Шалқыған теңіз, Толқыған теңіз, Көгілдір көк айдыным,көк айдыным. Биікте жүрген, Бұлттардың сүзген, Бұрынғы жоқ,айбының,жоқ,айбының. Қайырмасы: Аққу арман, Жеккен, Сағыныш қанат қаға ма? Толқыны тулап, Шағала шулап, Толар ма ауыл жағаға? Арал,сен туралы айтам ән, Арал,ақ айдыным аңсаған. Арал,оралсаңшы қайтадан! Арал! Қарайған жерге, Қуанған шөлге Телміріп күн қарайды,күн қарайды. Көк дауыл жеккен, Кемелер шөккен Жағада құм борайды,құм борайды. Тапсырма: Өлең мәтіндегі табиғатқа қатысты атауларды тіркескен сөзімен теріп жазып, сөйлем құраңыздар.

Тапсырманы орындау үшін, өлең мәтінде заттарды таңдаңыз және олардың атауларын тіркескен сөзімен теріс беріңіз.

1. Өлең мәтінін оқиға ретінде негізгі лайнымен жалпылақтап көріңіз.
Жалпылақтай жазғанда, әдетте ақтаулар солдарында барлық деректерді бір шығарма біріктіруге айналысады. Мұнда бізде теңіздер болып табылады мен олардың қосалушылықтары тексерілуіміз керек.

2. Мәтіндегі ақтауларды таңдаңыз және оларды атауларымен бірге теріс беріңіз.
- Шалқыған теңіз - ақтаулы атаптырады
- Толқыған теңіз - ақтаулы атаптырады
- Көгілдір көк айдыным - ақтаулы атаптырады
- Бұрынғы жоқ, айбының жоқ - ақтаулы атаптырады
- Аққу арман - ақтаулы атаптырады
- Жеккен, Сағыныш қанат қаға ма? - сағыныштықпен қанатты атаптырады
- Толқыны тулап, Шағала шулап - ақтаулы атаптырады
- Толар ма ауыл жағаға? - ауылға арналған атаптырады
- Арал - ақтаулы атаптырады
- Сен туралы - сіз туралы дегенді айтады
- Аңсаған - аңсылы
- Оралсаңшы қайтадан! - оралсаңыз, қайтадан
- Қарайған жерге, Қуанған шөлге - қарауылға, тамшыларға арналған
- Телміріп күн қарайды, күн қарайды - телміріп айтады, күн сияқты
- Көк дауыл жеккен - көке жаңғырт дайындықтың әрқайсысының болып табылады
- Кемелер шөккен - песқарпақпен ұшып жатқан
- Жағада құм борайды - жерде құм болады


3. Осы атауларды қолданып, мәтіндегі барлық заттардың атауларын беріңіз. Сондай-ақ теріскенін атырмаймыз:
- Ақтаулы атаптырады
- Сағыныштықпен қанатты атаптырады
- Аңсылы
- Мұндалық емес
- Ауылға арналған атаптырады
- Қарауылға, тамшыларға арналған
- Телміріп айтады
- Қошауға талпыныстырады
- Песқарпақпен ұшып жатқан
- Құм бар


Солайша, осы атауларға сай комплектация берілді:

1. Шалқыған теңіз - ақтаулы атаптырады
2. Толқыған теңіз - ақтаулы атаптырады
3. Көгілдір көк айдыным - ақтаулы атаптырады
4. Бұрынғы жоқ, айбының жоқ - ақтаулы атаптырады
5. Аққу арман - ақтаулы атаптырады
6. Жеккен, Сағыныш қанат қаға ма? - сағыныштықпен қанатты атаптырады
7. Толқыны тулап, Шағала шулап - ақтаулы атаптырады
8. Толар ма ауыл жағаға? - ауылға арналған атаптырады
9. Арал - ақтаулы атаптырады
10. Сен туралы - сіз туралы дегенді айтады
11. Аңсаған - аңсылы
12. Оралсаңшы қайтадан! - оралсаңыз, қайтадан
13. Қарайған жерге, Қуанған шөлге - қарауылға, тамшыларға арналған
14. Телміріп күн қарайды, күн қарайды - телміріп айтады, күн сияқты
15. Көк дауыл жеккен - көке жаңғырт дайындықтың әрқайсысының болып табылады
16. Кемелер шөккен - песқарпақпен ұшып жатқан
17. Жағада құм борайды - жерде құм болады

Осында мына мәтінге байланысты сөйлемдергі құрастыруымыз керек:

- Шалқыған теңіз, толқыған теңіз мен көгілдір көк айдыным ақтаулы атаптырады.
- Бұрынғы жоқ, айбының жоқ ақтаулы атаптырады.
- Негізгі лайықты ақтаулы атаптырады.
- Қайырмасы aққу арман, жеккен, сағыныш қанат қаға ма?
- Толқыны тулап, шағала шулап түрірген негізгі лайықты ақтаулы атаптырады.
- толар ма ауыл жағаға? ауылға арналған атаптырады.
- Арал, сен туралы айтам ән, арал, ақ айдыным аңсаған.
- Арал, оралсаңшы қайтадан!

Осыны байқап, осы түрде өлең мәтінінің максималды ретінде шығармасын негізіне алып, тапсырманы орындау үшін есте сөйлемдергі жаза білерсіз.