уакыты 1837 1847 жылдар аралығы
ХІХ ғасырдың 20 30 жылдарында отаршыл өкімет билігі мен қазақ халқының арасындагы қарым-қатынас елеулі түрде шиеленісе түсті. Біріншіден кіші жүз бен орта жүздегі хан билігінің жойылуы султандардын билердің және батырлардың едәуір бөлігінің наразылығын туғызды. Екіншіден патша үкіметі қазақ халқының ежелден келе жатқан дәстүрлі жерін әскери бекіністер салу үшін тартып алынды. Үшіншіден, бұрын Ресейге ешкандай алым салық төлеп көрмеген казактарға ендыгы жерде жасак, түтін салығы жол салығы сияқты алым салық түрі көбейебастады Қазақ өз жерін өзі жалдап пайдаланатын жағдайға түсті.Төртіншіден патша үкіметінің әскери отрядтары ауылдарына шабуыл жасап, күн корсетпеді,олар байырғы халықтықатты күйзеліске ұшыратты. Көтерілістің басты мақсаты қазақтардың патша үкіметі тартып алған жерлерін кайтарып алу жөнінде,отаршылар енгізген алым салықты көзінжою максатында болды.
Тұйық етістік, жіктік жалғау:
тый: тыю; тыйдым, тыйдың, тыйдыңыз, тыйды
сый: сыю; сыйдым, сыйдың, сыйдыңыз, сыйды
ұлғай: ұлғаю; ұлғайдым, ұлғайдың, ұлғайдыңыз, ұлғайды
той: тою; тойдым, тойдың, тойдыңыз, тойды
оқы: оқу; оқыдым, оқыдың, оқыдыңыз, оқыды
жібі: жібу; жібідім, жібідің, жібідіңіз, жібіді
байы: баю; байыдым, байыдың, байыдыңыз, байыды
кейі: кею; кейідім, кейідің, кейідіңіз, кейіді
Тәуелдік жалғау:
орын: орыным, орының, орыныңыз, орыны
ойын: ойыным, ойының, ойыныңыз, ойыны
әріп: әрібім, әрібің, әрібіңіз, әрібі
құлып: құлыбым, құлыбың, құлыбыңыз, құлыбы
құлақ: құлағым, құлағың, құлағыңыз, құлағы
жүрек: жүрегім, жүрегің, жүрегіңіз, жүрегі
топ: тобым, тобың, тобыңыз, тобы
қорап: қорабым, қорабың, қорабыңыз, қорабы
