І. Оқылым Жолаушы – белгілі бір мақсатпен жол жүруші, сапар шегуші адам. Қазақ халқының
дәстүрлі ұғымында «жолаушы өз үйінен қырық қадам ұзап шыққан соң мүсәпір»
делінеді. «Мүсәпір» араб тілінде жолаушы деген ұғымды білдіреді.
Сайын далада жолаушыға жолыққанада оған жол көрсетіп, жөнсілтеп, ел мен жердің
жайынан хабар беруге міндетті. «Жолаушы азығы жолда» деп білген жолаушы
ешқашан жолсапарға мол азық, ауырзат алып шықпаған. Жолаушы ауылға қонуға
келсе, баса-көктеп кірмей, алдымен алыстан дауыстап, рұқсат сұраған. Жолаушы
даладан қоскөрсе де, міндетті түрде бұрылып, онда адам болсын-болмасын дәм
татқан. Қаралыа уылға да түсіп, аттан уытиіс болған.
«Қырықтың бірі – Қыдыр» деп санаған қазақтар үйіне келген бейтаныс жолаушыға
ықылас, құрмет танытып, қонақ етіп күтсе, байлық пен ырыздық келеді. Ал
жолаушыны сыйламаса, несіп-ырыздығына кесірі тиеді деп сенген. Көшпелілер
қоғамында жолаушы кеңдаладағы оқиғалар туралы хабарды жедел жеткізуші,
ақпаратты алмастырушы міндетін атқарған. Қазақ халқы жолаушыны аса
құрметтеген. Жолаушы жүрген адам кездессе, оны үйіне әкеп, шай беріп, -көлігін
жайлап, көмектесіп отырған. Жолаушыдан бата алатын болған. Көшпенді өмір
кешкен бабаларымыз жол жүрудің жайын жақсы білген.
Халқымызда жолаушыға қатысты көптеген мақал-мәтелдер бар. Мысалы, «Жолы
болар жігіттің желі оңынан соғады» десе, «Жалғыз жүрсең, жолмен жүр, жолдан
жолдас қосылар. Жолдан жолдас қосылса, жолың болмас несі бар» деп жақсы
жолдастың қасиетін айтқан. «Жолаушыны жол сынайды» деген мақалдар алыс сапар
ауыртпалығын білдірген.
1 Мәтіннің стилі мен жанрын анықта.( )


3. Қарамен жазылған сөздердің мәнін түсіндір және аудар ( )





4. Мәтіндегі мақал-мәтелдерді көшіріп, түсінігінді жаз( )
1

2

3

4

5

ІІ. Жазылым
А) Берілген тақырып бойынша 5 сөйлем құрастырындар ( )
«Қазақ жазуының даму жолы»
1.
2.
3.
4.
5.

Б) « Көшпенділер мәдениеті» берілген тақырып бойынша сұрақтарға жауап
беріндер ( )
1.Ұлы даланы қандай тайпалар мекендеген?

2.Еуразия даласындағы тұңғыш империяны кімдер құрды?

3.Хандар мемлекет басқаруда кімдерден ақыл- кенес апды?

4.Қазақтың халық күнтізбесі бойынша жыл атауларын жаз

.
5. І.Есенберлин « Көшпенділер» трилогиясының бөлімдерінің атаулары.
1 бөлім
2 бөлім
3 бөлім

ответ:Жазушы, драматург Ш.Мұртаза өз шығармаларына тарихи оқиғаны өзек етіп алады. Тарихи шындықты көркем шығарма етіп беру оңай емес, себебі ол шындықты елдің бәрі біледі. Ел білген шындықты көркем сөздің қуатымен қайта жаңғырту, оқырманының жүрегінен өткізу нағыз талантты жазушының ғана қолынан келеді.

Ш.Мұртазаның «Бесеудің хаты» атты драмасына арқау болған — ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры. Драматург сол кездегі өкімет басшыларымен, оның қасындағы жандайшаптардың бейнесіне жан бере суреттейді. Әр кейіпкер өзінің сөзі арқылы танылып жатады. Қасіретті қолдан жасап отырған Сталиннің теріс саясатын, асыра сілтеп отырған Голощекиннің көрсоқырлығын жазушы Ғ.Мүсірепов (негізгі кейіпкер) ашына жеткізеді.

