Сұрақтарға жауап беріп, диалог құрыңдар.
1. «Табиғатты қорғау одағы» қашан
құрылды?
2. «Қазақстанның Қызыл кітабында»
қандай деректер бар?
3. «Қазақстанның Қызыл кітабына» қазақ
жерінде өсетін қандай өсімдік тір-
келген?
4. Қазақ жерінде мекендейтін қандай
жануарлар «Қазақстанның Қызыл кіта-
бына» тіркелген?
5. Біздің жерімізде өсетін
Қызғалдақтардың неше түрі «Қызыл
кітапқа» енген?​

Первым тренером жансаи являлся её отец данияр аширов[1].свой первый титул жансая абдумалик завоевала в шесть лет, когда в 2006 году выиграла чемпионат города алматы по шахматам среди девочек до 8 лет[2].2007, январь — жансая приняла участие в чемпионате казахстана по шахматам среди девушек до 8 лет, в котором одержала победу, набрав 8,5 очков из 9 возможных.июнь — жансая берет золотую медаль на международном турнире на украине и в 7-летнем возрасте выполняет норму первого разряда.ноябрь — абдумалик занимает 4-е место на чемпионате мира среди юношей и девушек в турции. до медалей ей не хватило всего пол-очка.2008, январь — она в очередной раз становится чемпионкой алматы в своей возрастной группе.март — жансая стала абсолютной чемпионкой республики казахстан среди девочек до 10 лет, завоевав золотые медали в номинациях «классика», «рапид» и «блиц».июль — жансая побеждает уже на чемпионате азии в иране, став самой юной чемпионкой азии в казахстанских шахмат.октябрь — во вьетнаме на мировом первенстве среди юношей и девушек до 8 лет под эгидой фиде (world youth chess championship) жансая абдумалик, набрав 10 очков из 11 возможных, завоевывает звание чемпионки мира[3].2010, июль — в турции, одержав девять побед в девяти партиях, жансая стала чемпионкой среди школьниц в своей возрастной категории, на то время многие казахстанские сми ошибочно причислили этот турнир к чемпионату мира среди девушек, хотя турнир школьниц является менее престижным, чем чемпионат мира[4]. фиде присваивает ей звание мастера фиде.2011, май — в польше она вновь завоевала очередной титул сильнейшей шахматистки мира среди школьниц. по итогам года фиде присваивает ей звание международного мастера среди женщин.ноябрь — в бразильском городе калдас-новас уже на чемпионате мира среди девушек в категории до 12 лет жансая вторично стала победительницей[5].2012, июнь — в казахстанских сми объявили, что жансая стала самым молодым гроссмейстером среди девушек[6]. но конгресс fide не присвоил жансае звания гроссмейстера, из-за участия в одном сомнительном турнире[7].ноябрь — в мариборе, (словения) она становится серебряной медалисткой чемпионата мира среди девушек в возрастной категории не старше 12 лет[8].2013, сентябрь — жансая заняла второе место на чемпионате мира среди девушек до 20 лет в турции, уступив первое место российской шахматистке александре горячкиной[9].ноябрь — жансая абдумалик без поражений (+6=3-0) выиграла мужской международный турнир в чехии «брно опен 2013» из серии czech tour[10].декабрь — по итогам года была признана лучшей спортсменкой года в казахстане и стала лауреатом казахстанской национальной премии «народный любимец года» в номинации «респект-спортсмен», обойдя трёх известных боксёров: серика сапиева, геннадия головкина и данияра елеусинова.

АЛМАТЫ. 22 маусым. ҚазАқпарат /Сара Мұстафина/ - Бүгін - Ұлы Отан соғысының басталғанына 70 жыл. 22 маусым - барлық посткеңестің елдердің тарихындағы ең қайғылы датаның бірі.

Осыдан 70 жыл бұрын, дәл осы күні таң қылаң бере фашистік Германия Кеңестік Социалистік Республикалар Одағына шабуыл жасады.

Соғысты бірінші болып қарсы алғандардың қатарында Кеңес Одағының батыс шебін күзеткен ондаған мың қазақстандық-шекарашылар болды. Атақты Брест гарнизонының өзінде 1941 жылдың көктемінде біздің 3 мыңдай жерлесіміз қызмет еткен, шілде айында олардың көпшілігі әскерден елге қайтулары керек болған. Бірақ жаудың шабуылы олардың бұл жоспарларын күл-талқан етті. Соғыс өрті ішке қарай тез еніп, Брест қамалының тірі қалған қорғаушылары партизандар қозғалысына қосылды. Олардың қатарында 190 қазақстандық болған және олардың көбісінің сүйегі беларусь жерінде қалған.

Соғыс кенеттен басталғанымен, Қазақстан, бүкіл Кеңес Одағы сияқты, алғашқы күннен бастап жұдырықтай жұмылды. Республиканың түкпір-түкпірінде әскери комиссариаттарға еріктілер ағылды. Кеше ғана мектеп партасында отырған бозбалалар мен бойжеткендер де, қала мен ауыл тұрғындары да соғысқа сұранды.

1939 жылдың дерегі бойынша, біздің республикамызда 6,2 миллион адам тұрып жатқан. Соғыс жылдары Кеңес Армиясының қатарына 1 миллион 200 мың қазақстандық шақырылған, 20-дан астам атқыштар дивизиясы мен басқа да құрылымдар жасақталған. Фашистермен болған шайқастарда 328-ші, 310-шы, 312-ші, 314-ші, 316-шы, 387-ші, 391-ші, 8-ші, 29-шы, 102-ші, 405-ші атқыштар дивиясы, 100-ші және 101-ші ұлттық, 81-ші, 105-ші, 106-шы кавалериялық дивизиялар, 74-ші және 75-ші теңіз атқыштар бригадасы, 209-шы Зайсан, 219-шы минометтік, 85-ші зениттік, 662-ші, 991-ші және 992-ші авиациялық полктер ерекше көзге түсті. Майданға 14 100 жүк және жеңіл автокөлік, 1 500 шынжыр табанды трактор, 110 400 жылқы, 16 200 арба жөнелтілді.

Қазақстан армия мен флот үшін офицерлік кадрлар және резервтік күштер дайындауға да лайықты үлес қосты. 1941-1945 жылдары әскери оқу орындарына 42 мыңнан астам жас қазақстандық жолданды, ал Қазақстанның аумағында сол жылдары жұмыс істеген 27 әскери оқу орны толық емес мәлімет бойынша 16 мыңдай офицер дайындап шығарған.

Біздің жерлестеріміз майдан даласында ерлікпен шайқасқан. Жауынгерлік ерліктері үшін жүздеген мың қазақстандық медаль-ордендермен марапатталса, 500-дей адам Кеңес Одағының Батыры, 100-ден астам адам - Даңқ орденінің толық иегері атанған. Төрт қазақстандық екі мәрте Кеңес Одағының Батыры атанды, олар - Талғат Бигелдинов, Сергей Луганский, Иван Павлов және Леонид Беда.