138 бет 4 тапсырма Мәтін бойынша 5 сұрақ құрастырыңыз.
-тапсырма. Тыңда.
Мәтінді оқы.
Қазақстанда Құралай Нұрқаділова, Берік Ысмайылов, Айгүл Қасымова, Аида
Қауменова, Камила Құрбани, Мая Қуандықова және т.б. заманауи сәнгерлер киім
кию үлгісін жасайды. Олар Қазақстандағы сән өнерінің дамуына зор үлес қосты. Түрлі
сәндік үлгілердегі киімдерді ойлап тауып, халыққа ұсынды. Бұл сәнгерлердің қолынан
шыққан сәнді киімдерді көбінесе сахнада жүрген өнер адамдары киеді. Сәнгерлер өнер
адамдарының сұранысы бойынша арнайы киім үлгілерін дайындайды.
Қазір сәнді киімдерді тігумен айналысатын аттары елімізге танымал «Сымбат»,
«Ерке-Нұр», «Фортуна», «Сара», «Нұр әсем», «Роза», «Дэва» сияқты сән ательелері бар.
«Сымбат» сән академиясы 1947 жылы тігін зертханасы болып құрылған. Қазір әлемге
танымал холдингке айналды. 1972 жылы Қазақстан мамандарының сән үлгілері алғаш
рет шетелге шығарылды. Шетелдегі сән майталмандарының сынынан өтті. 1988 жылы
«Сымбат» сән үйі «Золотая лента» бас жүлдесіне ие болды. Ол Қазақстандағы «Must
industries» (АҚШ Нью-Йорк) секілді танымал компаниялар үшін аты әлемге әйгілі
«Chico's», «White and black», «Victoria secrets» атты сауда маркаларымен киім үлгілерінің
айрықша дизайнін жасап шығарады. Компанияның топтамалары халықаралық
подиумдарда жылына екі рет көрсетіліп тұрады.
1987 жылы «Сымбат» сән театрының негізі қаланды. Сәатры көптеген шетелдік
сән жәрмеңкелеріне қатысқан. «Сымбат» сән театры Қазақстанның атынан 30-дан
астам елде өз топтамаларын көрсетіп келеді. Франция, Англия, Италия, Канада,
Корей Республикасы, Ресей және т. б. елдерде танылды. Онда қазақ халқының ұлттық
ерекшеліктері мен мәдениеті негізге алынып,
киім үлгісі жинақталған.
«Сымбат» сән журналы 1958 жылдан бастап жарық көре бастады. Бүгінгі таңда
мұндай сән журналдарының саны көбейді. Олар: «Burda», «Сәулелі сән» (қыз-
келіншектерге арналған мұсылмандық сән журналы). «Ерке-Нұр» компаниясының
жанынан 2007 жылдан бері «Ерке-Нұр» атты қыз-келіншектерге арналған әдеби-
танымдық сән журналы шығып келеді.

Ыбырай Алтынсарин (шын аты — Ибраһим, 1841—1889) — қазақтың аса көрнекті ағартушы-педагогы, жазушы, этнограф, фольклоршы, қоғам қайраткері. 1841 жылы Қостанай облысы Затабол ауданында дүниеге келген. Атасы Балғожа кішкентай Ыбырайды Орынборда ашылған орыс-қазақ мектебіне береді. 1859 жылы мектепті үздік деген бағамен бітіреді. 1859 жылы өз елінде тілмаш болады. 1864 жылы Торғай мектебіне мұғалім болып келеді. 1876 жылы Петербург Қазан қалада болады. Торғай облысы мектептің инспекторы болады. 1879-1883 жылдары Торғай облысында жаңа мектептер ашады. 1881 жылы Омбы қаласында тұнғыш мұғалімдер мектебін ашады. 1876 жылы "Қазақ хрестоматиясы" оқу құралын жазады.  Ы.Алтынсарин 19 ғасырдың екінші жартысында қазақ қоғамындағы әлеуметтік теңсіздіктерді көре білген қаламгер.

Қазақ тілі осы мемлекеттің түпкілікті тұрғындары қазақтардан басқа Қытай, Монғолия, Иран, Ауғанстан, Түркия мемлекеттері мен ТМД-ның Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркіменстан сияқты республикаларында тұратын қазақтардың да ана тілі.

Қазақ тілі – батыс түркі тілінің қыпшақ тармағына жатады. Бұл тармаққа кіретін тілдер – қарақалпақ, ноғай, татар, башқұрт, қырғыз, қырым татары, қарайшай, балқар, құмық және тағы басқа тілдер. Қазақ тілі - өзіндік әдеби, ғылыми және саяси жазу нормасы қалыптасқан бай тіл. Қазақ тілінің тарихы әртүрлі тарихи кезеңдерді бастан кешкен қазақ халқының тарихымен тығыз байланысты.

