Шынында да, балалық шақта ата-ана баланы тәрбиелейді, бірақ айналасындағылардың әсері адам өмірінде үнемі болады. Мен бұл тұжырыммен келісемін, өйткені күн сайын адамға байланыс, кеңес алу, басқалардың тәжірибесін бақылап, осы бақылауларды талдау арқылы басқа адамдар әсер етеді. Тәрбие адам өмірінің соңына дейін жалғасатын болғандықтан, тұлға үнемі өзгеріп отырады, оның өзгеру динамикасын байқауға болады. Жақындарының балаға деген мінез-құлқы мысал бола алады. Немересі әлі кішкентай болғанда, әжесі оны тәрбиелеп, оған күнделікті тұрмыста қолданылатын түрлі заттарды үйретеді. Өсіп келе жатқан немересі онсыз да ересек балаға бағыт-бағдар беруге дайын әжесінен кеңес іздеуді тоқтатпайды. Қорытындылай келе, адамның жеке басындағы өзгерістер өмір бойы болады, ал бүкіл орта - тәрбиеші деп айтқым келеді.
