Бұл әңгіме күйші Естемес пен жас жігіт Оразымбеттің жолдағы әңгімесі мен бастан кешкен оқиғасы туралы. Естемістің жас қызға ғашық болып, оған соңына дейін тырмысып өзіне алғысы келгені, бірақ қыздың ондай ойы болмағанын біліп, көңілі түскені туралы болатын.
Естемес және оның жанында жүрген жас жігіт Оразымбет екеуі жол жүріп бара жатып жолаушылап Ипан тауының баурайындағы жалғыз үйге тоқтайды. Естемес сол қызға ғашық болады. Әкесі егер менің суалып қалған түйемді идірсең,қызымды беремін дейді. Жаңылға қосылу үшін ол күй шерте басатайды. Бұл баяғыдан бітіре алмай жүрген күйі еді. Күй соңында күйші қатып қалған бозінгенді идірсе де қыз оған заманының өткендігін білдіреді. Осы күй осыдан "Нар идірген" деп атылып кеткен.
Жылқы малының атаулары
Жылқы тұқымына қарай:
• арғымақ
• қазанат
• абы
• тобышақ
• текежәуміт
• қазақы ат
• қарабайыр
• пырақ
• дүлдүл т.б. болып бөлінеді.
Шабыс ат:
• жүйрік
• тұлпар
• сәйгүлік
• саңылақ
• бәйге ат деп бөлінеді.
Салтанатқа мінетін ат:
• жорға
• төкпе жорға
• айдама жорға
• шайқалған жорға деп бөлінеді.
Мініс аттары:
• Аяқ ылау
• жетек ат
• қосақ ат
• түп ат
• көсем ат деп жіктеледі.
Өсуіне қарай:
• Құлын - бір жасқа дейінгі жабағысы көтерілмегені.
• Жабағы - бір жасқа толмаған, құлын жүні түспегені.
• Тай - жылқының екі жастағысы.
• Құнан - жылқының үш жастағысы.
• Дөнен - жылқының төрт жастағысы.
• Бесті - жылқының бес жастағысы.
Саяқтар (бойдақ жылқылар):
• Ат - піштірілген еркек жылқы.
• Сақа ат - он бір -он екіге келген ат.
• Арда емген - құнанына дейін енесін емген, ақ жілік болғаны.
• Төл тай - өз енесі мен ежені бірдей еметін бір жасар жылқы.
• Қысыр емген - құлынын тастаған биенің екі жасқа дейін емген бұрынғы төлі.
• Шобыр - мініске, күш-көлікке өте мықты шабан ат.
• Сетер ат - құлынынан қартайып өлгенше жүген-құрық, ер тоқым көрмеген ат.
• Пішпе - піштірілген жылқы.
Биенің атаулары:
• Бие - құлындайтын жылқының бес жасқа келгені.
• Байтал - жылқының екі жастан бес жасқа дейінгі ұрғашысы.
Сүтіне қарай биелер:
• Мама бие - өте сүтті бие.
• Мәнерсіз бие - сүті аз бие.
• Ақтандыр бие - сүті жоқ, сүт шықпайтын бие.
• Исіншек бие - сауар алдында құлынына жанасып, исінген сүтін ағызып жіберетін бие.
Қысырақ атаулары:
• Тұман қулық - үш немесе төрт жасқа дейін айғырдан шықса да құлындамай жүрген бие.
• Көбен бие - қонданып тойына бастаған бие.
• Ақжілік бие - құлындығында енесі сауылмай еркін емген бие.
• Қаракемік бие - енесі сауылып, жүдеу, бос болып өскен бие.
• Нәқұс (құтамсыз) бие - шаққан тегі нашар бие.
• Құмай тұяқ бие - түяғы көп тасырламайтын бие,
Айғырлардың атаулары:
• Жасамалы - үш-төрт жастан асқаны.
• Сәурік - үш-төрт жастағы үйірге салынбағаны.
• Құр айғыр - өмуру құрық-жүген тимеген айғыр.
• Сыңар ен - түмысында бір ен болып туған.
• Шартық - екі енінің бірі піштірілгенімен қалған айғыр.
• Азбан - алты жасында піштірілгенімен айғырлық әдетін қоймай, биенің мазасын алатын айғыр.
