ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР Оқылым. Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз.
Прочитайте внимательно текст и выполните следующие задания.
Әр ұлттың өзіне тән салт-дәстүрлері болады. Салт-дәстүр халықтың мінез-құлқын, қасиеттерін, ерекшеліктерін көрсетеді. Қазақ - салт-дәстүрге бай халық. Қазақ халқына бауырмалдық, адамгершілік, қонақжайлылық, мейірімділік сияқты қасиеттер тән. Қазақ отбасындағы ең үлкен қуаныш – нәрестенің дүниеге келуі. Әсіресе, қазақ халқы ұл баланың өмірге келуін ерекше күткен. Себебі, қазақтар өздерінің ұрпағын ер балалардан таратады. Баланың шілдехана, бесік тойы, тұсаукесер, сүндет тойын барлық ауыл-аймақ, туған-туыс болып тойлаған. Қазақ халқының ең бір қадірлі салты – үлкенді сыйлау. Барлық қазақ отбасында ата-анасына, үлкендерге ерекше құрмет көрсеткен. Олардың ұрпақтары ата-аналарын қартайғанда қамқорлыққа алуға міндетті болған. Қазіргі кезде ата-аналар мен балаларының арасындағы қарым-қатынастары еліміздің Ата заңымен қорғалады. Ата-ана балаларының тәрбиесіне жауапты болады. Балалар да атааналары қартайғанда, қамқорлық жасауға міндетті. (112 сөз)

Мәтінде қазақ халқы не үшін ерекше шаттанған? Чему особенно радовался казахский народ?
A. бауырмалдық үшін B. қонақжайлық үшін
C. ұрпақ жалғастығы үшін D. сәбидің дүниеге келгені үшін [ ]
2. Мәтіннің негізгі ойын анықтаңыз. Определите основную идею текста
A. үлкенді сыйлау B. баланың өмірге келуі
C. қазақтың салт-дәстүрі D. қазақтың қонақжайлылығы [ ]
3. Қазақ халқының ең бір қадірлі дәстүрін көрсетіңіз.
Выберите самый уважаемую традицию казахского народа
A. кішіге ізет B. үлкенді сыйлау C. қыз балаға құрмет D. мәдениетін құрметтеу [ ]
4. Бағдарсызық арқылы мәтіндегі ақпараттарды мағынасымен сәйкестендіріңіз (әр сұраққа бір жауапты белгілеңіз). Соотнесите верные ответы
1. үлкенге құрмет

А.ұрпақ жалғастырушы, шаңырақ иесі.

2. ер бала

В. сыйлау, қамқорлық көрсету, бағу.

[ ]
5. Берілген сөздерді жұптастырыңыз. Соотнесите словосочетания
1. қазақ
а. қуаныш
1

2. туған
ә. халқы
2

3. үлкен
б. құрмет
3

4. ерекше
в. туыс
4

[ ]

Жазылым. Письмо.
Басқа қалада тұратын досыңызға өзіңіздің мектебіңізді, оның бөлмелерін, жабдықталуын сипаттап, хат жазыңыз. Хат мазмұнында хабарлы, сұраулы, лепті сөйлемдерді қолданып, хат стилін сақтаңыз (60-70 сөз). Напиши письмо другу о своей школе, о кабинетах используя вопросительные, восклицательные и повествовательные предложения (объем 60- 70 слов)



[ ]

