5 тапсырма, выбрать слово в скобках

Жеті қазына — қазақтың дәстүрлі дүниетанымындағы философиялық түсініктердің бірі. Қазақ халқы Жеті қазынаны ер жігіттің өмірімен байланыстырып, оның ұғымына мыналарды жатқызады:

жүйрік ат;
қыран бүркіт;
құмай тазы;
берен мылтық;
қанды ауыз қақпан;
майланғыш ау;
өткір кездік.
Ер жігіттің жүйрік аты — қанаты. Қыран бүркіт — қуаты. Құмай тазысы — абыройын асырар сенімді серігі. Мылтығы — қаҝарлы оты. Қақпаны — серті, ауы — әдіс-айласы, кездігі — сұсы. Халық Жеті қазынаны өмір қажетіне негіз етіп таратқан. Қазақ халқының Жеті қазынаны — жеті ырыс деп атауының да мәні осында. “Жеті ырысқа” мыналарды жатқызады:

1) адамның ақылы,ой-санасы. Өйткені, адамзат ақылы арқылы хайуанаттар дүниесінен бөлініп ерекшеленеді, әрі дүниенің қожасы болды;
2) денсаулық, яғни дененің саулығы;
3) ақ жаулық, яғни үйдегі әйел адам — ердің жары, балалардың анасы. Халқымыз ежелден “Бас екеу болмай, мал екеу болмайды” деп, әйелді тіршілік иесі, адам өмірін жалғастырушы деп қастерлеген;
4) бала. Бала — адам өмірінің жалғасы, қуанышы;
5) көңіл. Көңіл мен пейіл кең болса, ынтымақ пен береке орнайды;
6) жер. “Жерсіз — ел тұл, ерсіз — жер тұл”;
7) ит. Ол әуел бастан-ақ адамға сенімді серік болған.

Шоқан Уәлиханов 1835 жылы Қостанай облысының Құсмұрын бекетінде туған.Балалық шағы Көкшетаудағы Сырымбет тауының бауырында өткен.
1847-1853 жылы Омбы Кадет корпусында білім алады.1853 жылы кадет корпусын тәмәмдаған соң Омбы генерал-губернаторы Г.Х.Гасфорттың адютанты болып қызмет етеді.1854 жылдан бастап Жетісу,Шығыс,Орталық Қазақстан өлкелерін аралап саяхатқа шығады.Мұнда жергілікті елдің тарихы,жер-су аттары,әдет-ғұрпы,діни сенім-нанымдарына байланысты материалдар жинайды.1856 жылы Шоқан қырғыз еліне,Ыстықкөл аймағына,1858 жылы Шығыс Түркістанға сапарға шығады.
Ыстықкөл сапарының нәтижесі бойынша саяхатшы-ғалым :"Қырғыздар туралы жазбалар","Қазақ халық поэзиясының түрлері туралы","Ыстықкөл сапарының күнделіктері" атты еңбектерін жазды.

Шокан Уалиханов родился в 1835 году в станции Кусмурын ,Костанайской области.детство его в Кокшетау на горе Сырымбет.1847-1853 году он учиться в Омском кадет корпусе.Закончив кадет корпус он будет работать адютантом Омского генерала-губернатора Г.Х.Гасфорта. С 1854 года он отправляется в путешествие в Жетису,Восточный и Центральный Казахстан.Он там собирает материалы о историй,название мест,традиций,религиозные поверия .1856 году Шокан отправляется в путешествие в Киргизию,Ыстыккол,а в 1858 году в восточную Турцию.
В результате путешествии в Ыстыккол ученый-путешественник написал материалы как "записи о киргизах","о видах поэзии казахского народа","дневники путешествии в Ыстыккол".