3. Оқылым мәтінінен лексика-семантикалық тәсіл арқылы жасалған сөздерді табыңдар. Конверсия жолымен жасалған сөздердің қай сөз табынан қай сөз табына ауысқанын түсіндіріңдер. Алғашқы негізгі мағынасы Жаңа мағынасы​

сын есім  деп заттың сапасын, сипатын, қасиетін, көлемін, салмағын, түсін (түр-реңін), дәмін және басқа сол сияқты сыр-сипаттарын білдіретін лексика-грамматикалық  сөз табын  айтамыз.

морфологиялық сипаттары

сын есімнің табиғи қызметі  зат есімге  анықтауыш мүше болу. ол зат есімге тіркесіп анықтауыш қызметін атқарғанда ешқандай өзгеріске үшырамайды: анықталатын зат есім көптік, септік, тәуелдік формаларының қайсысында қолданылса да, сын есім . еш уақытта да тәуелденбейді, көптелмейді және септелмейді.

сонымен бірге, бір алуан сын есімдер зат есімді анықтауларымен қатар,  етістікті  де анықтап,  үстеу  сөздердің қызметтерін атқарады. мысалы:   семіз  сөйлеп,  арық  шыққанша,  арық  сөйлеп,  семіз  шық  (мақал).

синтаксистік қызметі

сын есім, өзінің табиғи жаратылысына сәйкес, сөйлемде көбінесе  анықтауыш  мүше  болып қызмет атқарады. мысалы:   үш-ақ нәрсе - ң қасиеті: ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек  (абай).

сын есім  баяндауыш  та бола алады және баяндауыштың құрамына да ене береді. мысалы:   төрт бөлмелі тас үй салқын да жайлы  (ғабит махмұтұлы мүсірепов).

сын есімдер сөйлем ішінде етістіктерден болған мүшелердің алдында (бұрын) тұрса, әрқашан  пысықтауыш  мүше болады. мысалы:   жақсы студент  жақсы  оқиды.

сын есімге күшейту үстеулері (өте, аса, тым, тіпті, керемет, орасан, ересен  т.б.) тіркесе алады. мысалы:   өте жақсы, аса биік, тым ащы, тіпті жалқау, керемет жүйрік, орасан зор.

егер екі я онан да көп жалаң сапалық сын есімдер бір-бірімен қабаттасатындай болса, олар бірін-бірі анықтамайды да, біріне-бірі бағынбайды да, әрқайсысы өз тұстарынан тікелей зат есімге қатысты болады. мысалы:   ермeк оқтай  түзу, ұзын, биік, кеңжолмен келеді  (ғабиден мұстафин).

семантикалық топтары

сын есімдер семантикалық мағыналары мен грамматикалық ерекшеліктеріне қарай,  сапалық  (негізгі) сын және  қатыстық(туынды) сын деп аталатын екі салаға бөлінеді. бұл сындардың қай-қайсысы болса да  қандай?   қай?   (қалай? ) деген сұрауларға жауап береді.

сапалық сын есімдер

"сапалық сын есімдер" деп мағынасы жағынан заттың әр алуан сыр-сипатын, атап айтқанда, түрі мен түсін (ақ, қара, сұр  т. сыры мен сапасын (жақсы, жаман, тәуір, нашар  т. көлемі мен аумағын (үлкен, кіші, ауыр, жеңіл  т. дәмі мен иісін (ащы, тәтті, күлімсі  т.б.) білдіретін және заттың басқа да қасиет-белгілерін білдіретін сөздерді айтамыз.[1]

қатыстық сын есімдер

қатыстық сын есімдер деп бір заттың белгісін басқа бір заттың я іс-амалдың қатысы арқылы білдіретін сөздерді атаймыз.

осы ерекшелігіне қарай, қатысты сын есімдер тиісті жұрнақтар арқылы басқа есімдер мен етістіктерден жасалады да, заттың сыртқы түрі мен түсіне, кескіні мен келбетіне, сыры мен сынына, ішкі қасиеті мен сипатына, мекен мен мезгілге және басқа да сол сияқты белгілеріне қатысты сындық ұғымдарды білдіреді. мысалы:     үй базар,    үй мазар  (мақал);   өткір  пышақ қол кесер  (мақал);   бұл -  жазғы жайлы  қоныс  (мұхтар омарханұлы әуезов).[2]

Механов Ақжан Жақсыбекұлы (1906-1997) - геология-минералогия ғылымдарының докторы, Қазақ КСР-нің еңбегі сіңген қайраткері.

Ақжан Жақсыбекұлы Машанов Кеңес Одағындағы геомеханика негізін қалаушылардың бірі, қазақ ғылыми фантастісінің негізін қалаушы, Жердің тереңдігінде саяхат, Жердің құпиясы, Қазақ-орыс және орысша-қазақша сөздіктердің авторы, тау-кен, геология және металлургия саласындағы зерттеушісі, ұлы ғылыми мұраны зерттеуші Шығыс әл-Фараби ғалымы.

Ақжан Машани таңғажайып көп қырлы дарынды адам болған, оның ұзақ және жемісті өмірі әрдайым бір университетпен - Қазақ тау-кен металлургиялық институтымен байланыста болған, қазір Қазақ мемлекеттік ұлттық университеті. Қ.И. Сәтпаев.

1939 жылы А. Машанов тау-кен инженер-геолог мамандығы бойынша жоғары оқу орнын үздік бітірді және осы институттың бірінші түлегі болды. 1943 жылы Ақжан Жақсыбекұлы «Торғай кен орнының құрылымы» тақырыбында кандидаттық диссертациясын табысты қорғады, 1945 жылы «Кен орындарының құрылымын зерттеудің жаңа әдіснамасының негізі» монографиясын жариялады және 1946 жылы «Геометрия әдісімен кен орындарының құрылымын зерттеу» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. ішек. « Сол жылы А.Ж. Машанов Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының құрылуына қатысады.

Ақжан Машани Ақбастау-Кусмурын, Лениногорск, Зырян, Торғай, Жезқазған және Қаратау кен орындарының ашылуына қатысты.

Ақжан Жақсыбекұлы шын мәнінде энциклопедиялық білімді, бай ғылыми эрудицияны иеленді, жаңа нәрселерді ұстап қана қоймай, оны ғылыми және ағартушылық қызметінде табысты пайдаланды. Ақжан Машанидің терең зерттеулерінің нәтижелері шетелде кеңінен танымал. Геология, математика, геометрия, механика және тау-кен өнеркәсібіндегі терең білім оған тау-геомеханика саласында жаңа ғылыми бағыт жасауына мүмкіндік берді.

Араб тілін білетін кең ғылыми көзқарас Ақжан Жақсыбекұлына өзінің басты істерінің бірі - ұлы ғалым Әбу Насыр әл-Фарабидің әлеміне ашылуына мүмкіндік берді. А.Ж. Машанов Қазақстандағы мәдениет пен ғылымның көздері Әл-Фарабидің шығармалары екендігін дәлелдеді және осы ұлы ғалымның аты-жөні Қазақстан Республикасының ғылым тарихында мәңгілікке жазылған.

Әл-Фараби мұрасын терең зерттеу үшін араб ғалымдары оған жаңа тегі, әл-Машани тағайындалды.

ЮНЕСКО шешімімен 2006 жыл Машшаның ғасыры деп жарияланды. Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университеті. Д.Серікбаева біздің өңірдегі тау-кен-геологиялық бизнесті дамыту перспективалары талқыланған ғылыми форум ұйымдастырды. Ақжан Машани өз өмірін осылай арнады.