Дауыссыз дыбыстардың дауы.
Баяғыда Ауыз атты патшалық болыпты. Оның халқы дыбыстар екен. Дыбыстар бір-біріне ұқсас. Қызметтері де бірдей болыпты. Олардың тіршілігі бірқалыпты әрі қызықсыз.
Бір күні бәрінен жалыққан С дыбысы бәрін жинап алыпты. Көптен көкейінде жүрген ойын, қалауын айтты. С дыбысы:
– Мен бұлай өмір сүргім келмейді. Саяхаттағым келеді. Басқа қалаларға, патшалықтарға барғым келеді. Мысалы: Тіл, Тіс, Көмей тағы басқа,-депті. Қалған дыбыстар шулап қоя беріпті. Қарт А дыбысы:
– Шуламайық, жолдастар! С дыбысының айтып тұрғаны жөн-ақ. Ендеше бөлінейік. С дыбысы жалғыс саяхатқа шықпасын. Қасына серік болам деушілер бар ма?- дейді. Осылайша барлығы бөлінген екен. С дыбысының қасына басқа 24 дыбыс жиналыпты. Олар – дауыссыз дыбыстар деп аталса, қалғандары – дауысты дыбыстар деп аталып келеді.
Сүйінші сұрау
Қазақ халқында қуанышты сәттерде сұралатын және берілетін кәде-сыйлардың түрі өте көп. Соның біреуі – сүйінші сұрау. Сүйінші – жақсылықтың белгісі. Сүйінші сұрау дегеніміз – қуанышты хабарды жеткізушінің сұрайтын сыйы. Әдетте жақсы хабарды жеткізуші «сүйінші, сүйінші» деп дауыстап, ал жаңалықты есту үшін үй иесі «қалағаныңды ал» дейді. Сүйінші ретінде ақша, бағалы зат немесе сұраушының қалаған заты беріледі. Бұл жақсылықты жақындармен бөлісіп, қуанышқа ортақтасу мақсатында қалыптасқан жөн – жоралғы. Бүгінгі күнге дейін сақталған.