Оның қалыптасуға бет алуы ХІ-ХІІ ғасырлардағы Түрік қағанатының пайда болу кезеңінен басталып, ХҮ ғасырдағы қазақ хандығы тұсында әбден қалыптасып болған еді. Басқа түркі тілдерімен салыстырғанда, сөздік қоры жөнінен, қазақ тілі – ежелгі таза қалпын тұтас сақтап келе жатқан тілдердің бірі. Ғалымдардың пайымдауынша, қазақ тілінің ауыз әдебиеті және жазба әдебиеті сияқты екі қайнар көзі бар.

Қалыптасудың барлық сатыларын бастан кешірген ана тіліміз – мейлінше жетілген ұлттық тіл.

Ана тілімізде әдеби шығармалар, ғылыми-бұқаралық, техникалық, құқықтық, педагогикалық, саяси, өнертанушылық әдебиеттер жарияланады. Тіліміз еліміздегі азаматтардың өзара қарым-қатынас тілі болумен ғана шектеліп қалмайды, оның мұрағаттық, ақпараттық қасиеттері де мол. Қазақ тілі – бай да құнарлы тілдердің қатарына жатады. Ежелгі бабаларымыздың тарихы, шежіресі және түрлі әдеби мұралар бүгінгі ұрпаққа өзіміздің осы ана тіліміз арқылы жетіп отыр. Тіл тарихы халық тарихына ұқсас. Қоғамның жылжып, өзгеруіне байланысты тіл де дамып, өзгеріп отырады.

Қазақ тілі тарихында орын алған түрлі қиындықтар мен дағдарыстардың объективті себептері бар. Біріншіден, қазақ халқы үш ғасырға жуық орыс отаршылдығының қыспағында болып, ұлт ретінде жойылып кетудің бірнеше сатыларын бастан кешірді. Екіншіден, Жоңғар шапқыншылығының халқымызға тигізген зардаптары да орасан зор болды. Үшіншіден, Кеңес өкіметі жетпіс жылдан астам уақыт бойы ұлттардың жақындасуы деген желеумен ұсақ ұлттардың тілдеріне қысым жасап келгені белгілі.

1989 жылы 11 қыркүйекте қабылданған “Тіл туралы” Заңда “Тіл - халықтың ұлы жетістігі, әрі оның ажырамайтын және бөлінбейтін белгісі”делінген. Ал бірінші баптың бірінші тармақшасында “Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады” деп жазылған.

Елбасы Н.Ә.Назарбаев “Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде” деген тұжырымдаманы үнемі айтып келеді. Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге көтерілген кейінгі жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік танытуда. Бірақ әлі шешілмей жатқан түйінді мәселелер де баршылық.

Халық тәуелсіздігінің ең басты белгісі - оның ана тілі, ұлттық мәдениеті. Өзінің ана тілі, ұлттық мәдениеті жоқ ел өз алдына мемлекет болып өмір сүре алмайды. Дүниедегі барлық халық тәуелсіздікке ұлттық қадір-қасиетін, мәдениетін, ана тілін сақтап қалу үшін ұмтылады. Сондықтан, кез-келген мемлекет өзінің аумақтық салт-дәстүрін, ана тілін ерекше қорғайды.

Ана тілін дамыту, қорғау дегеніміз – өз ана тілінде таза сөйлеу және оны жақсы біліп, туған анадай сүю.

Сүйемін туған тілді – анам тілін,

Бесікте жатқанымда-ақ берген білім.

Шыр етіп жерге түскен минутымнан,

Құлағыма сіңірген таныс үнін, - деп С.Торайғыров ағамыз жырлап өткен.

Ана тілінің күші мен құдіретін туған халқымыз әуелден-ақ бағдарлап, сөз өнерін бар өнердің басы деп санаған. Мысалы: “Өнер алды – қызыл тіл”, “Тіл тас жарады, тас жармаса бас жарады”, “Тоқсан ауыз сөздің, тобықтай түйіні бар” сөздері халқымыздың орынды сөзге қандай мән бергенін көрсетеді. Абайдың даналығына, Махамбеттің батылдығына, Бұқардың ақылгөйлігі мен халқына деген жанашырлығына, Абылайдың данышпандығына, Бөгенбай мен Қабанбайдың ерліктеріне сүйсініп, рухани өмірімізге азық етеміз.

С.Бегалин атындағы Мемлекеттік республикалық балалар кітапханасы назарларыңызға

“Қазақ тілім, өркенде,

Бола бер күшті, көркем де!” атты әдістемелік құралды ұсынып отыр.

Құрал мұғалімдер мен оқушыларға ғана емес, ұрпақ өсірер, оның келешегін ойлар исі қазаққа арналады