Ш.Мұртазаның драматург ретіндегі шеберлігінің өзі сонда, ол кейіпкерінің мінез-құлқын ғана ашып қоймайды, оның жандүниесін көрсетеді, оқушы кейіпкердің даусын естиді

Объяснение:

Бүгін біз сіздердің назарларыңызға Қазақстанның қайталанбас сұлу табиғаты бар өңірлер мен ғасырлар қойнауынан сыр шерткен мекендерінің 25 үздік топтамасы.

Бүгін біз сіздердің назарларыңызға Қазақстанның қайталанбас сұлу табиғаты бар өңірлер мен ғасырлар қойнауынан сыр шерткен мекендерінің 25 үздік топтамасы.1. Астана

Бүгін біз сіздердің назарларыңызға Қазақстанның қайталанбас сұлу табиғаты бар өңірлер мен ғасырлар қойнауынан сыр шерткен мекендерінің 25 үздік топтамасы.1. АстанаАстана – Тәуелсіз Қазақстанның символы және бас қаласы. Дәл осы жерде ең маңызды саяси және экономикалық оқиғалар өтеді. Мұнда ҚР Президентінің резиденциясы – Ақорда, елдің ең басты монументі – Бәйтерек, сондай-ақ танымал «Атамекен» этно-мемориалдық кешені бар. Ашық аспан астында орналасқан кешендегі шағын макеттер сізге қалада серуендеп жүргендей күй кештіреді. Ал 2017 жылы Астанада EXPO-2017 халық көрмесі өтеді. Бүгінгі Астана – Қазақстанның мақтанышы.

Бүгін біз сіздердің назарларыңызға Қазақстанның қайталанбас сұлу табиғаты бар өңірлер мен ғасырлар қойнауынан сыр шерткен мекендерінің 25 үздік топтамасы.1. АстанаАстана – Тәуелсіз Қазақстанның символы және бас қаласы. Дәл осы жерде ең маңызды саяси және экономикалық оқиғалар өтеді. Мұнда ҚР Президентінің резиденциясы – Ақорда, елдің ең басты монументі – Бәйтерек, сондай-ақ танымал «Атамекен» этно-мемориалдық кешені бар. Ашық аспан астында орналасқан кешендегі шағын макеттер сізге қалада серуендеп жүргендей күй кештіреді. Ал 2017 жылы Астанада EXPO-2017 халық көрмесі өтеді. Бүгінгі Астана – Қазақстанның мақтанышы.2. Алматы

Бүгін біз сіздердің назарларыңызға Қазақстанның қайталанбас сұлу табиғаты бар өңірлер мен ғасырлар қойнауынан сыр шерткен мекендерінің 25 үздік топтамасы.1. АстанаАстана – Тәуелсіз Қазақстанның символы және бас қаласы. Дәл осы жерде ең маңызды саяси және экономикалық оқиғалар өтеді. Мұнда ҚР Президентінің резиденциясы – Ақорда, елдің ең басты монументі – Бәйтерек, сондай-ақ танымал «Атамекен» этно-мемориалдық кешені бар. Ашық аспан астында орналасқан кешендегі шағын макеттер сізге қалада серуендеп жүргендей күй кештіреді. Ал 2017 жылы Астанада EXPO-2017 халық көрмесі өтеді. Бүгінгі Астана – Қазақстанның мақтанышы.2. АлматыАлматы үлкен іскерлік және мәдени орталық десек те болады. Ұзақ жылдар бойы қала Қазақстанның астанасы болған. Ол өзінің архитектуралық ескерткіштері және сұлу табиғатымен де танымал. Онда «Медеу» мұз айдыны, Көктөбе, 28 гвардиялық-панфиловшылар саябағы, Тәуелсіздік монументі, тағы өзге де көрікті жерлер көп. Биік тау баурайындағы қала бүгінде мәдени, тарихи, өндірістік ортаға айналған.