Прочитайте с пониманием текст. Су қалыпты жағдайларда сутегі мен оттегінің тұрақтылығын
сақтайтын қарапайым химиялық қосылыс. Ол қатты, сұйық және газ сияқты
күйде болатын бірден-бір минерал. Су – түссіз, иіссіз, дәмсіз сұйықтық. Су
қабаты 5 метрден асқанда көгілдір түсті болып көрінеді.
Жер бетінің 77,5 %-ын су алып жатыр. Су қорына мұхит, теңіз, көл,
жерасты сулары жатады. Су атмосферада бұлт, тұман, бу, жаңбыр түрінде
болады. Су буға айналады. Будан бұлт пайда болады. Ол жаңбыр, қар,
бұршақ болып жерге жауады.
Мұздықтар мен айсбергтер де су болып есептеледі. Адам, өсімдік пен
жануарлар денесінің бір бөлігі судан тұрады. Сусыз тіршілік жоқ. Бүкіл жан
иесі сусыз өмір сүре алмайды. Жер бетіндегі биологиялық өнімдердің 43 %-
ын, оттегінің 50 %-ын мұхит пен теңіздер береді.
Судың адам өміріндегі маңызы зор. Себебі, ол өсімдіктер мен
жануарлар тіршілігінде өте қажет. Су адам денсаулығына пайдалы, сонымен
қатар сусыз тазалық болмайды. Суды өндіріс орындарында да қолданады.
Жер бетінде ішетін су аз. Ол күн сайын азайып барады. Сондықтан суға
қамқорлықпен, үнемділікпен қарау керек.
Сан есім числительное. Сан есім делится на 6 видов: ЕСЕПТІК, РЕТТІК,
БӨЛШЕКТІК, ЖИНАҚТЫҚ, ТОПТАУ. БОЛЖАЛДЫҚ.
Есептік сан есім – (количественные числ.) обозначают количество
предметов. Отвечает на вопросы НЕШЕ? ҚАНША? (сколько?)
Мысалы: жеті, бес, төрт
Реттік сан есім (порядковые числ.) обозначают порядок при счете
предметов. Отвечает на вопросы НЕШІНШІ? Образуются от Есептік сан
есім при суффиксов -ыншы/-інші, -ншы/-нші.
Мысалы: алты - алтыншы, бес - бесінші, жиырма үш – жиырма үшінші
Бөлшектік сан есім (дробные числ.) обозначают число или количество
в дробных величинах. Отвечает на вопрос НЕШЕ? ҚАНША?
Мысалы: үштен бір бөлігі (1/3), бір бүтін оннан бес (1,5)
1-тапсырма. Мәтіннен сан есімдерді теріп жазып, мағынасына қарай
ажыратыңыз.
Выпишите из текста числительные и определите их вид.
