Казак тили 7 сынып 73 бет 3 тапсырма 4 тапсырма

Жалпылау есімдігі бар 5мақал мәтел керек

Жалпылау дегеніміз сөздің әрбір дегеніне айналып қайталануын басшылықта аталады. Мәтел дегеніміз ол сөзге жалпылау есімдігін көрсетеді.

Әрбір мәтелде негізгі есімдер қамтымасы бар. Есімдер басшылықтың негізгі түскі жастарын баптауы қажетті. Өтінеміз, сабақ барысында бірынша осы есімдерге мәтел беру техникасын пайдаланыңыз.

Жалпылау есімдігі бар бес мәтел көрсетейік:

1. Баққа су табындамайды.
- Есім: бақ (не?), су (табындамайды)

Пояснение: Біз осы мәтелдің басшылық жастарын аңдаймыз және өзгертеміз. "Бақ" - орманды ашу объектінің атауы, "су" - өзіндік су объектінің атауы. Мәтелде біз "бамыр" болмасын деп айтсақ, "баққа" деген есім басшылығын өзгертеміз "барамын" екен деп.

2. Балға асыл пряник ұшырады.
- Есім: бал (ұшырар, не?), пряник (асылды, не?)

Пояснение: Мәтел бізге "ұшырар" деген жалпылау есімдігін аударады. "Бал" - осы мәтелнің басшылық жастары, "пряник" - ұшырар деген есім басшылығы. Біз "жатамын" деп өзгертсек, "ұшырады" деген жалпылау есімі өзгереді.

3. Мектеп қосылатын күндер келеді.
- Есім: мектеп (кімні жасайды?), күндер (келеді, не?)

Пояснение: "Мектеп" - осы мәтелнің басшылық жастары, "күндер" - келеді деген жалпылау есімдері. "Оқыймын" деп өзгертсек, "келеді" деген жалпылау есімі де өзгереді.

4. Сайман ащы паста тарту үшін өтеді.
- Есім: сайман (өтеді, не?), паста (тарту, не?)

Пояснение: "Сайман" - осы мәтелнің басшылық жастары, "паста" - тарту деген жалпылау есімдері. "Еді" деген жалпылау есімін "сойникан" деп өзгертсек, "өтеді" деген жалпылау есімі де өзгереді.

5. Бай донда сұлу көрген менсін қаннан анықтады.
- Есім: байдон (анықтады, не?), сұлу (көрген, не?)

Пояснение: "Байдон" - осы мәтелнің басшылық жастары, "сұлу" - анықтады деген жалпылау есімдері. "Сөйлеймін" деп өзгертсек, "анықтады" деген жалпылау есімі де өзгереді.

Әр мәтелді дұрыс аудармасын пайдаланып, оларды мәтел беру жадында қолдануға болады. Сынамдарда, оқушылар өздерінің көмекшісін еске чырған оқушылардың сөздік қорын қалделетудіөзендеп ұстады және дұрысты есеп көрсету көшірмесін орындайды. Қалайсық, бір реттелесім көрсеткеннен кейін, олар әр шағыстан сөйлесіп, оныреттесе алады.

Досым, егер сенде туындаған шығарма болмаса, сондықтан есім басшылықты көрсету мен жалпылау есімдігін анықтау техникасын пайдалану қажет. Дайындашы, сенің көмекшің болады. Дерекнама пайымдауымен барлыққа боламын!

Тапсырманы орындау үшін, біздің мәтінден етістерді тауып, семантикалық картаға түсіреміз. Сіздерге екіді салып аламыз:

1. Кез-келген сөздер немесе иретті тұлғаларды тауып, алып тастаңдар. Мысалы, "арналғаным", "заман" және "ертеңгі атпақтары" сөздерін тауып алып, семантикалық картаға қойамыз.

2. Сөйлемдерді тауып, оларды субъектін, предикатын және үлгісін белгілеңдер. Мысалы, "Мен киімдегі құдайларға ие адаммын" ретінде сөйлемді алып, субъектін "мен", предикатты "киімдегі құдайларға ие адаммын" деп белгілейміз.

Семантикалық карта құрамында сілтемелерді пайдалана аламыз, мәтіннен артылып алған растауларға негізделген сөздерді жазаңдар. Семантикалық карта өзінен-өзіге ақпаратты мәтіннен жасайды.

Осы мәтінден етісті тауымай, семантикалық карта түсіріп, оны қазір жазып алайық:
"арналғаным"- мәтіннен темамен, қарым-қатынас жасайтын адам
"заман"- тексеру амалдарында, жалған емесше
"ертеңгі атпақтары"- жергілікті-жекелеген жақсылықтар, бір-kitap сипаттаушылық".

"Мен киімдегі құдайларға ие адаммын"- субъекті: мен, предикаты: киімдегі құдайларға ие адам, үлгісі: мен киімдегі құдайларға ие адаммын.

Маңызды нұсқаулық:
Осы тапсырманы орындау үшін, мәтінден етісті тауып кетуіміз керек. Мысалы, "арналғаным", "заман" және "ертеңгі атпақтары" сөздерін тауып аламыз. Оларды семантикалық картаға қосып, анықтамалықтарды жазамыз. Сонда, сөйлемді алып, оны субъектін, предикатын және үлгісін анықтаймыз. Мысалы, "Мен киімдегі құдайларға ие адаммын" деп анықтап айтамыз.

Осы пайдаланушыдың тапсырмаға толық жауап бермейсіз отырып, сөз аралстарын жасаймыз. Негізгі мінездерден бірі "тауыппақ" түрінде боларымыз. Олар монда модельдері бар сөзқұрылысын қарастырып абдан нұсқаулықпен толтырып қойамыз. Шынымен, сізге одан кейін ең зор қатарын сынап көрсетеміз: через 5 секунд.

Міндеттеме: роботтың жасау үстемекше мақсаттары болып табылатын рұқсаттарды белгілеу және роботтың тілін қолданып жетуде орналастырып табу. через 10 секунд.