1-тапсырма. Мәтінді оқыңыз. Өте ертеде бір дана қария дүниеден өтерінде қасына ұлын шақырып алып:

-Балам, дүниемен қоштасар күнім жақын. Өзіңе қалдырып бара жатқан асыл қазынам бар. Сен

соны іздеп тап, ұқыпты пайдалан, ұқсатып қолдан, - депті.

Күндердің күнінде бала әке қалдырған қазынаны іздеймін деп әбден шаршайды. Бірақ

әкеден қалған қазына таптырмайды. Амалы таусылған бала ел ішіндегі көпті көрген бір қариядан

ақыл сұрай барады. Кемеңгер қария аталы сөздің шешуін былай айтыпты:

- Әкеңнің сөзі рас, балам. Ол сөзге шешен кісі еді ғой. Оның саған қалдырған қазына-

мұрасы - ...

1)Мәтіннің атауы:

2)Мәтіннің мазмұны туралы.

3)Мәтінді өз сөзіңмен аяқта:

4)Сұрақтар:

1.Дана қария ұлына не деді?

Жауабы:

2.Бала әкесі қалдырған қазынаны тапты ма?

Жауабы:

3.Аталы сөздің шешуі не?

Жауабы: ​

Қарахан мемлекеті (парсыша ایلک خانیان ‎ - Ilak-Khānīyān) (942–1212 жж.) — Орталық Азиядағы ортағасырлық мемлекет.

Қазақстан және Орта Азияның картасы(12 ғасырға дейін).png

Қарахан қағанаты Шығыс Түркістан, Жетісу, Сырдария, Талас, Шу өңірін құтты қоныс етті. Оның құрылуы 940 жылдан басталады. Қағанаттың орталық астанасы Шу өзені бойындағы Баласағұн, кейінірек Ордакент (Тараз) қаласы. Қарахан мемлекеті Үзген, Мерке, Құлан сияқты қалаларында ірі алыпсатар алпауыттар мен қолөнершілер мекендеген.

Қарахан әулетінің негізін салушы Сатұқ Боғрахан (915–955жж.) болып есептелінеді. Ол Қарлұқ хандығының іргесін көтеріп, мәртебесін асырушылардың бірі – Білге құл Қадыр ханның немересі. Сатұқ Тараз және Қашғар қалаларын өзіне қаратып, 942 жылы Баласағұндағы билеушіні құлатып, өзін жоғары қаған деп жариялайды. Мемлекеттің күшеюіне қарлұқ, шігіл, ягма тайпалары үлкен үлес қосты. Сатұқ өлгеннен кейін билік оның баласы Мұсаға көшті, ол 960 жылы Қарахан мемлекетінің халқын ислам дініне қаратты. Оның астанасы Қашғар болды. Сатұқтың екінші баласы Сүлеймен-ілек Баласағұнды иеленді. Кейін бұл өңірді оның ұлы Хасан Боғра-хан мұра етіп алды. Мұса өлген соң, Қарахан жеріндегі жоғарғы қаған атағы оның баласы Әли Арслан ханға көшті. 990 жылы Қарахан билеушілерінің бірі Хасан (Харун) Боғра хан Испиджабты бағындырды. Ал 992 жылы қарахандықтар шығыста Хотанды, батыста Бұхараны басып алды. 999 жылы Қарахан билеушісі Әли Арсланның баласы Насыр Орта Азиядағы Саманилер мемлекетіне соққы берді. Қарахан хандығы ұзақ соғыстардан кейін 1004–1005 жылдары Мәуеренахр жерін түгелдей өзіне қаратты. Осыдан кейін Қарахан мемлекеті XI-ғасырдың 30 жылдары Шығыс және Батыс қағанаты болып екіге бөлінді:

Кез келген адам өзі үшін ең үлкен жақсылықты тек өзі ғана жасай алады.Бұл тұрғыда мен әлі күнге дейін өзім үшін өмірімдегі ең басты болып есептелетін жақсылықты жасай алмай келе жатқан сияқтымын...Әлі,өмірім алда… Көптеген жақсылықтар жасағын келеді екен… Жақсылықты неден бастарымды білмеймін… Мен жақсылықты жақсы адамдарға жасаймын, ал жаман адамдарға жасағым келмейді деп айтқым келмейді… себебі,қазақта сөз бар ғой: «Таспен ұрғанды аспен ұр»-деген.Міне, осы сүзді өзіме арқау еткім келеді… Негізінде жаман адамдар болмайды, жаман мінез-құлық болады… Менің жақсылығым жақсы көңілім шығар… Жұрттың бәріне жақсы көңілмен қарауға тырысамын.