Объяснение:
Бала бесіктен белі шығып, еңбектенуден өткен соң, аяғын қаз-қаз баса бастайды. Өз аяғымен туған жерінің топырағын басып, із түсіріп, өз көзімен алдына қарап, таң-тамаша болады. Бұл кішкентай бөбектің ең алғашқы талпынысы, өзі жасаған тіршілігі. Осындайда дана қазақ баланың келешегіне ақ жол тілеп,«балам тез жүріп кетсін» деген ниетпен «тұсаукесер» тойын жасайды.
Халықтық түсінік бойынша, тұсауы кесілмеген бала сүріншек болады.Тұсаукесер тойы да сүндет той секілді әрбір қазақ шаңырағында ерекше дайындықпен міндетті түрде аталып өтілетін дәстүрлі қуаныш.
Алдымен тұсаукесер күні белгіленіп, арнайы қонақтар шақырылады. Бұл күні кейбір ауқатты адамдар көкпар тартқызып, арты думанды тойға ұласып кетуі ғажап емес. Жиналған көпшілік арасынан көбінесе жүрісі жылдам, қимылы ширақ, іске епті қасиеттерімен көзге түсетін қағылез, пысық адам таңдалып алынып, нәрестенің тұсаукесерін соған тапсырады. Тұсау кескен адамға сәбидің тұсауына байланып, арнайы «тұсау кесер» сыйлығы беріледі.
Әдетте қазақтар бала тұсауынала жіппен, қылдан ескен шыжыммен немесе ішекпен кескен. Мұның мәні мынада: қазақ баласын сөзді естіп ұға алатын, айтқанды ептеп істейтін кезінен – осы тұсауы кесілген күннен бастап ұрлыққа, зорлыққа, жырындылыққа барма, жолама деп баулиды. Біреудің ала жібін аттама, бүлінгеннен бүлдіргі алма дегенді әу бастан-ақ құлағына сіңісті етеді. Аяқтағы жіптің ала болуы да, оның кесілуі де жоғарыдағыларға жолама, ондайдың жолын қолыңнан келсе кес, дүниенің азы біреудің бір құлаш жібіне ең құрығанда бұзауға бас жіп болар ма деп қызықпа, тұсауындағы жіпті кескендей ондай арам кезіксе, кесіп құртуға тырыс дегені.
Тұсау кесер сәті алдында жиналғандар кең дала, таза ауаға шығып, үсті түрлі тәтті дәмге толы бала-шағаға арналған дастарқан маңына, қызық тамашаға жиналады. Дастарқан жанына қазық қағып, аяғы тұсалғанбаланы арқандап қояды.Тойдың негізгі жанкүйерлері – балалар алыстан жаяу жарысқа жіберіледі, озып келгені арқанды қиып, дастарқандағы бар дәмге ие болады, оған арнайы сыйлық беріледі.
Бұдан соң, «Жүйрік бол!», «Шауып кет!» т.б. тілектерді айта отырып, екі қолынан екі а ң тұсауын таңдалып алынған адам кесіп жібереді. Тұсауы кесілген соң, сәбиді екі адам ортаға алып шығады да, тез-тез жүгіреді. Осы кезде«Тұсаукесер» жыры шырқалады:
Міне, осыдан бастап шынашақтай қазақтың өмір жолының алғашқы ізі жер бетін шимақтайды, қиындығы мен қызығы мол жаңа өмірі басталады. «Тұсаукесер» – баланың осы өмір сапарының сәтті болуы үшін ақ ниетпен жасаған ырымы, Құдайға деген құлшылығы.
Каспий имеет океаническое происхождение — его ложе сложено земной корой океанического типа. 13 млн лет назад образовавшиеся Альпы отделили Сарматское море от Средиземного[26]. В результате замыкания Сарматского моря появилось пресноводное Понтическое море[27]. На месте пересохшего Понтического моря осталось Балаханское озеро (на территории южного Каспия)[28]. Балаханский бассейн оставил 2500 м осадков, хорошо сохраняющих нефть и получивших название Балаханской продуктивной толщи[29]. Впадавшие в Балаханское озеро с востока река палео-Узбой или система палеорек, тёкших из Средней Азии, сформировали челекенскую (торонглинскую) свиту красноцветной толщи Туркмении[30]. 3,4—1,8 млн лет назад (плиоцен) существовало Акчагыльское море, отложения которого исследованы Н. И. Андрусовым. Акчагыльская трансгрессия сменилась домашкинской регрессией (падение на 20—40 м от уровня акчагыльского бассейна), сопровождавшейся сильным опреснением морских вод, что обусловлено прекращением поступления морских (океанических) вод извне[31]. После короткой домашкинской регрессии в начале четвертичного периода (эоплейстоцена) Каспий почти восстанавливается в виде Апшеронского моря, которое охватывает Каспий и заливает территории Туркмении и Нижнего Поволжья[32]. В начале апшеронской трансгрессии бассейн превращается в солоноватый водоём. Апшеронское море образовалось от 1,7 до 1 млн лет назад.
Начало неоплейстоцена на Каспии ознаменовалось длительной и глубокой тюркянской регрессией (от −150 м до −200 м), соответствующей магнитной инверсии Матуямы — Брюнеса[en] (0,78 млн лет назад). Водная масса тюркянского бассейна площадью 208 тысяч км² была сосредоточена в южнокаспийской и части среднекаспийской котловин, между которыми существовал мелководный пролив в районе Апшеронского порога[33]. Тюркянский водоём, видимо, явился местом зарождения каспийской неоплейстоценовой малакофауны.
В раннем неоплейстоцене после тюркянской регрессии существовали изолированный раннебакинский и имевший сток позднебакинский (уровень до 20 м) бассейны[34] (около 400 тысяч лет назад[35]). Венедская (мишовдагская) регрессия разделила бакинскую и «малую» урунджикскую (начало среднего неоплейстоцена[36], до −15 м) трансгрессии в конце раннего — начале позднего плейстоцена (площадь водосборного бассейна — 336 тысяч км²)[31].
Между морскими урунджикскими и хазарскими отложениями отмечена крупная глубокая челекенская регрессия (до −20 м), соответствующая оптимуму лихвинского межледниковья (350—300 тысяч лет назад)
я выбрал пункт 2, про казакстан колдери
