан.

12. Аспандияр Кенжин (1887-1938) халық мұғалімі, Атыраудан.

13. Молданияз Бекімов (1882-1930 жылдардан соң белгісіз) әскери қызметкер, Оралдан.

14. Есен Тұрмағамбетов (?-?) Торғайдан.

15. Жанеке (Жақып) Солтоноев, мал дәрігері, қырғыз.

Алашорданың оқу комиссиясының мүшелері:

1. Ахмет Байтұрсынов (1872-1937) Торғайдан, Орынбор қазақ мұғалімдер мектебін бітірген (1895 жыл).

2. Мағжан Жұмабаев (1893-1938) Қызылжардан, Омбы оқытушылар семинариясын бітірген (1917 жылы).

3. Елдес Омаров (1892-1937) Қостанайдан, Орынбор мұғалімдер мектебін бітірген (1911 жыл).

4. Биахмет Сәрсенов (1885-1921) Шығыс Қазақстаннан, Семей мұғалімдер семинариясын бітірген.

5. Телжан Шонанов (1894-1938) Ырғыздан, Орынбор қазақ мұғалімдер мектебін бітірген (1916 жыл).