1-тапсырма. Бірге, бөлек және дефис арқылы жазылатын сөздерді мәтіннен тауып, жазыңдар. Шыңғыс Айтматовтың «Кассандра таңбасы» романынан үзінді

Сонымен, бірден мәселенің мән-жайынан бастайын. Мен бұрын-соңды беймәлім болып келген адам рухының пайда болуын таныдым, осы адамзат эмбрионының көрінісі, ашылуы және іске асуы бізді Жаратушының құпияларына әбден жақындатуы мүмкін. Мен бұл бұл құпияны тәжірибе түрінде жасап көруге жақсы мүмкіндік алдым және оны адамзаттың эволюциясын жақсартудың жаңа мүмкіндіктері деп санаймын. Мен қайталап айтамын, мен ең үлкен жаңалық аша алдым, оның салдары адамзаттың болашақ өміріне сөзсіз әсер етеді. Өзім туралы осылай айтуыма тура келді, себебі ешкім де қол жеткізген жетістіктерімді бағалай алмайды, ғылымда мұндай жаңалық болып көрген жоқ.

-Сәлем! Қалайсың?

-Сәлем Шүкір жақсы өзің қалайсың?

-Жақсы,сұрағаныңа рахмет! Екеуміз бүгін жыл мезгілдері туралы айтайық

-Жақсы айтсақ айтайық

-Сен қай мезгілді жақсы көресің және неге?

-Мен жаз бен көктемді жақсы көрем. Себебі көктемде жер қайта тіріліп қызық болсын,жазда демалысқа шығып демаламыз , ауылға барып келеміз және т.б қызықтар жасаймыз.Абай атамыздың осы мезгілдерде арнаған өлеңдеріде керемет!

-Талғамың күшті екен.Мен де осы мезгілдерді ұнатамын.Әрине Абай атамыздың өлеңдері керемет.

- Ал сен қай мезгілді жақсы көресің?

-Мен қыс пен күзді ұнатамын. Себебі қыста аққала жасап,шаңғы теуіп ойнаймыз. Күзде бүкіл өнімді жинаймыз мектепке барамыз.

Қазақстан жеріндегі тұңғыш теміржол магистралі 1894 жылдың 25 қазанында Покров слободасы (бүгінде РФ Саратов облысындағы Энгельс қ.) - Орал тар табанды темір жол телімінің құрылысы аяқталғаннан кейін ашылды. Осы жолдың 130 шақырымы қазіргі Қазақстан жері арқылы өткен. Арада 4 жыл өткеннен кейін Урбах-Астрахан тар табанды темір жол іске қосылды. Мұның да 77 шақырымы қазақ даласын басып өтті.

Солтүстік Қазақстанның дамуы үшін 1891-1896 жылдары салынған Транссібір магистралінің, дәлірек айтқанда, оның «қазақстандық» 190 шақырымының маңызы зор еді. Бұл жол қазақ пен орыс халықтарының экономикалық және мәдени жақындасуына үлкен үлесін қосты.

1901-1906 жылдары Қазақстан жерінің 1660 шақырымдық аумағын алған, Орта Азия мен Ресейдің орталығын қосатын, Орынбор-Ташкент темір жолы салынды.

1914-1917 жылдары болашақ Түрксібтің бір бөлігі Жетісу жолының Арыс-Пішпек телімі салынды.

1915 жылы Челябинскі-Троицкі-Қостанай (Қазақстан арқылы 166 км.) магистралі салынды.

1915-1917 жылдары соғылған Алтай темір жолының (Новосибирск-Семей) 122 шақырымы Қазақстан жері арқылы өтті. Бұдан басқа 1918 жылға дейін 117 шақырымдық Екібастұз-Ермак тар табанды темір жолы жұмыс істеп тұрды. 1918 жылға қарай Қазақстан аумағындағы шойын жолдың жалпы ұзындығы 2,6 мың шақырымға жетті.

Кеңес заманының алғашқы темір жолы 1920-1922 жылдары салынған Петропавл-Көкшетау телімі болды. Қазақстанның түкпірдегі аймақтарын дамыту және астықты шығару қажеттілігіне байланысты 1926-1931 жылдары Бурабай-Курорты және Ақмола стансалары арқылы Қарағандыға дейін жалпы ұзындығы 700 шақырымнан асатын жол салынды. 1924 жылы Құлынды-Павлодар теміржол желісі құрылды. Ембідегі мұнай кәсіпшілігінің дамуына 1926 жылдан басталған Гурьев-Доссор тар табанды жолы ықпал етті.

1927-1930 жылдар аралығында салынған ұзындығы 1444 км Түркістан-Сібір (Түрксіб) магистралінің аяқталуы заманалық оқиға болды. Ол Қазақстанды Сібірмен байланыстырып, республиканың экономикалық дамуына және шөлді жерлердің игерілуіне әсер етті.

Орталық Қазақстан өңірінің өндірісі үшін 30-шы жылдары салынған Ақмола-Қарағанды, Қарағанды-Балқаш (490 км), ал оңтүстік үшін Шымкент-Ленгір жол телімдері зор маңызға ие болған. Алтай тау кен өндірісінің дамуында 1930 жылы салынған Локоть-Защита (235 км), сосын Лениногорскіден Зыряновскіге дейін созылған жол шешуші рөл атқарды.