Жолаушы - белгілі бір мақсатпен жал жүруші, салар шегуші адам. Қазақ халқының дәстүрлі да үйінен қырық қадам ұзап шыққан соң мүсэпір" делінеді "Мүсәлір" араб тілінде деген ұғым білдіреді Сайын далада жолаушыға жолыққан адам сған жол көрсетіп, жен сілтеп, ел мен жердің жайынан хабар беруге м ндетті. «Жолаушы жолда» деп білген жолаушы ешқашан жол сапарға к, ауыр салып шықты-аң. ауылға келсе, баса-көктеп кірмей, алдымен алыстан дауыстаг, сүраған Жолаушы даладан қос көрсе де, міндет | түрде бұрылып, онда адам бөлсын болмасын дәм татқан. Қаралы да түсіп, аттануы тиіс болған, ×Кырықтың бірі Қыдыр» деп санаған қазеқтар үйіне келген бейтаныс жолвушыға ықылас, құрмет танытып, қонақ етіп күрес, байль қ пен ырыздық келеді. жолаушыны сыйламаса, несіп-ырыздынына кесірі тиеді деп сенген, Жолаушы кел тен ауылына түстеніп, ат-көлігін гуытып, тынығып аттанған. Кани пеллер нда жолаушы кең даладағы оқиғалар туралы хабарды жедел жеткізуші ақпаратты алмастырушы міндетін атқар-ан. Жолаушыны әдейі ауылына бұрып әкеліп, алыс- жақынның жаңалығын тыңдап аттанды ратындар да болған. Жопаушыға қизін- қыстау жағдайда қол ұшын берген жан кейін қимас жолдас, дос-жаранға Қазақ жолаушыны аса құрме теген, Жолаушы жүрген адам кездессе оны үйіне әкеге, шай беріп, ат-көлігін жайлап, көмектесіп отырған. Жолаушыдан бата алатын болған. Көшпенді өмір кешкен бабаларымыз жол жүрудің жайын жақсы біліген, жайын-ғүь спен араласу үшін немесе іздеу үшін, жолға қойып шығатын болған. Ата бабаларымыз табиғатпен етене жақын болып, жолға шыққан жолаушылар жол багдарын жұлдь эга қарап болжадаспаган. Қазіргі кезде жолаушы ұғымы экономикалық категория ретінде қолданылады. Халқымызда жолаушыға қатысты көптеген мақал-мәтелдер бар, Мысалы, «Жолы болар жігіттің желі оңынан соғады" десе, "Жалгыз журсен, жүр, жолдан жолдас қосылар. Жолдан жолдас қосылса, жолың болмас несі бар" деп жақсы жолдастың қағиетін айтқан. «Жолау жол сынайды" деген мақал арқылы сапар ауыртпалығын білдірген.

1-2 Мәтіннің стилі мен жанрын анықтап, себебін дәлелдеңіз.

3. Қарамен жазылған сөздер мәтінде не үшін қолданылған?

4.Мәтіндегі мақал-мәтелдерді автор қандай мақсатта қолданған?

5 «Қазіргі кезде жолаушы ұғымы экономикалық категория ретінде қолданылады» сейлемі арқылы қазіргі жолаушыға баға беріңіз

нужно

Бағдаршам туралы өлең тақпақтар.

1. Қалада көлік көп,

Қалада апат көп.

Сақтайтын апаттан,

Тек қана бағдаршам.

Бағдаршам, бағдаршам.

Бағдаршам біледі,

Бәрін де көреді.

Адам да, көлік те,

Сол шаммен жүреді.

Бағдаршам, бағдаршам.

Үлкен біздің қаламыз,

Есте сақтап аламыз.

Қызыл, жасыл, сары шам,

Көшеде тұр бағдаршам.

Бағдаршам, бағдаршам. (Автор: С. Дүкенбай)

2. Бағдаршам

Жолды кесіп өтуге мен қамдансам,

Қиылыста қарсы алады бағдаршам.

Менікіндей екеу емес, үш көзді,

Әр көзінің түсі бөлек, аңғарсаң.

Көзі алысты қалт жібермей қырағы,

Бір көз жанса, қалғаны өшіп тұрады.

Қызыл, сары, жасыл түсті көздердің

Бас әрпінен үш түрлі ұғым шығады:

Қ — Қызыл түс — қимылдама, баспа алға,

Қиылыста қарап тұрма аспанға.

С — Сары түс — сәл сабыр ет, дайындал,

Ж — Жасыл түс, жүре бергін, жасқанба.

3. Ашса кезек үш көзін,

Айтты деп ұқ үш сөзін:

«Тоқта!

Сақтан!

Жол ашық!»

Жүрме жолға таласып.

Қызыл көзін ашқанда,

Сынық сүйем баспа алға!

Сары көзін ашқанда,

Қарап қалма аспанға!

Жасыл көзін ашқанда,

Өте бергін, жасқанба!

4. Күндіз түні жанамын

Дабыл беріп бәріне.

Үш түрлі түсім бар

Белгілі жаспен кәріге

Мен бағдаршам боламын.

5. Бағдаршам (Авторы Ә.Табылдиев)

Менің атым̶ бағдаршам

Кеудем толы жанған шам

Қызыл көзім жанғанда

Сақ болыңдар тоқтаңдар!

Сары көзім жанғанда

Сабырлылық сақтаңдар!

Жасыл шамды көрсеңіз

Бола береді өтсеңіз!

Бағдаршам туралы өлең - тақпақтар.

1. Қалада көлік көп,

Қалада апат көп.

Сақтайтын апаттан,

Тек қана бағдаршам.

Бағдаршам, бағдаршам.

Бағдаршам біледі,

Бәрін де көреді.

Адам да, көлік те,

Сол шаммен жүреді.

Бағдаршам, бағдаршам.

Үлкен біздің қаламыз,

Есте сақтап аламыз.

Қызыл, жасыл, сары шам,

Көшеде тұр бағдаршам.

Бағдаршам, бағдаршам. (Автор: С. Дүкенбай)

2. Бағдаршам

Жолды кесіп өтуге мен қамдансам,

Қиылыста қарсы алады бағдаршам.

Менікіндей екеу емес, үш көзді,

Әр көзінің түсі бөлек, аңғарсаң.

Көзі алысты қалт жібермей қырағы,

Бір көз жанса, қалғаны өшіп тұрады.

Қызыл, сары, жасыл түсті көздердің

Бас әрпінен үш түрлі ұғым шығады:

Қ — Қызыл түс — қимылдама, баспа алға,

Қиылыста қарап тұрма аспанға.

С — Сары түс — сәл сабыр ет, дайындал,

Ж — Жасыл түс, жүре бергін, жасқанба.

3. Ашса кезек үш көзін,

Айтты деп ұқ үш сөзін:

«Тоқта!

Сақтан!

Жол ашық!»

Жүрме жолға таласып.

Қызыл көзін ашқанда,

Сынық сүйем баспа алға!

Сары көзін ашқанда,

Қарап қалма аспанға!

Жасыл көзін ашқанда,

Өте бергін, жасқанба!

4. Күндіз түні жанамын

Дабыл беріп бәріне.

Үш түрлі түсім бар

Белгілі жаспен кәріге

Мен бағдаршам боламын.

5. Бағдаршам (Авторы Ә.Табылдиев)

Менің атым̶ бағдаршам

Кеудем толы жанған шам

Қызыл көзім жанғанда

Сақ болыңдар тоқтаңдар!

Сары көзім жанғанда

Сабырлылық сақтаңдар!

Жасыл шамды көрсеңіз

Бола береді өтсеңіз!