ТЫҢДАЛЫМ ОҚЫЛЫМ -тапсырма.
4
Мәтінді тыңда. Оқы: «Жигсо» «Бөлшекте, жинақта!».
Сынып үш топқа бірігеді. Әр топтағы оқушылар № 1, №2,
№ 3 түрінде белгіленеді. 1-кезеңде әр топтағы балалар мәтіннің өздеріне тиесілі бөлігін
оқиды. 2-кезеңде әр топтағы балалар нөмірлеріне сәйкес бір топқа бірігеді. Олар өздері
оқыған мәтін бөлігінің мазмұнын бірігіп талдайды, ой бөліседі. 3-кезеңде топ мүшелері
қайта өз орындарына барады да жалпы мәтіннің мазмұны бойынша кеңесіп, өздері қалаған
тәсілмен (тірек сөздер кестесі, кластер, диаграмма, сурет, карта және т.б.) ойларын
жинақтайды. 4-кезеңде әр топ өз жұмыстарын сыныптың алдында қорғайды.
Көшпелілер деген кімдер?
1. Көшпелілер өркениеті мал шаруашылығымен айналысатын, белгілі бір қалыптасқан
жүйемен көшіп-қонып тіршілік ететін адамдардың қауымдастығы, өркениеті.Көшпеліліктің
шығуына географиялық орта мен ауа райы әсер етті. Көшпелілік белгілі бір геофизикалық,
табиғи-климаттық аймақтарда қалыптасады. Бұл қандай аймақтар, олардың экологиялық
жүйесі қандай? Әдетте, бұл — далалы, жартылай шөлейт, шөл және құрғақ далалар, тау
бөктері, тау қойнаулары. Мұндай жерде көбінесе жаңбыр аз, жылдық ылғалдың мөлшері 200-
400 мм арасында ғана болады. Осындай аймақтарға Қазақстан да кіреді.
2. Көшпелі өмір салты ол халықтарды табиғатқа жақын болуға, табиғатты қадірлеуге, оның
сырын тануға мүдделі етті. Сондықтан көшпелі елдерде «жабайы табиғат» деген ұғым мүлде
жоқ. Көшпелілердің табиғат аясындағы өмірі жайында тарихшылар, философтар, орта ғасыр
ойшылдары тамсана жазды.
Сақтар туралы өзге елдердің зерттеушілерінің құнды жазбалары сақталған. Олар
көшпелілерді «рухы биік, жаны таза, бейбітшілік сүйгіш, әділ, батыр, ұйымшыл халық» деп
бағалады. Біздің заманымызға дейінгі V ғасырда өмір сүрген тарихшы Геродот көшпелі скиф-
сақ тайпаларын мадақтап жазды.
3. Алайда, көшпелілер туралы теріс түсініктер бұрын да, кейін де кездесіп отырды. Көне
Қытайда «көшпелілер — жабайы, мәдениеттің қас жауы» деген түсінік қалыптасты. Еуро-
пада да көшпелілерді «тағы, жабайы, өркениеттің жауы» деп есептеді. Себебі сақтар соғыс
өнеріне жетік, жауынгер, батыр, ержүрек халық болды, сондықтан айналасындағы көршілері
олардан қауіптеніп отырды. Ал кеңестік идеология көшпелілер туралы мүлде кері көзқарас
қалыптастырды. Өйткені бұл саясат кез келген халықтың тарихын, дәстүрі мен мәдениетін
жоюды мақсат етті.
76
4-тақырып​

Территория Казахского ханства интересовала правителей Джунгарии. Ведь они хотели наладить торговые отношения с Россией, Сибирью и народами Средней Азии через казахские земли и контролировать торговые пути. Во-вторых, на юге Казахстана наблюдается хороший интерес к пастбищам и торгово-ремесленным центрам. В то же время они решили собирать налоги с населения.

В 1723 году союзник Джунгарии Цеван Рабдан направил свое войско в Казахстан. Он вел агрессивную войну против казахского народа. Противник атаковал с семи направлений. Первыми жертвами джунгарского нашествия стали казахи Семиречья и Иртыша. Нападение джунгаров было неожиданным. Поэтому казахам пришлось бросить все свое имущество и бежать. Джунгары захватили города Ташкент, Сайрам и Туркестан. Этот период (1723-1727 гг.) В казахской истории называется «Актабан шубырынды, Алкакол сулама». Большинство казахов переселились в Среднюю Азию (Самарканд, Бухара, Хива). В те годы песня «Моя страна - луна» была выпущена как символ трагедии. Автор - Кожаберген Жырау.

Казахи потеряли много пастбищ. Были разграблены города в Жетысу и Южном Казахстане. Также были приостановлены торговые отношения с соседними странами. По словам Шакарима Кудайбердиевича, две трети казахов погибли. Сейчас часть его порабощена. Народ очень голоден. Народ Казахского ханства бежал в соседние страны. (это переводил 40 мин)

через казахскую землю хотели установить торговые связи с российским государством, Сибирью, народами Средней Азии, держать торговые пути под контролем. Во – вторых, на пастбищах привлекались хорошие и торгово-ремесленные центры на юге Казахстана. Кроме того, он думал о взимании налогов с населения. В 1723 году Джунгарский хунтайист Цеван Рабдан отправил свою армию в Казахстан. Против казахского народа вели агрессивную войну. Враг вышел в атаку в семи направлениях. Первыми ударами джунгарского нашествия были казахи Семиречья и Иртыша. Нападение джунгаров произошло неожиданно. Поэтому казахи были вынуждены покинуть все имущество и бежать. Джунгары захватили города Ташкент, Сайрам, Туркестан. Этот период (1723-1727 годы) в казахской истории называется «Актабан шубырынды, Алкаколь Сулама». Большая часть казахов перешла в Среднюю Азию (Самарканд, Бухар, Хуа). В эти годы как символ трагедии вышла песня "Елім-ай". Автор Кожаберген жырау. Казахи лишились пастбищных пастбищ. Города Семиречья и юга Казахстана были ограблены. Временно прерваны торговые связи с соседними государствами. По данным Шакарима Кудайбердыулы, две трети казахов подверглись ожирению. Теперь часть передана в рабство. Народ подвергся голоду. Народ Казахского ханства бежал к сопредельным государствам.