«Кара» сезі әртүрлі өзен-көл атауларымен тіркесіп кез деседі. Мысалы, Қарақамыс, Қарасор, Каракол, Қаракеңгір, Каратал, Карасу, Каратуз т.б. Мүндағы «қара» сөзі бірнеше мәнге ие: 1) жерасты суларынан нәр алатын өзен атауы үғы мын береді. Мысалы, Қарасу, Қарақұдық; 2) белгілі бір атау дың екінші бір атаумен салыстырғанда көлемінің үлкен екен дігін білдіреді. Мысалы, Қараөзек, Қаракөл; 3) кейбір өзен көл атауының құрамында кездесетін «кара» сезі «ну», «ка- лын угымын да береді. Мысалы, Қарақамыс. Ал «Қара Ер тіс атауының құрамындағы «қара» сөзін ғалымдар жерас ты суларынан нор алатын өзенүғымынан шығарады.
«Кызыл. созі де өзен-көл атауларында көптеп кездеседі. Мысалы, қызылкөл, Қызылқұдық, Қызылағаш т.б. Жер-су атаулары құрамында кездесетін кызыл мынадай мағыналар ға ие: 1) тар шатқал; 2) түбі көрініп жатқан таяз су; 3) жұқа, майда, жеңіл.
