2 тапсырма Сделать кластер
Вот текст:

Жазы-қысы құс салатын Ораз әр күні қоржынын толтыра құс,
қанжығасын толтыра аң әкелмей қоймайды екен… Ораз атқан
құстарын не ілдірген аңдарын соларға үлестіріп, өзі үйіне бірер күнге
ғана азық әкеледі екен.
Ораз қыстыгүні күзен, тышқан, түлкі, қасқыр сияқты аңдарды
да көп аулаған. Бірақ солардың да терісін сатып пайда қылмай, кім
көрінгенге сауғаға бере берген.
Оның аса дос көретін тобы балалар еді. Жазда, қыста аңға шықса,
қасында балалар қаптап жүретін. Сауғасын ол балалардан да аямай,
күндік олжасын үлестіріп беретін. Бүгін құр қалған баланы ертең
риза қылатын.
Ораздың аңға ерте шығатынын білетін балалар таңертең оның
үйінің маңайына жиналады. Ораздың жалғыз ғана аты болатын.
Қардың жұмсақ, жұқа кезінде ол аңға атпен шығады. Қар қалыңдаған
кезде жаяу шығады.
Жасы сол кезде алпыстарды орталаған Ораздың денесі тіп-тік,
жүрісі шапшаң. Ол ит терісінен істеген биялайын оң қолына киеді
де, томағалы бүркітін жұдырығына қондырып:
-Ал, кәне, жүріңдер, балалар! - деп жөнеле береді. Қаптаған бала Ораздың соңынан ере таратады​

Табиғат біздің анамыз

Адам табиғаттың ажырамас бөлігі Табиғат пен адам қатар ұғым Адамсыз табиғат табиғатсыз адам өмір сүруі мүмкін емес. Адам табиғатты қасиет тұтады Табиғат тіршіліктің құт-берекесі.

Табиғатты қорғау- біздің парызымыз. Табиғаттың ғажайып әсемдігін көз алдына елестете отырып, өзің бір керемет сезімге бөленесің. Табиғаттың бар әсемдігін, бар кереметін, оның әрбір әсерін сөзбен де, жазумен де жеткізу оңай емес. Оның керемет көрінісі жаныңды тербетеді. Бұлттары аппақ мақтадай, шөптері жасыл кілемдей төселген. Табиғат тіршілік көзі. Оның әрбір әсері адам өмірінде үлкен роль атқарады. Аяулы табиғатсыз осы ғаламда өмір сүру, тіршілік ету мүмкін емес еді. Жыл мезгілдерінің өзгеруі де, табиғатты одан әрі әсерлейді. Әр жыл мезгілі әр қилы. Төрт жыл мезгілі бізге төрт түрлі ғажайып күйін сыйлайды. Таудан сарқырап аққан өзеннің айналасында өксіген оттай жанған жануарларды көрудің өзі керемет көрініс емес пе?! Бау-бақшада өскен жеміс-жидектердің иісі мұрын жарады. Жайқалып өскен түрлі гүлдер көзге өз кереметтігін сыйға тартады. Аспаннан күннің көзі түскенде, жердің жүзі қуана қыбырлайды. Көлдер қойнын ашса, қаңқылдап оған құстар қонар. Табиғат жайлы өнегелі сөздер, мақалдар мен өлең- жырлар да аз емес. Оның керемет әсемдігін жырлаған, суреттеп жазған ақындар баршылық. Табиғат көркемдігін өз өлең-шумақтарында жырлаған ақындардың қатарында Абай Құнанбайұлы («Жаз!, «Күз», «Қыс»), Сұлтанмахмұт Торайғыров («Шілде»), Қасым Аманжолов («Дауыл»), Ыбырай Алтынсарин («Өзен») сияқты ақындарды атауға болады. Табиғат көркемдігін ақ қағаз бетіне түсірген ақындарымыз оның құдіретін білген. Сол өлең жолдарын болашақ ұрпаққа, яғни бізге қалдырып отыр. Біздің әрбір басқан қадамымыз, әрбір істеген ісіміз табиғатқа байланысты болғандықтан, оның біздің өмірімізде ерекше орын алуы сөзсіз. Бірақ, адамзаттың кейбір істері табиғатқа кері әсер етуде. Оның кері әсері біздің денсаулығымызға да зиян келтіреді. Табиғатты қорғау- табиғатты аялау әр адамның міндеті. Үлкен- кіші әрдайым оны таза ұстап, құрмет тұту қажет. Оның бізге қаншалықты қажет екені баршамызға мәлім.

1. Сен Арал теңізін көрдің бе?

Бірнеше рет көрдім
2. Арал теңізінде суы тартылып қалмады ма?
Суы азайғанмен Арал теңізінде тіршілік қайтадан жанданып келеді.
3.Арал теңізі балықшылары Ұлы Отан соғысы кезінде жауынгерлерге теңіз балығынан жібергенін естіп пе едің?
4. Мен білмейді екенмін, сен Арал теңізі туралы ол әңгімені қайдан естідің?
5. Арал теңізі туралы атам маған көп әңгіме айтып берген, ал сен тұз шығатыны туралы білесің бе?
6. Кәдімгі ас тұзы Арал теңізінен шығады ма?
Ия, иодталған тұз шығарады.
7. Сенің Арал теңізін көргің келе ме, бірге барып қайтайық.?