Тарих – бір күнде зерттелетін шаруа емес, сондай-ақ заттай деректер мен жазба құжаттардың көмегінсіз тарихты зерттеу де мүмкін емес. Сондықтан тарихшылар көп ізденіп, ежелгі дәуірден сақталған тарихи деректерді мұқият зерттей отырып, а ң өткен тарихын жазады. Ендеше, адамдардың өткен өміріне қатысты түрлі мәліметтерді «тарихи деректер» деп атаймыз. Өз кезегінде тарихи деректер ауызша, жазбаша, археологиялық, этнографиялық және антропологиялық болып әр түрге бөлінеді. Соның ішінде ауызша және жазбаша деректердің қазақ тарихында алатын орны ерекше. Ауызша деректер мыңдаған жылдар бойына ел арасында ауыздан-ауызға жетіп, бүгінгі күнге дейін сақталған. Мұндай деректер қатарына біз ежелден сақталған аңыз-әңгімелерді, эпостық және салт-дәстүр жырларын, шешендік сөздер мен мақал-мәтелдерді жатқызамыз. Бүгінгі таңда ауызша деректер негізінде қазақ халқының ауыз әдебиеті мен ауызша тарих айту дәстүрін жандандыру кеңінен қолға алынуда. Оның мысалы ретінде бүгінде ауызша деректер мен жазба деректерді өзара сабақтастыра отырып қазақ халқының шежіресін жазу ісінің қарқынды түрде жүріп жатқанын айтамыз.
Мен жаздыгуны жазғы демалысымды Солтустик Казахстанда откыздым. Солтустик казахстан да коптеген кызык жерлер бар екен.Сонын бірі жағажай,саяжай т.б.Быз отбасымызбен барын корып шыктык.Содан кейын быз отбасымызбен бырге Алаколге барды шештык.Алаколге бара жаткан кезде әпкем тогызкумалак ойнайк деп маган усыныс жасады.Мен бірден келыстым.Акеп маган куанып, токызкумалакты алып ойнды бастадык.ойнга беріліп калай алаколге жеткенімізді білмейкалдық.Алаколде оте кызык болды.Маган бул демалыс оте катты унады!