Байдың басқа балалардан алымдылығын аңғарған Құнанбай оны елге шақырып алып, өз жанына ертіп, әкімшілдік - билік жұмыстарына араластырмақ болады. Сөйтіп 13 жастағы Абай ел ісіне араласады. Абай әке қасында болған жылдарда атқамінер би - болыстардың қулық - сұмдықтарын, қазақ даласына ыдырай бастаған феодрулық қатынастардың кереғар қайшылықтары кіріптар еткен әлеуметтік теңсіздіктің зардаптарын, аштық пен жалаңаштықты, патриапхалдық, кертартпа салт - сана, әдет - ғұрып зандарының залалдарынын айқын түсінді.
Патша үкіметінің отаршылық саясаты мен парақор орыс әкімдерінің жергілікті би - болыстардың арамза әрекеттерін айнытпай танып, көкірегінде жиркеніш сезімі оянып, соларға қарсы күресуге бел буды, “ елге пайдалы, адамгершілігі бар, әділ басшы болсам ғана жақсы адам боламын” деген тұжырымға бекіді. Осы мақсатпен болыс сайлауына түсіп, жеңіп шығады да, 1876 - 1978 ж. Қоңыр - Көкше еліне болыс боладі. Бұл жылдары Абай өз қолындағы билікті пайдаланып, әділдік таразасын тең ұстауға күш салды. Әлсізге зорлық көрсеткендерді, ұрлық жасағандарды қатты жазаға тартып, халық қамқорына айналды. Оның ел басқарудағы бұл бағыты халықты қалауынша езіп - жаншып жүрген шонжарлар тарапынан қатты қарсылыққа ұшырады, үстінен оязға жалган арыз айтушылар көбейді. Соның бірі Үзікбай Бөрібаевтың “Таймақкөл деген жерімді тартып алды ” деген жалған арызы бойынша көтерілген іс 10 жыл сүргінге созылып, ақыры Е. П. Михаэлистің көмегімен аяқсыз қалды. П. В. Маковецкий бұл істі 1884 ж. 27 тамызда жалған жала деп тауып, қысқартып тастады. Ақын үстінен жазылған “Абай барымта алды, ауыл шайып әйел қорлады” деген бір топ шонжар дұшпандарының арызы да нәтіжесіз қалды.

Когда Казахстан стал независимым, в республике произошли большие изменения. 10 декабря 1997 года столицей нашей страны стала Акмола. А 6 мая 1998 года она была переименована в Астану. Это в переводе с казахского означает «столица» . С древних времён существует обычай располагать столицы государств на берегах больших рек. Чем больше воды, тем зеленее и красивее город. Астана расположена в степной полосе на реке Есиль. В книге «Сердце Евразии» Нурсултан Назарбаев сказал: «…Здесь теперь бьется сердце нашей Родины! …» Главным символом города является «Байтерек» . Ёго высота составляет 105 метров. Все знают этот огромный золотистый шар из стекла. Он меняет цвет в зависимости от солнечного света. На уровне 97 метров находится смотровая площадка. Оттуда хорошо виден город. Цифра 97 символизирует год переноса столицы из Алматы в Астану. В здании есть художественная галерея, аквариум и ресторан. Слово «Байтерек» в переводе с казахского означает «тополь» . По старинной казахской легенде, Байтерек – это дерево жизни, которое растёт на вершине горы Кок-Тюбе. В кроне дерева священная птица Самрук откладывает золотое яйцо- Солнце – символ жизни и надежды. Дракон из подземного царства тьмы проглатывает его. Но птица Самрук снова и снова прилетает к дереву и откладывает яйцо. Это символически означает смену зимы и лета, ночи и дня. Так происходит вечная борьба Добра и Зла. Монумент «Байтерек» - это символ настоящего и будущего нашего государства. Он символизирует молодое, крепкое государство, которое сохранило свои исторические корни. Это государство имеет прочную опору и стремление к будущему процветанию. Сегодня Астана становится одним из крупных деловых центров с широкими проспектами, фонтанами и высотными зданиями. Жители Астаны видят, как быстро меняется родной город. У берегов Есиля построены современные здания. Это Президентский Дворец «Ак-Орда» , здание Парламента, Дворец Мира и согласия, Дворец молодёжи, здание Министерств, театры. Интересен и Президентский Центр Культуры – хранилище наследия, культуры и традиций казахстанцев. Этот комплекс образован слиянием государственного Музея Республики Казахстан и Республиканской библиотеки имени Сейфуллина. В Музее насчитывается более 140 тысяч экспонатов, а в библиотеке – более 700 тысяч книг. Возле здания Парламента установлен памятник трём казахским биям: Толе би, Казыбек би и Айтеке би. Они словно сопровождают народ в будущее. Ёще одним интересным объектом столицы является этнографический парк «Карта Казахстана – Атамекен» . Это уникальный музей под открытым небом. Там в миниатюре представлены все города и исторические памятники Казахстана. А в развлекательном центре «Думан» есть единственный в центральной Азии океанариум. Там живёт более 2000 экзотических рыб и акул. Астана – это дружелюбный и спокойный город с красивыми улицами. Каждый год в Астану приезжает много гостей. В городе постоянно проходят различные международные выставки, конференции, фестивали. В июле 1999 года город был удостоен премии ЮНЕСКО «Город Мира» , с 2000 года Астана является членом Международной Ассамблеи столиц и крупных городов. Каждый год в Астане отмечают День Рождения столицы Казахстана. В городе проходят праздничные гулянья и концерты. Здесь всегда рады гостям!