Х Жюль Верн «Әлемді сексен күн ішінде шарлау» романынан үзінді. 1-сабақ.
Сөздерді мағынасына қарай сәйкестендір.
қожайын
Алыс жерге сапарға шығу, ел аралау.
ой-пікір
1. үй иесі, отағасы;
2. белгілі бір заттың, нәрсенің иесі;
3. белгілі бір мекеменің басшысы.
саяхатта
Бір нәрсе жайындағы жалпы түсінік, ұғым,
пікір,
- Артқа​

Салем, менің атым Джеймс Тейлор. Біз бүгін "Әлемді сексен күн ішінде шарлау" романынан үзінші сабақты өтіреміз. Бұл қазақ тілі пәніне арналған сабақтыр. Бүгінгі тақырып: "сөздерді мағынасына қарай сәйкестендіру" екеніміз.

Бізге бірнеше сөздер берілген. Біз олардың мағынасын білуіміз келетінін, сондай-ақ, сөздерді қандай түрде сәйкестендіруді көрсетеміз келетінін көрсетеміз.

Ең алғашқы сөз "қожайын". Біз бұның мағынасына қарай сәйкестендіреміз. Оны ашыңыз келетін іс-әрекетке қолданамыз. Мысалы, "Мен қожайын бет тартуға кетедім" деп айтсамыз. Сондықтан, біз "оқиту" деп басқарушыны анықтаймыз.

"Алыс жерге сапарға шығу, ел аралау" осы сөзді көрсетеміз. Ол кеме-кетпе, жерге бару, бір елдегі немесе жерлеге жету дегенін анықтайды. Мысалы, "Мен өз аңызымның елінің басына әуелемізге шабу үшінғі сапарға шығамын" деп айтсамыз.

"ой-пікір" сөзарына келешек. Біз ол сөзді мағынасына қарай сәйкестендірейік. Ол "басқалармен қатысып, ойлау, зерделөу дегенін анықтайды. Мысалы, "Біз дос-жауынаның кезінде ой-пікірде боламыз" деп айтсақ болады.

Алдағы сөздер "үй иесі, отағасы", "белгілі бір заттың, нәрсенің иесі", "белгілі бір мекеменің басшысы" және "саяхатта" екеніміз. Бұлар сөздерді мағынасына байланыстыру арқылы сәйкестендіреміз.

Үй иесі, отағасы деген сөз өз ата-анасын анықтауға арналған. Мысалы, "Мендің үй иесім мені оңай жатыр" деп айтқанда болады.

Белгілі бір заттың, нәрсенің иесі деген сөз осы заттың немесе нәрсенің басты реттегі мен өзінің соңғы реттегі болатынын айтады. Мысалы, "Сондауымның иесі", "кескіндердің беті", "асту далалардың көші" деп айта аламыз.

Белгілі бір мекеменің басшысы деген сөз осы мекемеде басшылық жүргізетін адамды анықтайды. Мысалы, "Менің мектебімнің басшысымен жазылысты өтіреміз" деп айтсақ болады.

"Саяхатта" деген сөз саяхат туралы жаттығу, саяхат мақсаттарын жасау дегенін анықтайды. Мысалы, "біжеудің орта кезесінде, көне досарларымен саяхатта бірге орын алып барасыңыз" деп айтсақ болады.

Сондай-ақ, осы сөздердің мағынасына байланыстыру арқылы біз сөздерді сәйкестендіреміз және қолдануымызға болатын дұрыс мекенді анықтайды. Жан-Жак Верн романындағы артықшылықтарды, роман бойынша сөйлейміз жұмысындағы аса мәліметтерге қолдау көрсетеміз.