І.Оқылым. Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орында. Еліміз тәуелсіздігін алып, өз алдына дербес мемлекет бола бастаған күннен-ақ азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуына үлкен мән беріліп келеді. Бұған басты дәлел- Ата заңымыздың түгелдей азаматтардың құқықтарына, бостандықтарына, мүдделеріне арналғандығы. Бұл – демократиялық ашық қоғамда өмірдегі барлық құндылықтардың ішінде адам құқықтары мен бостандықтары өте маңызды болып саналатындығының айғағы.

Тәуелсіздікке қол жеткізу қаншалықты қиын болса, оны сақтап, нығайту жолындағы қиындықтарды еңсеру де оңай емес екені тарихтан белгілі.

Заң- қоғамның негізгі тірегі. «Қоғам» деп отырғанымыз – біздер. Әр адам өз елінің де, өзге елдердің де заңына бағынуға міндетті. Өмірдегі жағымсыз жағдайлардың көбі осы заң талаптарын білмегендіктен туындайды.

Бала - ел азаматы. Сондықтан оның құқықтары мен заңды мүдделері 200 жылы қабыданған «Балалар құқы туралы заңмен» қорғалады. Ата-ана, қамқорлыққа алу органдары, сот, прокурор бала құқығын қорғайды.

Заң бойынша бала сыйға не мұраға алған мүлікті меншіктеуге құқылы, сондай-ақ еңбек етіп, пайда табуға, пәтер иесі болуға, т.б. құқылы. Мемлекетіміз көпбалалы отбасыларға мемлекет тарапынан түрлі көмек көрсетеді.

Осылай еліміздің азаматтары заңмен қорғалуға құқылы.

1. Тест тапсырмасын шеш. 5

1. Конституция не үшін қажет?

А. адам құқығын қорғауға В. заңнан қорғануға С. басқа елдің заңына бағынбауға

2. Демократиялық қоғамда не құнды болып саналады?

А. білім В. өмір С. мүлік Д. бәрі дұрыс

3. Қоғам деп нені айтамыз?

А. жер В. халық С. әлеуметтік топ

4. Бала мүлік иесі бола алады ма?

А. әрине, бола алады В. Жоқ, кәмелетке толғанша бола алмайды

5. Азамат мүддесі дегеніміз не?

А. құқығы В. білімі С. ойлау қабілеті

Керней - старинный духовой казахский музыкальный инструмент, поддерживающий боевой дух воинов во время сражений.Камышовые и роговые сырнаи (кос сырнай, камыс сырнай)использовались в пастушьем быте. Игра на этих казахских музыкальных инструментах поднимала настроение одинокому пастуху, шедшему за стадом.Сыбызгы - широко распространенный казахский музыкальный инструмент в народном быту. Изготавливался из камыша, дерева, реже из металла, в виде двух деревянных желобков, скрепляемых нитью полыми сторонами.Саз сырнай - старинный духовой казахский музыкальный инструмент.В 1971 г. при раскопках сожженного в XIII в. древнего города Отрара был найден "предмет величиной с гусиное яйцо с двумя отверстиями по бокам". Это был саз сырнай. Сегодня его тембр - мягкий и теплый передать радость и печаль, пение птиц и завывание степного ветра, стал одним из символов исконно национального искусства. Заслуга возрождения саз сырная, как и других древних казахских инструментов, принадлежит Болату Сарыбаеву - и сследователю и собирателю казахских музыкальных инструментов, профессору, преподавателю Государственной Казахской консерватории им. Курмангазы.Узкирик - духовой казахский музыкальный инструмент типа свирели в форме парящей птицы, родственный саз сырнаю. Изготавливался из глины. Звук узкирика похож на звук ветра, отсюда и его название ("узкирик" значит "свист ветра"). Аналогичный узкирику инструмент, гораздо меньший по размерам, сохранился у башкир. Инструменты, близкие саз сырнаю и узкирику в виде детской игрушки, свистульки существуют у тюркских народов Поволжья. В охотничьей практике казахов, проживающих в Монголии, узкирик выполняет прикладную функцию. Его свистящий звук служит на охоте манком при ловле лис.

Қыс.Даланы аппақ қар жапты.Анда-санда күн борап тұрады.Дала сондай бір тамаша күйге бөленген күйін айтсам сенбейсің, керемет көз жауын алады.Енді сол аппақ кілем үстімен жүрсең көңілің бір көтеріліп қалады.Шанамен сырғанау,шаңғы тебу,мұз үстімен жүру,қар үйін жасау сияқты қыс қызықтары жетіп жатырлық.Қыстың тағы бір көркі аққала. Аққала жасағанға не жетсін. Қыстың келгенін сол білдіреді. Аққаланы жасау оңай. Оны жақсы етіп безендірудің өзі бір ғанибет. 
Қысты  сипаттап әңгімелеу сол мезгілді көз алдыңа елестету  дегенмен бірдей. Осындай қызығы мол қысты қалай жақсы көрмейсің?!