1. Мәтінді оқып, ондағы мәліметтерді ауызекі сөйлеу стилінде әңгі- мелеңдер.
WALVW
ТМД елдері ішіндегі алғашқы мұхитбақ Астана қаласын-
да ашылды. Бұл – мұхиттан 3 мың шақырымнан аса қашық-
тықта жатқан әлемдегі жалғыз океанариум. Мүхитбақтың
сыйымдылығы 3 миллион литр. Мұхит суын әзірлеу үшін
120 тонна теңіз тұзы пайдаланылған. Әлемнің әр түкпірінен
теңіз жануарларының жүзден аса түрінің 2 мыңнан аса дана-
сы әкелінген. Мұнда арнайы жасалған 11 шақырымдық құ-
бырлар, 34 күшті сорғы, 6 құм сүзгісі, судың химиялық құ-
рамы мен мөлдірлігін қамтамасыз етіп тұратын су тазарт-
қыш мұхитбақ мекендеушілерінің тіршілік етуін қамтама-
сыз етіп тұрады. Мұхитбақ үлкен аквариумнан және әртүрлі
көлемдегі он бір аквариумы бар екі көрме бөлімінен тұрады.
Мұхитбақтың ең қызықты бөлігі - үлкен аквариум. Оның тү-
бінде жылжымалы жолмен жабдықталған 70 метрлік әйнек
өткел бар. Әйнегінің қалыңдығы – 7 см. Осы суасты өткелі ар-
қылы теңіз түбімен жыртқыш акулалардан қолсозым қашық-
тықта серуендеп жүре аласыз. Мұнда мұхитбақтың ең үлкен
pi - акулалар, алып теңіз алабұғасы және басқа
И ЛІЧЕК ИИ​

Три сестры,Жила-была женщина. День и ночь она работала, чтоб накормить и одеть трёх своих дочерей.И выросли три дочери быстрые, как ласточки, лицом похожие на светлую луну.Одна за одной вышли они замуж и уехали несколько лет. Тяжко заболела старуха мать, и посылает она к своим дочерям рыжую белочку.- Скажи им, дружок, чтоб ко мне поспешили.—Ой,- вздохнула старшая, услышав от белочки печальную весть,- ой! Я бы рада пойти, да мне надо сначала почистить эти два таза. —Почистить два таза?! - рассердилась белочка.- Так будь же ты с ними вовек неразлучна!И тазы вдруг вскочили со стола и обхватили старшую дочь сверху и снизу. Она упала на пол и уползла из дома большой черепахой.
Постучалась белочка ко второй дочери.- Ой, - отвечала та,- я сейчас побежала бы к матери, да очень занята: надо мне к ярмарке холста на ткать.- Ну и тки теперь всю жизнь, никогда не останавливаясь,- - сказала белочка.И вторая дочь превратилась в паучиху.А младшая месила тесто, когда белочка постучалась к ней. Дочь не сказала ни слова, даже не обтёрла рук, побежала к своей матери.- Приноси же ты всегда людям сладость и радость, моё дорогое дитя,- сказала ей белочка,- и люди будут беречь и любить тебя, и детей твоих, и внуков, и правнуков.И правда, третья дочь жила много лет, и все её любили. А когда пришла ей пора умереть, она превратилась в золотую пчёлку.Всё лето денӨч сеңлесе,Яшәдем-хатын-кыз иде. Көн-төн ул эшләде, чтоб накормить һәм одеть өч үз кызы. Һәм үсеп җиткән өч кыз тиз, ничек карлыгачлар, зат бу мәктәпкә охшаган бу светлую луну. Бер рәхмәт, бер чыкты, алар кияүгә дә киткән. Үтте берничә ел. Тяжко авырый башлады карчык һәм тагын әнисе, посылает ул үзенең дочерям рыжую белочку. - Әйт, дружок, чтоб миңа поспешили.—Их,- вздохнула олысы, ишетеп нче белочки яман хәбәрне,- дип әйтмәгез! Мин шат булыр иде сарыф, әйе, миңа кирәк башта почистить бу ике ләгән. — Почистить ике ләгән?! - рассердилась белочка. - Шулай шикләнмә, син алар белән вовек неразлучна! Предприятиегђ озатыла кинәт вскочили белән өстәл һәм обхватили старшую кызы өстән һәм астан. Ул кимегән, идәнгә һәм уползла өйдән зур черепахой. 
Постучалась белочка ко икенче кызлары. - Их, - отвечала тегесе,- мин хәзер побежала иде к әниләр, әйе бик мәшгуль: кирәк, миңа карата ярминкәсендә, кегазь, калем бу ткать. - Ярар, һәм тки хәзер гомере буе беркайчан да останавливаясь, - диде белочка. Икенче кызы әверелде паучиху.Ә төпчек месила тесто, кайчан белочка постучалась аңа. Кызы түгел, диде дә, сүзенә, хәтта обтерла куллар, побежала үз ана. - Приноси ук син һәрвакыт кешеләргә сладость һәм шатлык, минем кадерле бала,- диде аңа белочка,- һәм кешеләр сакларга һәм яратырга сине, балалар твоих, һәм онык, оныкчыклары бар. Һәм дөрес, өченче кызы яшәдем, бик күп ел, һәм барысы да аның тарафдарлары. Ә кайчан килде, аңа вакыт үләргә, ул әверелде алтын пчелку. Барысы да җәй көне-деньской җыя пчелка бал кешеләргә. Ә зимою башлагач, барысы да тирәсендә гибнет нче соћгы ике елда, пчелка йоклый " җылылык белән улье.ь-деньской собирает пчёлка мёд людям. А зимою, когда всё вокруг гибнет от холода, пчёлка спит в тёплом улье.      на татарский 

Бізді қоршаған орта табиғат. Адам өмірі үшін керектінің барлығын табиғаттан алады.

Менің ауылым кішкентай болғанымен, маған өте ыстық. Ауылымның аты ... Ауылды айнала қоршап жатқан, Темір өзені жылдың төрт мезгілінде де сәнді кербез көрінеді. Жазғы демалыста өзенді жағалап суға түсеміз. Суды ластамау керектігін анамыз әрдайым айтып отырады.

Әдемі бой көтерген мектебіміз, мәдениет үйі, кітапхана ғимараттары бар. Жер қойнауынан мұнай, газ өндіріледі. Сазды топырақты жерімізде жусан, селеу өседі. Біздер болашақ ұрпақ жеріміздің байлықтарын қорғап сақтап қалуымыз керек. Табиғатты аялау бәріміздің міндетіміз. Мен ауылымның болашақта одан әрі гүлденіп, табиғатымыздың жайнап өркендеуін тілеймін.