М. Әуезов «Көксерек» хикаяты. 9-сабақ Әдеби кейіпкерге мінездеме беру және дәлелдеу. Белгілі мәселе бойынша өз пікірін айту және дәлелдеу. Келтірілген мысалдар автор ұстанымына қарсы.

1.Синоним — тұлғалары әр түрлі, мағынасы жақын сөздер. Тілдердің дамып жетілуі, оның сөз байлығынан, оралымдағы синонимдерінің молдығынан көрінеді. Синоним ретінде жұмсалатын мәндес сөздер тобы синонимдік қатар немесе синонимдік  ұя  деп аталады.  Синонимдік қатар  құрамындағы мағыналық тұрғыдан ұйыстырып тұрған сөзді тірек сөз не доминант дейміз. 2. Антоним — мән-мағынасы бір-біріне қарама-қарсы қолданылатын сөздер.  Лексикологияда  құбылыстың (күн — түн), ұғымның (бақ — сор, жақсылық — жамандық), сапаның (жаңа — ескі), қимылдың (кіру — шығу) т.б. қарсы мәндегі сөздердің мағыналары  антонимдік жұп  құрайды. Заттың атауын білдіретін сөздердің антоним дік жұбы болмайды. Сонымен қатар антоним қарама-қарсы мағына арқылы сөздердің  мағыналық  тұтастығы мен біртектілігін де білдіреді. Антоним сөздің дәл, нақты мағынасын салыстыру тәсілі арқылы айқындап,  стилистикалық қызмет атқарады. Әсіресе, мақал-мәтелдерде жиі қолданылады. Мысалы, “Көз — қорқақ, қол — батыр“, “Өтірік — қаңбақ, шын — салмақ“. Қазақ тілінде фразеологиялық антонимдер көп кездеседі: аты шықты — аты өшті, жүрек жұтқан — су жүрек, соры қайнады — көзі ашылды. 3.Омонимдер— шығуы жағынан да, мағына жағынан да басқа-басқа, айтылуы және жазылуы бірдей сөздер. 4. Мектепте орындықтар, парталар, кітаптар, сыныптар бар. 5. Мектепте қазақ тілі кабинеті бар, математика кабинеті бар, сурет салу кабинеті бар және тағы басқа пәндереге арналған кабинеттер бар. 6. Мұражайда өткен замандардын ыдыс-аяқ, ата-бабаларымыздың киімдер, олардың заттары бар. 7. Өмір – үлкен мектеп. Мектеп-кеме, білім-теңіз 8. Шеберханада оқушылар бұйымдар істейді. 9.Оқушылар асханада тамақ ішеді 10.Оқушылар кітапханада кітап алады немесе оқиды 11.Оқушылар спортзалда жүгіреді,секіреді, ойнайды 12.Менің мұғалімім өте жақсы адам

Менің ойымша қазіргі балалардың көбісі еңбек етіп жатыр . Ол еңбек дегеніміз жалақысы бар деген сөз емес. Мысалы балалар үйіндеде еңбек етеді. Анасына , әкесіне үй шаруасына көмектеседі.

Менің ойымша ол өте дұрыс. Себебі әр істе ата-анаңа қолғабыс болу керек .

Ал шынында ол еңбектің жаман түрі бар ма ?!

Менің жауабым : Ия , ондай еңбек болады .

Ол қандай болады деп сұрауыңыз мүмкін . Ол істеген еңбегіне міндетсіну. Мысалы мен сіздерге анау жұмыспен көмектескен едім , ееді сіз маған сол үшін ақша төлеңіз деген сияқты . Ол ең жаман еңбек. Себебі жасаған ісіңе міндеттенуге болмайды .

Шынайы оқиғаны айта кетейін .

Мен досым бір күні әкесіне даланың жұмыстарымен көмектесті . Есесіне ақша сұрады . Ал бұл өте жаман еңбек