Анамыз бізді қалай аялап, бағып қақса, Жер ана да бізді солай бағып жатыр. Ата – бабамыз осы жер үшін сан ғасырлар бойы қан төгіп, басын қатерге тіккен. Сондықтан да, біз табиғаттағы әрбір жайқалып тұрған ағашқа қамқорлық танытуымыз қажет. Барша адамзат өкіліне ауа, су, жер ортақ. Сондықтан жердің қадірін, байлығын бағалай білу, жалпы табиғатты қорғау – бәріміздің міндетіміз. Адамзат Жер ананы өз қолынан жасады. Мысалы: ағаш отырғызып, гүлдер егіп, жалпы айтқанда өсімдіктер отырғызу арқылы, Жер ананың пайда болуына үлкен үлес қосты.
Стоматологиялық клиникаға келуші мұнда оның пайда болуы ағзадағы фтордың жетіспеуінен деп ойламаса керек.
Балалық шағында денесі қалыптасу кезеңінде жеткілікті мөлшерде фтор ала алмаған адамдарда тістер жиі бұзылады екен. Неліктен кейбір адамдар фторды жеткілікті алады, ал басқалары жеткіліксіз?
Көптеген бұлақтарда, әсіресе ірі өзендерде фтор аз немесе мүлдем жоқ. Бірақ құдықтар мен қолөнер ұңғымаларында тіпті көп.
Шамадан тыс фтордың мөлшері (литріне 1,5 миллиграмм) тістердің қоңыр түске боялуына және тіпті бұзылуына әкеледі, ал фтордың болмауы немесе аз мөлшерде кариестің пайда болуына ықпал етеді.
Кариес, өздеріңіз білетіндей, тістерді ғана бұзбайды, сонымен бірге бүкіл денеге әсер етеді. Кариозды тістің «қуысы» арқылы микробтар мен олардың токсиндері қанға ене алады.
Ревматизм, жүрек-қан тамырлары, бүйрек ауруларына ықпал ететін созылмалы инфекция осылай пайда болады.
Тістің бұзылуымен күресудің маңызы зор, сондықтан судың фторлануы көмектеседі. Суды фтордандыру басталған қалаларда кариес ауруы айтарлықтай төмендеді.
